લિઙ્ગપુરાણમ્

ઋષભં પાર્થિવશ્રેષ્ઠં સર્વક્ષત્રસ્ય પૂજિતમ્ ઋષભાદ્ભરતો જજ્ઞે વીરઃ પુત્રશતાગ્રજઃ

એ પુત્ર ઋષભ હતો, જે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને બધા ક્ષત્રિયોએ પૂજ્ય હતો. ઋષભથી ભરત જન્મ્યો, જે શત પુત્રોમાં મોટો અને પરાક્રમી હતો.

સો ઽભિષિચ્યાથ ઋષભો ભરતં પુત્રવત્સલઃ જ્ઞાનવૈરાગ્યમાશ્રિત્ય જિત્વેન્દ્રિયમહોરગાન્

પછી પુત્રપ્રેમી ઋષભે ભરતને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યને આધાર બનાવીને ઇન્દ્રિયરૂપ મહાન સાપોને જીત્યા.

સર્વાત્મનાત્મનિ સ્થાપ્ય પરમાત્માનમીશ્વરમ્ નગ્નો જટી નિરાહારશ્ ચીરી ધ્વાન્તગતો હિ સઃ

પછી સર્વાત્માથી પોતાના અંતરમાં પરમાત્મા ઈશ્વરને સ્થાપી, એ નગ્ન, જટાધારી, અનાહારી, વલ્કલધારી બની અંધકારમાં પ્રવેશી ગયો.

નિરાશસ્ત્યક્તસંદેહઃ શૈવમાપ પરં પદમ્ હિમાદ્રેર્દક્ષિણં વર્ષં ભરતાય ન્યવેદયત્

કોઈ આશા કે સંશય છોડીને, એ પરમ શૈવ પદને પ્રાપ્ત થયો; હિમાલયના દક્ષિણ ભાગનું પ્રદેશ ભરતને આપ્યો.

તસ્માત્તુ ભારતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના વિદુર્બુધાઃ ભરતસ્યાત્મજો વિદ્વાન્ સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ

એથી જ બુદ્ધિશાળી લોકો એ પ્રદેશને ભરતના નામે 'ભારત' તરીકે ઓળખે છે; ભરતનો પુત્ર સુમતિ હતો, જે વિદ્વાન અને ધર્મનિષ્ઠ હતો.

બભૂવ તસ્મિંસ્તદ્રાજ્યં ભરતઃ સંન્યવેશયત્ પુત્રસંક્રામિતશ્રીકો વનં રાજા વિવેશ સઃ

પછી, એ રાજ્યમાં ભરતે પોતાના પુત્રને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો અને પોતાની મહિમા પણ તેને સોંપી દીધી; પછી રાજા પોતે વનમાં પ્રવેશી ગયો.

અસ્ય દ્વીપસ્ય મધ્યે તુ મેરુર્ નામ મહાગિરિઃ નાનારત્નમયૈઃ શૃઙ્ગૈઃ સ્થિતઃ સ્થિતિમતાં વરઃ

આ દ્વીપના મધ્યમાં મેરુ નામનો મહાન પર્વત છે, જે અનેક કિંમતી રત્નોથી ભરેલા શિખરો વડે શોભે છે અને સ્થિર પર્વતોમાં સર્વોત્તમ ગણાય છે.

ચતુરશીતિસાહસ્રમ્ ઉત્સેધેન પ્રકીર્તિતઃ પ્રવિષ્ટઃ ષોડશાધસ્તાદ્ વિસ્તૃતઃ ષોડશૈવ તુ

એ પર્વતની ઊંચાઈ ચોર્યાસી હજાર જેટલી કહેવાય છે, તે જમીન નીચે પણ સોળ હજાર સુધી જાય છે અને પહોળાઈ પણ એટલી જ છે.

શરાવવત્ સંસ્થિતત્વાદ્ દ્વાત્રિંશન્મૂર્ધ્નિ વિસ્તૃતઃ વિસ્તારાત્ ત્રિગુણશ્ ચાસ્ય પરિણાહો ઽનુમણ્ડલઃ

એ પર્વત ઉંધેલા વાસણ જેવો આકાર ધરાવે છે, તેની ટોચ પર બત્રીસ હજાર જેટલી પહોળાઈ છે અને પરિધિ તેની ત્રિગુણ જેટલી ગણાય છે.

હૈમીકૃતો મહેશસ્ય શુભાઙ્ગસ્પર્શનેન ચ ધત્તૂરપુષ્પસંકાશઃ સર્વદેવનિકેતનઃ

મહેશ્વરનાં શુભ અંગોનો સ્પર્શ થવાથી એ પર્વત સોનાની જેમ ચમકે છે, ધત્તૂરાના ફૂલ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવે છે અને સર્વ દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન છે.

ક્રીડાભૂમિશ્ ચ દેવાનામ્ અનેકાશ્ચર્યસંયુતઃ લક્ષયોજન આયામસ્ તસ્યૈવં તુ મહાગિરેઃ

એ દેવતાઓની રમવાની જગ્યા છે, અનેક અદ્ભુતોથી ભરપૂર છે અને એ મહાપર્વતની લંબાઈ લાખ યોજન જેટલી કહેવાય છે.

તતઃ ષોડશસાહસ્રં યોજનાનિ ક્ષિતેરધઃ શેષં ચોપરિ વિપ્રેન્દ્રા ધરાયાસ્તસ્ય શૃઙ્ગિણઃ

પૃથ્વી નીચે એ પર્વત સોળ હજાર યોજન સુધી ફેલાયેલો છે અને ઉપર પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, એના શિખરો બાકી રહે છે.

મૂલાયામપ્રમાણં તુ વિસ્તારાન્ મૂલતો ગિરેઃ ઊચુર્વિસ્તારમસ્યૈવ દ્વિગુણં મૂલતો ગિરેઃ

એ પર્વતના મૂળની લંબાઈ અપરિમિત છે અને પર્વતના તળિયે પહોળાઈ ટોચની પહોળાઈના બે ગણી કહેવાય છે.

પૂર્વતઃ પદ્મરાગાભો દક્ષિણે હેમસન્નિભઃ પશ્ચિમે નીલસંકાશ ઉત્તરે વિદ્રુમપ્રભઃ

પૂર્વ તરફ એ પદ્મરાગ જેવું ચમકે છે, દક્ષિણ તરફ સોનાની જેમ દેખાય છે, પશ્ચિમે નીલમણિ જેવું લાગે છે અને ઉત્તર તરફ વિદ્રુમની જેમ તેજ આપે છે.

અમરાવતી પૂર્વભાગે નાનાપ્રાસાદસંકુલા નાનાદેવગણૈઃ કીર્ણા મણિજાલસમાવૃતા

પૂર્વ ભાગમાં અમરાવતી છે, જ્યાં અનેક મહેલો છે, વિવિધ દેવતાઓથી ભરેલી છે અને મણિના જાળથી ઢંકાયેલી છે.

ગોપુરૈર્વિવિધાકારૈર્ હેમરત્નવિભૂષિતૈઃ તોરણૈર્ હેમચિત્રૈસ્તુ મણિકૢપ્તૈઃ પથિ સ્થિતૈઃ

એ શહેરમાં વિવિધ આકારના ગોપુરો છે, જે સોનું અને રત્નોથી શોભાયમાન છે, સોનાની સુંદર કળાઓથી અને મણિથી શણગારેલા તોરણો રસ્તા પર ઉભેલા છે.

સંલાપાલાપકુશલૈઃ સર્વાભરણભૂષિતૈઃ સ્તનભારવિનમ્રૈશ્ ચ મદઘૂર્ણિતલોચનૈઃ

ત્યાં વાતચીત અને હાસ્યમાં પારંગત, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, સ્તનના ભારથી નમેલા અને મદથી આંખો લવલવાવતી સ્ત્રીઓ વસે છે.

સ્ત્રીસહસ્રૈઃ સમાકીર્ણા ચાપ્સરોભિઃ સમન્તતઃ દીર્ઘિકાભિર્વિચિત્રાભિઃ ફુલ્લામ્ભોરુહસંકુલૈઃ

એ શહેર ચારે બાજુએ હજારો સ્ત્રીઓ અને અપ્સરાઓથી ભરેલું છે, સુંદર તળાવોમાં ફૂલેલા કમળોથી ભરપૂર છે.

હેમસોપાનસંયુક્તૈર્ હેમસૈકતરાશિભિઃ નીલોત્પલૈશ્ચોત્પલૈશ્ ચ હૈમૈશ્ચાપિ સુગન્ધિભિઃ

સોનાની સીડીઓ, સોનાની રેતીના ઢગલા, નીલા કમળ અને અન્ય કમળો તથા સુગંધિત સોનાના ફૂલો ત્યાં Everywhere છે.

એવંવિધૈસ્તટાકૈશ્ ચ નદીભિશ્ ચ નદૈર્યુતા વિરાજતે પુરી શુભ્રા તયાસૌ પર્વતઃ શુભઃ

આવી સરોવર, નદીઓ અને નાળાઓથી શોભાયમાન એ પવિત્ર શહેર તેજ આપે છે અને એથી એ શુભ પર્વત પણ વધુ શોભાયમાન બને છે.

તેજસ્વિની નામ પુરી આગ્નેય્યાં પાવકસ્ય તુ અમરાવતીસમા દિવ્યા સર્વભોગસમન્વિતા

આગ્નેય દિશામાં તેજસ્વિની નામની એક નગરી છે, જે અગ્નિદેવની છે, અમરાવતી જેવી દિવ્ય અને સર્વ સુખોથી ભરપૂર છે.

વૈવસ્વતી દક્ષિણે તુ યમસ્ય યમિનાં વરાઃ ભવનૈરાવૃતા દિવ્યૈર્ જાંબૂનદમયૈઃ શુભૈઃ

દક્ષિણમાં વૈવસ્વતી નામની યમરાજાની નગરી છે, જે નિયંત્રણમાં શ્રેષ્ઠ છે અને શુદ્ધ સોનાથી બનેલા દિવ્ય મહેલો વડે ઘેરાયેલી છે.

નૈરૃતે કૃષ્ણવર્ણા ચ તથા શુદ્ધવતી શુભા તાદૃશી ગન્ધવન્તી ચ વાયવ્યાં દિશિ શોભના

નૈઋત્ય દિશામાં કાળી રંગની સુંદર શુદ્ધવતી નગરી છે અને એ જ રીતે વાયવ્ય દિશામાં સુંદર ગંધવતી નગરી છે.

મહોદયા ચોત્તરે ચ ઐશાન્યાં તુ યશોવતી પર્વતસ્ય દિગન્તેષુ શોભતે દિવિ સર્વદા

ઉત્તર-પૂર્વ દિશામાં, પર્વતના કિનારે, મહોદય નામે એક પ્રસિદ્ધ નગર છે, જે હંમેશા આકાશમાં તેજસ્વી દેખાય છે.

બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશાનાં તથાન્યેષાં નિકેતનમ્ સર્વભોગયુતં પુણ્યં દીર્ઘિકાભિર્નગોત્તમમ્

આ નગર બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, મહેશ અને અન્ય દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન છે; અહીં સર્વ પ્રકારના સુખ-સુવિધા છે, પવિત્ર છે, સુંદર તળાવોથી શોભાયમાન છે અને શહેરોમાં શ્રેષ્ઠ છે.

સિદ્ધૈર્યક્ષૈસ્તુ સમ્પૂર્ણં ગન્ધર્વૈર્મુનિપુઙ્ગવૈઃ તથાન્યૈર્વિવિધાકારૈર્ ભૂતસંઘૈશ્ ચતુર્વિધૈઃ

આ નગર સિદ્ધો, યક્ષો, ગંધર્વો, મહાન ઋષિઓ અને અનેક પ્રકારના ચાર જાતિના ભૂતગણોથી ભરેલું છે.

ગિરેરુપરિ વિપ્રેન્દ્રાઃ શુદ્ધસ્ફટિકસન્નિભમ્ સહસ્રભૌમં વિસ્તીર્ણં વિમાનં વામતઃ સ્થિતમ્

પર્વતની ઉપર, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, શુદ્ધ સ્ફટિક જેવું તેજ ધરાવતું, હજારો મહલોથી યુક્ત, વિશાળ મહેલ ડાબી બાજુએ સ્થિત છે.

તસ્મિન્મહાભુજઃ શર્વઃ સોમસૂર્યાગ્નિલોચનઃ સિંહાસને મણિમયે દેવ્યાસ્તે ષણ્મુખેન ચ

ત્યાં મહાબાહુ શર્વ, જેમની આંખો ચંદ્ર, સૂર્ય અને અગ્નિ છે, તેઓ દેવીએ અને ષણ્મુખ સાથે મણિમય સિંહાસન પર વિરાજમાન છે.

હરેસ્તદર્ધં વિસ્તીર્ણં વિમાનં તત્ર સો ઽપિ ચ પદ્મરાગમયં દિવ્યં પદ્મજસ્ય ચ દક્ષિણે

પાછળ હરિનું મહેલ છે, જે અડધું વિસ્તૃત છે, દિવ્ય પદ્મરાગ રત્નોથી બનેલું છે, અને દક્ષિણ બાજુએ પદ્મજનું સુંદર મહેલ છે.