લિઙ્ગપુરાણમ્

વર્ષં માલ્યવતં ચાપિ ભદ્રાશ્વસ્ય ન્યવેદયત્ ગન્ધમાદનવર્ષં તુ કેતુમાલાય દત્તવાન્

માલ્યવત પ્રદેશ ભદ્રાશ્વને આપ્યો અને ગંધમાદન પ્રદેશ કેતુમાલને આપ્યો.

ઇત્યેતાનિ મહાન્તીહ નવ વર્ષાણિ ભાગશઃ આગ્નીધ્રસ્તેષુ વર્ષેષુ પુત્રાંસ્તાનભિષિચ્ય વૈ

આ રીતે આ નવ મહાન પ્રદેશો ભાગે ભાગે વહેંચાયા; આ દરેક પ્રદેશમાં અગ્નીધ્રે પોતાના પુત્રોને રાજા બનાવીને સ્થાપ્યા.

યથાક્રમં સ ધર્માત્મા તતસ્તુ તપસિ સ્થિતઃ તપસા ભાવિતશ્ચૈવ સ્વાધ્યાયનિરતસ્ત્વભૂત્

પછી એ ધર્મનિષ્ઠ પુરુષ ક્રમ પ્રમાણે બધું કરીને તપમાં સ્થિર રહ્યો, તપથી પવિત્ર થયો અને સ્વાધ્યાયમાં તત્પર રહ્યો.

સ્વાધ્યાયનિરતઃ પશ્ચાચ્ છિવધ્યાનરતસ્ ત્વભૂત્ યાનિ કિંપુરુષાદ્યાનિ વર્ષાણ્યષ્ટૌ શુભાનિ ચ

પછી સ્વાધ્યાયમાં તત્પર રહીને એ શિવના ધ્યાનમાં લીન થયો; કિમ્પુરુષથી આરંભી આ આઠ શુભ પ્રદેશો વર્ણવાયા છે.

તેષાં સ્વભાવતઃ સિદ્ધિઃ સુખપ્રાયા હ્યયત્નતઃ વિપર્યયો ન તેષ્વસ્તિ જરામૃત્યુભયં ન ચ

ત્યાંના લોકો સ્વભાવથી જ સહેલાઈથી અને પ્રયત્ન વિના સિદ્ધિ પામે છે; તેમને સુખ-દુઃખના ફેરફાર નથી, વૃદ્ધાવસ્થા કે મૃત્યુ પણ નથી.

ધર્માધર્મૌ ન તેષ્વાસ્તાં નોત્તમાધમમધ્યમાઃ ન તેષ્વસ્તિ યુગાવસ્થા ક્ષેત્રેષ્વષ્ટસુ સર્વતઃ

ત્યાં ન ધર્મ છે, ન અધર્મ; ન કોઈ શ્રેષ્ઠ, ન નીચ, ન મધ્યમ; આઠેય પ્રદેશોમાં યુગોનું પણ કોઈ ભેદ નથી.

રુદ્રક્ષેત્રે મૃતાશ્ચૈવ જઙ્ગમાઃ સ્થાવરાસ્ તથા ભક્તાઃ પ્રાસંગિકાશ્ચાપિ તેષુ ક્ષેત્રેષુ યાન્તિ તે

રુદ્રક્ષેત્રોમાં જે જીવંત કે અચળ જીવ મૃત્યુ પામે છે, તેમજ ભક્તો કે અનુયાયીઓ પણ એ પ્રદેશોમાં જાય છે.

તેષાં હિતાય રુદ્રેણ ચાષ્ટક્ષેત્રં વિનિર્મિતમ્ તત્ર તેષાં મહાદેવઃ સાન્નિધ્યં કુરુતે સદા

તેમના કલ્યાણ માટે રુદ્રે આ આઠ પ્રદેશો રચ્યા છે; ત્યાં મહાદેવ સદા પોતાની હાજરી આપે છે.

દૃષ્ટ્વા હૃદિ મહાદેવમ્ અષ્ટક્ષેત્રનિવાસિનઃ સુખિનઃ સર્વદા તેષાં સ એવેહ પરા ગતિઃ

આ આઠ પ્રદેશોના વાસીઓ પોતાના હૃદયમાં મહાદેવને જોઈને હંમેશા સુખી રહે છે; તેમના માટે એજ પરમ ગતિ છે.

નાભેર્નિસર્ગં વક્ષ્યામિ હિમાઙ્કે ઽસ્મિન્નિબોધત નાભિસ્ત્વજનયત્પુત્રં મેરુદેવ્યાં મહામતિઃ

હવે હું નાભિના જન્મ વિશે કહું છું, ધ્યાનથી સાંભળો; મહામતિ નાભિએ મેરુદેવીથી એક પુત્રને જન્મ આપ્યો.

ઋષભં પાર્થિવશ્રેષ્ઠં સર્વક્ષત્રસ્ય પૂજિતમ્ ઋષભાદ્ભરતો જજ્ઞે વીરઃ પુત્રશતાગ્રજઃ

એ પુત્ર ઋષભ હતો, જે રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને બધા ક્ષત્રિયોએ પૂજ્ય હતો. ઋષભથી ભરત જન્મ્યો, જે શત પુત્રોમાં મોટો અને પરાક્રમી હતો.

સો ઽભિષિચ્યાથ ઋષભો ભરતં પુત્રવત્સલઃ જ્ઞાનવૈરાગ્યમાશ્રિત્ય જિત્વેન્દ્રિયમહોરગાન્

પછી પુત્રપ્રેમી ઋષભે ભરતને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો, જ્ઞાન અને વૈરાગ્યને આધાર બનાવીને ઇન્દ્રિયરૂપ મહાન સાપોને જીત્યા.

સર્વાત્મનાત્મનિ સ્થાપ્ય પરમાત્માનમીશ્વરમ્ નગ્નો જટી નિરાહારશ્ ચીરી ધ્વાન્તગતો હિ સઃ

પછી સર્વાત્માથી પોતાના અંતરમાં પરમાત્મા ઈશ્વરને સ્થાપી, એ નગ્ન, જટાધારી, અનાહારી, વલ્કલધારી બની અંધકારમાં પ્રવેશી ગયો.

નિરાશસ્ત્યક્તસંદેહઃ શૈવમાપ પરં પદમ્ હિમાદ્રેર્દક્ષિણં વર્ષં ભરતાય ન્યવેદયત્

કોઈ આશા કે સંશય છોડીને, એ પરમ શૈવ પદને પ્રાપ્ત થયો; હિમાલયના દક્ષિણ ભાગનું પ્રદેશ ભરતને આપ્યો.

તસ્માત્તુ ભારતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના વિદુર્બુધાઃ ભરતસ્યાત્મજો વિદ્વાન્ સુમતિર્નામ ધાર્મિકઃ

એથી જ બુદ્ધિશાળી લોકો એ પ્રદેશને ભરતના નામે 'ભારત' તરીકે ઓળખે છે; ભરતનો પુત્ર સુમતિ હતો, જે વિદ્વાન અને ધર્મનિષ્ઠ હતો.

બભૂવ તસ્મિંસ્તદ્રાજ્યં ભરતઃ સંન્યવેશયત્ પુત્રસંક્રામિતશ્રીકો વનં રાજા વિવેશ સઃ

પછી, એ રાજ્યમાં ભરતે પોતાના પુત્રને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો અને પોતાની મહિમા પણ તેને સોંપી દીધી; પછી રાજા પોતે વનમાં પ્રવેશી ગયો.

અસ્ય દ્વીપસ્ય મધ્યે તુ મેરુર્ નામ મહાગિરિઃ નાનારત્નમયૈઃ શૃઙ્ગૈઃ સ્થિતઃ સ્થિતિમતાં વરઃ

આ દ્વીપના મધ્યમાં મેરુ નામનો મહાન પર્વત છે, જે અનેક કિંમતી રત્નોથી ભરેલા શિખરો વડે શોભે છે અને સ્થિર પર્વતોમાં સર્વોત્તમ ગણાય છે.

ચતુરશીતિસાહસ્રમ્ ઉત્સેધેન પ્રકીર્તિતઃ પ્રવિષ્ટઃ ષોડશાધસ્તાદ્ વિસ્તૃતઃ ષોડશૈવ તુ

એ પર્વતની ઊંચાઈ ચોર્યાસી હજાર જેટલી કહેવાય છે, તે જમીન નીચે પણ સોળ હજાર સુધી જાય છે અને પહોળાઈ પણ એટલી જ છે.

શરાવવત્ સંસ્થિતત્વાદ્ દ્વાત્રિંશન્મૂર્ધ્નિ વિસ્તૃતઃ વિસ્તારાત્ ત્રિગુણશ્ ચાસ્ય પરિણાહો ઽનુમણ્ડલઃ

એ પર્વત ઉંધેલા વાસણ જેવો આકાર ધરાવે છે, તેની ટોચ પર બત્રીસ હજાર જેટલી પહોળાઈ છે અને પરિધિ તેની ત્રિગુણ જેટલી ગણાય છે.

હૈમીકૃતો મહેશસ્ય શુભાઙ્ગસ્પર્શનેન ચ ધત્તૂરપુષ્પસંકાશઃ સર્વદેવનિકેતનઃ

મહેશ્વરનાં શુભ અંગોનો સ્પર્શ થવાથી એ પર્વત સોનાની જેમ ચમકે છે, ધત્તૂરાના ફૂલ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવે છે અને સર્વ દેવતાઓનું નિવાસસ્થાન છે.

ક્રીડાભૂમિશ્ ચ દેવાનામ્ અનેકાશ્ચર્યસંયુતઃ લક્ષયોજન આયામસ્ તસ્યૈવં તુ મહાગિરેઃ

એ દેવતાઓની રમવાની જગ્યા છે, અનેક અદ્ભુતોથી ભરપૂર છે અને એ મહાપર્વતની લંબાઈ લાખ યોજન જેટલી કહેવાય છે.

તતઃ ષોડશસાહસ્રં યોજનાનિ ક્ષિતેરધઃ શેષં ચોપરિ વિપ્રેન્દ્રા ધરાયાસ્તસ્ય શૃઙ્ગિણઃ

પૃથ્વી નીચે એ પર્વત સોળ હજાર યોજન સુધી ફેલાયેલો છે અને ઉપર પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, એના શિખરો બાકી રહે છે.

મૂલાયામપ્રમાણં તુ વિસ્તારાન્ મૂલતો ગિરેઃ ઊચુર્વિસ્તારમસ્યૈવ દ્વિગુણં મૂલતો ગિરેઃ

એ પર્વતના મૂળની લંબાઈ અપરિમિત છે અને પર્વતના તળિયે પહોળાઈ ટોચની પહોળાઈના બે ગણી કહેવાય છે.

પૂર્વતઃ પદ્મરાગાભો દક્ષિણે હેમસન્નિભઃ પશ્ચિમે નીલસંકાશ ઉત્તરે વિદ્રુમપ્રભઃ

પૂર્વ તરફ એ પદ્મરાગ જેવું ચમકે છે, દક્ષિણ તરફ સોનાની જેમ દેખાય છે, પશ્ચિમે નીલમણિ જેવું લાગે છે અને ઉત્તર તરફ વિદ્રુમની જેમ તેજ આપે છે.

અમરાવતી પૂર્વભાગે નાનાપ્રાસાદસંકુલા નાનાદેવગણૈઃ કીર્ણા મણિજાલસમાવૃતા

પૂર્વ ભાગમાં અમરાવતી છે, જ્યાં અનેક મહેલો છે, વિવિધ દેવતાઓથી ભરેલી છે અને મણિના જાળથી ઢંકાયેલી છે.

ગોપુરૈર્વિવિધાકારૈર્ હેમરત્નવિભૂષિતૈઃ તોરણૈર્ હેમચિત્રૈસ્તુ મણિકૢપ્તૈઃ પથિ સ્થિતૈઃ

એ શહેરમાં વિવિધ આકારના ગોપુરો છે, જે સોનું અને રત્નોથી શોભાયમાન છે, સોનાની સુંદર કળાઓથી અને મણિથી શણગારેલા તોરણો રસ્તા પર ઉભેલા છે.

સંલાપાલાપકુશલૈઃ સર્વાભરણભૂષિતૈઃ સ્તનભારવિનમ્રૈશ્ ચ મદઘૂર્ણિતલોચનૈઃ

ત્યાં વાતચીત અને હાસ્યમાં પારંગત, સર્વ આભૂષણોથી શોભિત, સ્તનના ભારથી નમેલા અને મદથી આંખો લવલવાવતી સ્ત્રીઓ વસે છે.

સ્ત્રીસહસ્રૈઃ સમાકીર્ણા ચાપ્સરોભિઃ સમન્તતઃ દીર્ઘિકાભિર્વિચિત્રાભિઃ ફુલ્લામ્ભોરુહસંકુલૈઃ

એ શહેર ચારે બાજુએ હજારો સ્ત્રીઓ અને અપ્સરાઓથી ભરેલું છે, સુંદર તળાવોમાં ફૂલેલા કમળોથી ભરપૂર છે.

હેમસોપાનસંયુક્તૈર્ હેમસૈકતરાશિભિઃ નીલોત્પલૈશ્ચોત્પલૈશ્ ચ હૈમૈશ્ચાપિ સુગન્ધિભિઃ

સોનાની સીડીઓ, સોનાની રેતીના ઢગલા, નીલા કમળ અને અન્ય કમળો તથા સુગંધિત સોનાના ફૂલો ત્યાં Everywhere છે.