લિઙ્ગપુરાણમ્

વૈદ્યુતો માનસશ્ચૈવ સુપ્રભઃ સપ્તમસ્ તથા શ્વેતસ્ય દેશઃ શ્વેતસ્તુ હરિતસ્ય ચ હારિતઃ

વૈદ્યુત, માનસ અને સાતમો સુપ્રભા. શ્વેતનું પ્રદેશ શ્વેતને મળ્યું અને હરિતનું પ્રદેશ હારિતને મળ્યું.

જીમૂતસ્ય ચ જીમૂતો રોહિતસ્ય ચ રોહિતઃ વૈદ્યુતો વૈદ્યુતસ્યાપિ માનસસ્ય ચ માનસઃ

જીમૂતનું પ્રદેશ જીમૂતને, રોહિતનું રોહિતને, વૈદ્યુતનું વૈદ્યુતને અને માનસનું માનસને મળ્યું.

સુપ્રભઃ સુપ્રભસ્યાપિ સપ્ત વૈ દેશલાઞ્છકાઃ પ્લક્ષદ્વીપે તુ વક્ષ્યામિ જમ્બૂદ્વીપાદનન્તરમ્

સુપ્રભાનું પ્રદેશ સુપ્રભાને મળ્યું. આમ, સાત પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે. હવે હું જાંબૂદ્વીપ પછી પલ્ક્ષદ્વીપનું વર્ણન કરું છું.

સપ્ત મેધાતિથેઃ પુત્રાઃ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરા નૃપાઃ જ્યેષ્ઠઃ શાન્તભયસ્તેષાં સપ્તવર્ષાણિ તાનિ વૈ

મેધાતિથિના સાત પુત્રો પલ્ક્ષદ્વીપના રાજા હતા. તેમા સૌથી મોટો શાંતભય હતો. આ સાત પ્રદેશો છે.

તસ્માચ્છાન્તભયાચ્ચૈવ શિશિરસ્તુ સુખોદયઃ આનન્દશ્ ચ શિવશ્ચૈવ ક્ષેમકશ્ ચ ધ્રુવસ્ તથા

શાંતભયથી શિશિર, સુખોદય, આનંદ, શિવ, ક્ષેમક અને ધ્રુવ થયા.

તાનિ તેષાં તુ નામાનિ સપ્તવર્ષાણિ ભાગશઃ નિવેશિતાનિ તૈસ્તાનિ પૂર્વં સ્વાયંભુવે ઽન્તરે

આ તેમના નામ છે અને સાત પ્રદેશો છે, જે તેમણે જુદા જુદા સ્થાપ્યા હતા, એ સૌ પ્રાચીન સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં.

મેધાતિથેસ્તુ પુત્રૈસ્તૈઃ પ્લક્ષદ્વીપનિવાસિભિઃ વર્ણાશ્રમાચારયુતાઃ પ્રજાસ્તત્ર નિવેશિતાઃ

મેધાતિથિના એ પુત્રોએ પલ્ક્ષદ્વીપના રહેવાસીઓને ત્યાં વસાવ્યા, અને તેઓ વર્ણ અને આશ્રમના નિયમોનું પાલન કરતા હતા.

પ્લક્ષદ્વીપાદિવર્ષેષુ શાકદ્વીપાન્તિકેષુ વૈ જ્ઞેયઃ પઞ્ચસુ ધર્મો વૈ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ

પલ્ક્ષદ્વીપ અને શાકદ્વીપની નજીકના પ્રદેશોમાં ધર્મ પાંચ પ્રકારનો છે, જે વર્ણ અને આશ્રમના વિભાજન પ્રમાણે ઓળખાય છે.

સુખમાયુઃ સ્વરૂપં ચ બલં ધર્મો દ્વિજોત્તમાઃ પઞ્ચસ્વેતેષુ દ્વીપેષુ સર્વસાધારણં સ્મૃતમ્

આ પાંચ દ્વીપોમાં સૌને સુખ, દીર્ઘ આયુષ્ય, પોતાનું સ્વરૂપ, બળ અને ધર્મ સામાન્ય રીતે મળે છે.

રુદ્રાર્ચનરતા નિત્યં મહેશ્વરપરાયણાઃ અન્યે ચ પુષ્કરદ્વીપે પ્રજાતાશ્ ચ પ્રજેશ્વરાઃ

ત્યાંના લોકો હંમેશા રુદ્રની પૂજામાં તત્પર રહે છે, મહેશ્વરભક્ત છે અને પુષ્કરદ્વીપમાં જન્મેલા બીજા લોકો પણ પ્રજાના સ્વામી છે.

પ્રજાપતેશ્ ચ રુદ્રસ્ય ભાવામૃતસુખોત્કટાઃ

પ્રજાપતિ અને રુદ્રના લોકો ભક્તિથી ભરપૂર આનંદમાં રહે છે.

આગ્નીધ્રં જ્યેષ્ઠદાયાદં કામ્યપુત્રં મહાબલમ્ પ્રિયવ્રતો ઽભ્યષિઞ્ચદ્વૈ જંબૂદ્વીપેશ્વરં નૃપઃ

કામ્યા પુત્ર અગ્નીધ્ર, જે સૌથી મોટો અને બળવાન હતો, તેને પ્રિયવ્રતે જાંબૂદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો હતો.

સો ઽતીવ ભવભક્તશ્ ચ તપસ્વી તરુણઃ સદા ભવાર્ચનરતઃ શ્રીમાન્ ગોમાન્ધીમાન્દ્વિજર્ષભાઃ

તે ભવના અતિ ભક્ત, હંમેશા યુવાન, તપસ્વી અને ભવની પૂજામાં તત્પર રહેતા, તેજસ્વી અને ગોમાન, ધીમાન તથા શ્રેષ્ઠ દ્વિજોની સાથે હતા.

તસ્ય પુત્રા બભૂવુસ્તે પ્રજાપતિસમા નવ સર્વે માહેશ્વરાશ્ચૈવ મહાદેવપરાયણાઃ

તેમને નવ પુત્રો હતા, જે પ્રજાપતિ સમાન હતા અને બધા મહેશ્વરભક્ત તથા મહાદેવને સમર્પિત હતા.

જ્યેષ્ઠો નાભિર્ ઇતિ ખ્યાતસ્ તસ્ય કિંપુરુષો ઽનુજઃ હરિવર્ષસ્તૃતીયસ્તુ ચતુર્થો વૈ ત્વિલાવૃતઃ

મોટો પુત્ર નાભિ તરીકે ઓળખાતો, તેનો નાના ભાઈ કિમ્પુરુષ હતો, ત્રીજો હરિવર્ષ અને ચોથો ઇલાવૃત હતો.

રમ્યસ્તુ પઞ્ચમસ્ તત્ર હિરણ્માન્ ષષ્ઠ ઉચ્યતે કુરુસ્તુ સપ્તમસ્તેષાં ભદ્રાશ્વસ્ત્વષ્ટમઃ સ્મૃતઃ

પાંચમો રમ્ય, છઠ્ઠો હિરણ્માન, સાતમો કુરુ અને આઠમો ભદ્રાશ્વ હતો.

નવમઃ કેતુમાલસ્તુ તેષાં દેશાન્નિબોધત નાભેસ્તુ દક્ષિણં વર્ષં હેમાખ્યં તુ પિતા દદૌ

નવમો કેતુમાલ હતો. હવે તેમના પ્રદેશો સાંભળો: પિતા પ્રિયવ્રતે નાભિને દક્ષિણનું હેમ નામનું વર્ષ આપ્યું.

હેમકૂટં તુ યદ્વર્ષં દદૌ કિંપુરુષાય સઃ નૈષધં યત્સ્મૃતં વર્ષં હરયે તત્પિતા દદૌ

હેમકૂટ નામનું પ્રદેશ કિમ્પુરુષને આપ્યું હતું અને નૈષધ નામનું પ્રદેશ હરિને તેના પિતાએ આપ્યું હતું.

ઇલાવૃતાય પ્રદદૌ મેરુર્યત્ર તુ મધ્યમઃ નીલાચલાશ્રિતં વર્ષં રમ્યાય પ્રદદૌ પિતા

મધ્યમાં મેરુ છે તેવા ઇલાવૃત પ્રદેશને પણ પિતાએ આપ્યો અને નીલાચલ પર્વતની તળેટીમાં આવેલો મનોહર પ્રદેશ પણ પુત્રને આપ્યો.

શ્વેતં યદુત્તરં તસ્માત્ પિત્રા દત્તં હિરણ્મતે યદુત્તરં શૃઙ્ગવર્ષં પિતા તત્કુરવે દદૌ

ઉત્તર તરફનું શ્વેત પ્રદેશ પિતાએ હિરણ્મયને આપ્યું અને ઉત્તરના શ્રૃંગવર્ષ નામના પ્રદેશને પિતાએ કુરુને આપ્યો.

વર્ષં માલ્યવતં ચાપિ ભદ્રાશ્વસ્ય ન્યવેદયત્ ગન્ધમાદનવર્ષં તુ કેતુમાલાય દત્તવાન્

માલ્યવત પ્રદેશ ભદ્રાશ્વને આપ્યો અને ગંધમાદન પ્રદેશ કેતુમાલને આપ્યો.

ઇત્યેતાનિ મહાન્તીહ નવ વર્ષાણિ ભાગશઃ આગ્નીધ્રસ્તેષુ વર્ષેષુ પુત્રાંસ્તાનભિષિચ્ય વૈ

આ રીતે આ નવ મહાન પ્રદેશો ભાગે ભાગે વહેંચાયા; આ દરેક પ્રદેશમાં અગ્નીધ્રે પોતાના પુત્રોને રાજા બનાવીને સ્થાપ્યા.

યથાક્રમં સ ધર્માત્મા તતસ્તુ તપસિ સ્થિતઃ તપસા ભાવિતશ્ચૈવ સ્વાધ્યાયનિરતસ્ત્વભૂત્

પછી એ ધર્મનિષ્ઠ પુરુષ ક્રમ પ્રમાણે બધું કરીને તપમાં સ્થિર રહ્યો, તપથી પવિત્ર થયો અને સ્વાધ્યાયમાં તત્પર રહ્યો.

સ્વાધ્યાયનિરતઃ પશ્ચાચ્ છિવધ્યાનરતસ્ ત્વભૂત્ યાનિ કિંપુરુષાદ્યાનિ વર્ષાણ્યષ્ટૌ શુભાનિ ચ

પછી સ્વાધ્યાયમાં તત્પર રહીને એ શિવના ધ્યાનમાં લીન થયો; કિમ્પુરુષથી આરંભી આ આઠ શુભ પ્રદેશો વર્ણવાયા છે.

તેષાં સ્વભાવતઃ સિદ્ધિઃ સુખપ્રાયા હ્યયત્નતઃ વિપર્યયો ન તેષ્વસ્તિ જરામૃત્યુભયં ન ચ

ત્યાંના લોકો સ્વભાવથી જ સહેલાઈથી અને પ્રયત્ન વિના સિદ્ધિ પામે છે; તેમને સુખ-દુઃખના ફેરફાર નથી, વૃદ્ધાવસ્થા કે મૃત્યુ પણ નથી.

ધર્માધર્મૌ ન તેષ્વાસ્તાં નોત્તમાધમમધ્યમાઃ ન તેષ્વસ્તિ યુગાવસ્થા ક્ષેત્રેષ્વષ્ટસુ સર્વતઃ

ત્યાં ન ધર્મ છે, ન અધર્મ; ન કોઈ શ્રેષ્ઠ, ન નીચ, ન મધ્યમ; આઠેય પ્રદેશોમાં યુગોનું પણ કોઈ ભેદ નથી.

રુદ્રક્ષેત્રે મૃતાશ્ચૈવ જઙ્ગમાઃ સ્થાવરાસ્ તથા ભક્તાઃ પ્રાસંગિકાશ્ચાપિ તેષુ ક્ષેત્રેષુ યાન્તિ તે

રુદ્રક્ષેત્રોમાં જે જીવંત કે અચળ જીવ મૃત્યુ પામે છે, તેમજ ભક્તો કે અનુયાયીઓ પણ એ પ્રદેશોમાં જાય છે.

તેષાં હિતાય રુદ્રેણ ચાષ્ટક્ષેત્રં વિનિર્મિતમ્ તત્ર તેષાં મહાદેવઃ સાન્નિધ્યં કુરુતે સદા

તેમના કલ્યાણ માટે રુદ્રે આ આઠ પ્રદેશો રચ્યા છે; ત્યાં મહાદેવ સદા પોતાની હાજરી આપે છે.

દૃષ્ટ્વા હૃદિ મહાદેવમ્ અષ્ટક્ષેત્રનિવાસિનઃ સુખિનઃ સર્વદા તેષાં સ એવેહ પરા ગતિઃ

આ આઠ પ્રદેશોના વાસીઓ પોતાના હૃદયમાં મહાદેવને જોઈને હંમેશા સુખી રહે છે; તેમના માટે એજ પરમ ગતિ છે.