લિઙ્ગપુરાણમ્

દક્ષિણસ્યાપિ શૈલસ્ય શિખરે દેવસેવિતા જમ્બૂઃ સદા પુણ્યફલા સદા માલ્યોપશોભિતા

દક્ષિણના પર્વતની ચોટી પર દેવો દ્વારા પૂજિત, હંમેશા પવિત્ર ફળ આપતું અને હંમેશા માળાથી શોભિત જાંબુ વૃક્ષ છે.

સકેતુર્ દક્ષિણે દ્વીપે જમ્બૂર્લોકેષુ વિશ્રુતા વિપુલસ્યાપિ શૈલસ્ય પશ્ચિમે ચ મહાત્મનઃ

દક્ષિણ દ્વીપમાં લોકપ્રસિદ્ધ જાંબુ વૃક્ષ છે; પશ્ચિમના મહાન વિપુલ પર્વતની ચોટી પર પણ છે.

સંજાતઃ શિખરે ઽશ્વત્થઃ સ મહાન્ ચૈત્યપાદપઃ સુપાર્શ્વસ્યોત્તરસ્યાપિ શૃઙ્ગે જાતો મહાદ્રુમઃ

તેની ચોટી પર મહાન અશ્વત્થ વૃક્ષ ઉગેલું છે, જે પવિત્ર માનવામાં આવે છે; અને ઉત્તરના સુપાર્શ્વ પર્વતની ચોટી પર પણ મહાન વૃક્ષ ઉગેલું છે.

ન્યગ્રોધો વિપુલસ્કન્ધો ઽનેકયોજનમણ્ડલઃ તેષાં ચતુર્ણાં વક્ષ્યામિ શૈલેન્દ્રાણાં યથાક્રમમ્

એક વિશાળ થડવાળું, અનેક યોજન વિસ્તૃત વટવૃક્ષ છે; હવે હું આ ચાર પર્વતરાજાઓનું ક્રમવાર વર્ણન કરીશ.

અમાનુષ્યાણિ રમ્યાણિ સર્વકાલર્તુકાનિ ચ મનોહરાણિ ચત્વારિ દેવક્રીડનકાનિ ચ

ત્યાં ચાર સુંદર, અદભુત અને સર્વકાલે આકર્ષક એવા દેવતાઓના રમણિય ઉપવનો છે.

વનાનિ વૈ ચતુર્દિક્ષુ નામતસ્તુ નિબોધત પૂર્વે ચૈત્રરથં નામ દક્ષિણે ગન્ધમાદનમ્

હવે ચારેય દિશાના વનોના નામો સાંભળો: પૂર્વમાં ચૈત્રરથ, દક્ષિણમાં ગંધમાદન છે.

વૈભ્રાજં પશ્ચિમે વિદ્યાદ્ ઉત્તરે સવિતુર્વનમ્ મિત્રેશ્વરં તુ પૂર્વે તુ ષષ્ઠેશ્વરમ્ અતઃ પરમ્

પશ્ચિમમાં વૈભ્રાજ વન છે, ઉત્તરમાં સવિતૃનું વન; પૂર્વમાં મિત્રેશ્વર અને પછી ષષ્ઠેશ્વર છે.

વર્યેશ્વરં પશ્ચિમે તુ ઉત્તરે ચામ્રકેશ્વરમ્ મહાસરાંસિ ચ તથા ચત્વારિ મુનિપુઙ્ગવાઃ

પશ્ચિમ બાજુએ વર્યેશ્વર છે અને ઉત્તર તરફ આમ્રકેશ્વર છે. એ જ રીતે, મહાન ઋષિઓ, ત્યાં ચાર વિશાળ સરોવર છે.

યત્ર ક્રીડન્તિ મુનયઃ પર્વતેષુ વનેષુ ચ અરુણોદં સરઃ પૂર્વં દક્ષિણં માનસં સ્મૃતમ્

ત્યાં ઋષિઓ પર્વતો અને જંગલોમાં રમે છે. પૂર્વ તરફ અરુણોદ સરોવર છે અને દક્ષિણ બાજુનું સરોવર માનસ તરીકે ઓળખાય છે.

સિતોદં પશ્ચિમસરો મહાભદ્રં તથોત્તરમ્ શાખસ્ય દક્ષિણે ક્ષેત્રં વિશાખસ્ય ચ પશ્ચિમે

પશ્ચિમ બાજુનું સરોવર સિતોદ છે, ઉત્તર બાજુનું મહાભદ્ર છે. દક્ષિણ તરફ શાખાનું ક્ષેત્ર છે અને પશ્ચિમ તરફ વિશાખાનું ક્ષેત્ર છે.

ઉત્તરે નૈગમેયસ્ય કુમારસ્ય ચ પૂર્વતઃ અરુણોદસ્ય પૂર્વેણ શૈલેન્દ્રા નામતઃ સ્મૃતાઃ

ઉત્તર બાજુએ નૈગમેયનું ક્ષેત્ર છે અને પૂર્વ બાજુએ કુમારનું છે. અરુણોદના પૂર્વે શૈલેન્દ્ર નામના પર્વતો છે.

તાંસ્તુ સંક્ષેપતો વક્ષ્યે ન શક્યં વિસ્તરેણ તુ સિતાન્તશ્ ચ કુરણ્ડશ્ ચ કુરરશ્ચાચલોત્તમઃ

હું હવે એ બધાનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન કરીશ, કારણ કે વિગતે કહેવું શક્ય નથી. તેમાં સિતાંત, કુરણ્ડ, કુરર અને ઉત્તમ પર્વત અચલ આવે છે.

વિકરો મણિશૈલશ્ ચ વૃક્ષવાંશ્ચાચલોત્તમઃ મહાનીલો ઽથ રુચકઃ સબિન્દુર્દર્દુરસ્ તથા

વિકર, મણિશૈલ, વૃક્ષવન અને ઉત્તમ પર્વત અચલ, મહાનિલ, રૂચક, સબિંદુ અને દર્દુર પણ છે.

વેણુમાંશ્ ચ સમેઘશ્ ચ નિષધો દેવપર્વતઃ ઇત્યેતે પર્વતવરા હ્ય્ અન્યે ચ ગિરયસ્ તથા

વેણુમાન, સમેઘ, નિષધ અને દેવપર્વત — આ સર્વ શ્રેષ્ઠ પર્વતો છે, અને બીજા પણ ઘણા પર્વતો છે.

પૂર્વેણ મન્દરસ્યૈતે સિદ્ધાવાસા ઉદાહૃતાઃ તેષુ તેષુ ગિરીન્દ્રેષુ ગુહાસુ ચ વનેષુ ચ

મંદર પર્વતના પૂર્વે આ બધા સિદ્ધોના નિવાસસ્થાન તરીકે ઓળખાય છે. દરેક મહાપર્વત, તેની ગુફાઓ અને જંગલોમાં,

રુદ્રક્ષેત્રાણિ દિવ્યાનિ વિષ્ણોર્નારાયણસ્ય ચ સરસો માનસસ્યેહ દક્ષિણેન મહાચલાઃ

ત્યાં રુદ્ર, વિષ્ણુ અને નારાયણના દિવ્ય ક્ષેત્રો છે. અહીં માનસ સરોવરનાં દક્ષિણમાં મહાપર્વતો આવેલા છે.

યે કીર્ત્યમાનાસ્તાન્સર્વાન્ સંક્ષિપ્ય પ્રવદામ્યહમ્ શૈલશ્ ચ વિશિરાશ્ચૈવ શિખરશ્ચાચલોત્તમઃ

હવે જે નામ લીધાં છે, એ બધાનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન કરું છું: શૈલ, વિશિર અને શિખર તથા ઉત્તમ પર્વત અચલ.

એકશૃઙ્ગો મહાશૂલો ગજશૈલઃ પિશાચકઃ પઞ્ચશૈલો ઽથ કૈલાસો હિમવાંશ્ચાચલોત્તમઃ

એકશૃંગ, મહાશૂલ, ગજશૈલ, પિશાચક, પંચશૈલ, કૈલાસ અને ઉત્તમ પર્વત હિમવાન.

ઇત્યેતે દેવચરિતા ઉત્કટાઃ પર્વતોત્તમાઃ તેષુ તેષુ ચ સર્વેષુ પર્વતેષુ વનેષુ ચ

આ બધા ઉત્તમ અને દિવ્ય પર્વતો છે, જે પોતાની મહાનતાથી પ્રસિદ્ધ છે. દરેક પર્વત અને જંગલમાં,

રુદ્રક્ષેત્રાણિ દિવ્યાનિ સ્થાપિતાનિ સુરોત્તમૈઃ દિગ્ભાગે દક્ષિણે પ્રોક્તાઃ પશ્ચિમે ચ વદામિ વઃ

દેવોમાં શ્રેષ્ઠોએ ત્યાં દિવ્ય રુદ્રક્ષેત્રો સ્થાપ્યા છે. દક્ષિણ દિશાના ક્ષેત્રોનું વર્ણન કર્યું, હવે પશ્ચિમ બાજુના વિષે કહું છું.

અપરેણ સિતોદશ્ ચ સુરપશ્ ચ મહાબલઃ કુમુદો મધુમાંશ્ચૈવ હ્ય્ અઞ્જનો મુકુટસ્ તથા

આગળ, સિતોદ, મહાબલી સુરપ, કુમુદ, મધુમાન, અંજન અને મુકુટ પણ છે.

કૃષ્ણશ્ ચ પાણ્ડુરશ્ચૈવ સહસ્રશિખરશ્ ચ યઃ પારિજાતશ્ ચ શૈલેન્દ્રઃ શ્રીશૃઙ્ગશ્ચાચલોત્તમઃ

કૃષ્ણ, પાંડુર, સહસ્રશિખર, પારિજાત, શૈલેન્દ્ર અને ઉત્તમ પર્વત શ્રીશૃંગ.

ઇત્યેતે દેવચરિતા ઉત્કટાઃ પર્વતોત્તમાઃ સર્વે પશ્ચિમદિગ્ભાગે રુદ્રક્ષેત્રસમન્વિતાઃ

આ બધા ઉત્તમ અને દિવ્ય પર્વતો છે, જે પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા છે અને રુદ્રક્ષેત્રોથી યુક્ત છે.

મહાભદ્રસ્ય સરસશ્ ચોત્તરે ચ મહાબલાઃ યે સ્થિતાઃ કીર્ત્યમાનાંસ્તાન્ સંક્ષિપ્યેહ નિબોધત

મહાભદ્ર સરોવરનાં ઉત્તર બાજુએ મહાન શક્તિશાળી પર્વતો છે. જેમનું નામ લીધું છે, હવે તેમનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન સાંભળો.

શઙ્ખકૂટો મહાશૈલો વૃષભો હંસપર્વતઃ નાગશ્ ચ કપિલશ્ચૈવ ઇન્દ્રશૈલશ્ ચ સાનુમાન્

શંખકૂટ મહાપર્વત, વૃષભ, હંસપર્વત, નાગ, કપિલ અને શિખરોવાળો ઇન્દ્રશૈલ.

નીલઃ કણ્ટકશૃઙ્ગશ્ ચ શતશૃઙ્ગશ્ ચ પર્વતઃ પુષ્પકોશઃ પ્રશૈલશ્ ચ વિરજશ્ચાચલોત્તમઃ

નીલ, કંટકશૃંગ, શતશૃંગ, પર્વત, પુષ્પકોશ, પ્રશૈલ અને વિરજ — આ બધા અચળ પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

વરાહપર્વતશ્ચૈવ મયૂરશ્ચાચલોત્તમઃ જારુધિશ્ચૈવ શૈલેન્દ્ર એત ઉત્તરસંસ્થિતાઃ

વરાહ પર્વત, મયૂર નામનો મહાન પર્વત અને જારુધિ નામનો પર્વતરાજ — આ બધા ઉત્તર દિશામાં સ્થિત છે.

તેષુ શૈલેષુ દિવ્યેષુ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ અસંખ્યાતાનિ દિવ્યાનિ વિમાનાનિ સહસ્રશઃ

આ દિવ્ય પર્વતો પર, દેવોના દેવ શૂલીના અસંખ્ય અને હજારો દિવ્ય વિમાનો વસે છે.

એતેષાં શૈલમુખ્યાનામ્ અન્તરેષુ યથાક્રમમ્ સન્તિ ચૈવાન્તરદ્રોણ્યઃ સરાંસ્યુપવનાનિ ચ

આ મુખ્ય પર્વતોની વચ્ચે, ક્રમશઃ અનેક ખીણો, સરોવરો અને વનરાજીઓ છે.