લિઙ્ગપુરાણમ્

મહાદ્રુમસ્ય નામ્ના તુ સપ્તમં તન્મહાદ્રુમમ્ તેષાં તુ નામભિસ્તાનિ સપ્ત વર્ષાણિ તત્ર વૈ

સાતમું પ્રદેશ મહાદ્રુમના નામે મહાદ્રુમ કહેવાય છે; એમ એ સાતેય પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

ક્રૌઞ્ચદ્વીપેશ્વરસ્યાપિ પુત્રા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ કુશલો મનુગશ્ચોષ્ણઃ પીવરશ્ચાન્ધકારકઃ

ક્રૌંચદ્વીપના રાજા દ્યુતિમતના પુત્રો હતા: કુશલ, મનુગ, ઉષ્ણ, પીવર અને અંધકારક.

મુનિશ્ચ દુન્દુભિશ્ચૈવ સુતા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ તેષાં સ્વનામભિર્ દેશાઃ ક્રૌઞ્ચદ્વીપાશ્રયાઃ શુભાઃ

મુનિ અને દુન્દુભિ પણ દ્યુતિમતના પુત્રો હતા; ક્રૌંચદ્વીપના શુભ પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

કુશલદેશઃ કુશલે મનુગસ્ય મનોનુગઃ ઉષ્ણસ્યોષ્ણઃ સ્મૃતો દેશઃ પીવરઃ પીવરસ્ય ચ

કુશલનું પ્રદેશ કુશલ કહેવાય છે; મનુગનું મનોનુગ; ઉષ્ણનું ઉષ્ણ; પીવરનું પીવર કહેવાય છે.

અન્ધકારસ્ય કથિતો દેશો નામ્નાન્ધકારકઃ મુનેર્દેશો મુનિઃ પ્રોક્તો દુન્દુભેર્ દુન્દુભિઃ સ્મૃતઃ

અંધકારકનું પ્રદેશ અંધકારક કહેવાય છે; મુનિનું મુનિ અને દુન્દુભિનું દુન્દુભિ કહેવાય છે.

એતે જનપદાઃ સપ્ત ક્રૌઞ્ચદ્વીપેષુ ભાસ્વરાઃ જ્યોતિષ્મન્તઃ કુશદ્વીપે સપ્ત ચાસન્મહૌજસઃ

આ સાતે ઉજવાયેલા જનપદો ક્રૌંચદ્વીપમાં વસે છે; અને કુશદ્વીપમાં પણ સાત મહાબળવાન લોકો છે.

ઉદ્ભિદો વેણુમાંશ્ચૈવ દ્વૈરથો લવણો ધૃતિઃ ષષ્ઠઃ પ્રભાકરશ્ચાપિ સપ્તમઃ કપિલઃ સ્મૃતઃ

ઉદભિદ, વેણુમાન, દ્વૈરથ, લવણ, ધૃતિ, છઠ્ઠો પ્રભાકર અને સાતમો કપિલ કહેવાય છે.

ઉદ્ભિદં પ્રથમં વર્ષં દ્વિતીયં વેણુમણ્ડલમ્ તૃતીયં દ્વૈરથં ચૈવ ચતુર્થં લવણં સ્મૃતમ્

પહેલું પ્રદેશ ઉદભિદ, બીજું વેણુમંડળ, ત્રીજું દ્વૈરથ અને ચોથું લવણ કહેવાય છે.

પઞ્ચમં ધૃતિમત્ ષષ્ઠં પ્રભાકરમ્ અનુત્તમમ્ સપ્તમં કપિલં નામ કપિલસ્ય પ્રકીર્તિતમ્

પાંચમું પ્રદેશ ધૃતિમત, છઠ્ઠું ઉત્તમ પ્રભાકર અને સાતમું પ્રદેશ કપિલના નામે કપિલ કહેવાય છે.

શાલ્મલસ્યેશ્વરાઃ સપ્ત સુતાસ્તે વૈ વપુષ્મતઃ શ્વેતશ્ ચ હરિતશ્ચૈવ જીમૂતો રોહિતસ્ તથા

શાલમલદ્વીપના સાત રાજા વપુષ્મતના પુત્ર હતા: શ્વેત, હરિત, જીમૂત અને રોહિત.

વૈદ્યુતો માનસશ્ચૈવ સુપ્રભઃ સપ્તમસ્ તથા શ્વેતસ્ય દેશઃ શ્વેતસ્તુ હરિતસ્ય ચ હારિતઃ

વૈદ્યુત, માનસ અને સાતમો સુપ્રભા. શ્વેતનું પ્રદેશ શ્વેતને મળ્યું અને હરિતનું પ્રદેશ હારિતને મળ્યું.

જીમૂતસ્ય ચ જીમૂતો રોહિતસ્ય ચ રોહિતઃ વૈદ્યુતો વૈદ્યુતસ્યાપિ માનસસ્ય ચ માનસઃ

જીમૂતનું પ્રદેશ જીમૂતને, રોહિતનું રોહિતને, વૈદ્યુતનું વૈદ્યુતને અને માનસનું માનસને મળ્યું.

સુપ્રભઃ સુપ્રભસ્યાપિ સપ્ત વૈ દેશલાઞ્છકાઃ પ્લક્ષદ્વીપે તુ વક્ષ્યામિ જમ્બૂદ્વીપાદનન્તરમ્

સુપ્રભાનું પ્રદેશ સુપ્રભાને મળ્યું. આમ, સાત પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે. હવે હું જાંબૂદ્વીપ પછી પલ્ક્ષદ્વીપનું વર્ણન કરું છું.

સપ્ત મેધાતિથેઃ પુત્રાઃ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરા નૃપાઃ જ્યેષ્ઠઃ શાન્તભયસ્તેષાં સપ્તવર્ષાણિ તાનિ વૈ

મેધાતિથિના સાત પુત્રો પલ્ક્ષદ્વીપના રાજા હતા. તેમા સૌથી મોટો શાંતભય હતો. આ સાત પ્રદેશો છે.

તસ્માચ્છાન્તભયાચ્ચૈવ શિશિરસ્તુ સુખોદયઃ આનન્દશ્ ચ શિવશ્ચૈવ ક્ષેમકશ્ ચ ધ્રુવસ્ તથા

શાંતભયથી શિશિર, સુખોદય, આનંદ, શિવ, ક્ષેમક અને ધ્રુવ થયા.

તાનિ તેષાં તુ નામાનિ સપ્તવર્ષાણિ ભાગશઃ નિવેશિતાનિ તૈસ્તાનિ પૂર્વં સ્વાયંભુવે ઽન્તરે

આ તેમના નામ છે અને સાત પ્રદેશો છે, જે તેમણે જુદા જુદા સ્થાપ્યા હતા, એ સૌ પ્રાચીન સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં.

મેધાતિથેસ્તુ પુત્રૈસ્તૈઃ પ્લક્ષદ્વીપનિવાસિભિઃ વર્ણાશ્રમાચારયુતાઃ પ્રજાસ્તત્ર નિવેશિતાઃ

મેધાતિથિના એ પુત્રોએ પલ્ક્ષદ્વીપના રહેવાસીઓને ત્યાં વસાવ્યા, અને તેઓ વર્ણ અને આશ્રમના નિયમોનું પાલન કરતા હતા.

પ્લક્ષદ્વીપાદિવર્ષેષુ શાકદ્વીપાન્તિકેષુ વૈ જ્ઞેયઃ પઞ્ચસુ ધર્મો વૈ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ

પલ્ક્ષદ્વીપ અને શાકદ્વીપની નજીકના પ્રદેશોમાં ધર્મ પાંચ પ્રકારનો છે, જે વર્ણ અને આશ્રમના વિભાજન પ્રમાણે ઓળખાય છે.

સુખમાયુઃ સ્વરૂપં ચ બલં ધર્મો દ્વિજોત્તમાઃ પઞ્ચસ્વેતેષુ દ્વીપેષુ સર્વસાધારણં સ્મૃતમ્

આ પાંચ દ્વીપોમાં સૌને સુખ, દીર્ઘ આયુષ્ય, પોતાનું સ્વરૂપ, બળ અને ધર્મ સામાન્ય રીતે મળે છે.

રુદ્રાર્ચનરતા નિત્યં મહેશ્વરપરાયણાઃ અન્યે ચ પુષ્કરદ્વીપે પ્રજાતાશ્ ચ પ્રજેશ્વરાઃ

ત્યાંના લોકો હંમેશા રુદ્રની પૂજામાં તત્પર રહે છે, મહેશ્વરભક્ત છે અને પુષ્કરદ્વીપમાં જન્મેલા બીજા લોકો પણ પ્રજાના સ્વામી છે.

પ્રજાપતેશ્ ચ રુદ્રસ્ય ભાવામૃતસુખોત્કટાઃ

પ્રજાપતિ અને રુદ્રના લોકો ભક્તિથી ભરપૂર આનંદમાં રહે છે.

આગ્નીધ્રં જ્યેષ્ઠદાયાદં કામ્યપુત્રં મહાબલમ્ પ્રિયવ્રતો ઽભ્યષિઞ્ચદ્વૈ જંબૂદ્વીપેશ્વરં નૃપઃ

કામ્યા પુત્ર અગ્નીધ્ર, જે સૌથી મોટો અને બળવાન હતો, તેને પ્રિયવ્રતે જાંબૂદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો હતો.

સો ઽતીવ ભવભક્તશ્ ચ તપસ્વી તરુણઃ સદા ભવાર્ચનરતઃ શ્રીમાન્ ગોમાન્ધીમાન્દ્વિજર્ષભાઃ

તે ભવના અતિ ભક્ત, હંમેશા યુવાન, તપસ્વી અને ભવની પૂજામાં તત્પર રહેતા, તેજસ્વી અને ગોમાન, ધીમાન તથા શ્રેષ્ઠ દ્વિજોની સાથે હતા.

તસ્ય પુત્રા બભૂવુસ્તે પ્રજાપતિસમા નવ સર્વે માહેશ્વરાશ્ચૈવ મહાદેવપરાયણાઃ

તેમને નવ પુત્રો હતા, જે પ્રજાપતિ સમાન હતા અને બધા મહેશ્વરભક્ત તથા મહાદેવને સમર્પિત હતા.

જ્યેષ્ઠો નાભિર્ ઇતિ ખ્યાતસ્ તસ્ય કિંપુરુષો ઽનુજઃ હરિવર્ષસ્તૃતીયસ્તુ ચતુર્થો વૈ ત્વિલાવૃતઃ

મોટો પુત્ર નાભિ તરીકે ઓળખાતો, તેનો નાના ભાઈ કિમ્પુરુષ હતો, ત્રીજો હરિવર્ષ અને ચોથો ઇલાવૃત હતો.

રમ્યસ્તુ પઞ્ચમસ્ તત્ર હિરણ્માન્ ષષ્ઠ ઉચ્યતે કુરુસ્તુ સપ્તમસ્તેષાં ભદ્રાશ્વસ્ત્વષ્ટમઃ સ્મૃતઃ

પાંચમો રમ્ય, છઠ્ઠો હિરણ્માન, સાતમો કુરુ અને આઠમો ભદ્રાશ્વ હતો.

નવમઃ કેતુમાલસ્તુ તેષાં દેશાન્નિબોધત નાભેસ્તુ દક્ષિણં વર્ષં હેમાખ્યં તુ પિતા દદૌ

નવમો કેતુમાલ હતો. હવે તેમના પ્રદેશો સાંભળો: પિતા પ્રિયવ્રતે નાભિને દક્ષિણનું હેમ નામનું વર્ષ આપ્યું.

હેમકૂટં તુ યદ્વર્ષં દદૌ કિંપુરુષાય સઃ નૈષધં યત્સ્મૃતં વર્ષં હરયે તત્પિતા દદૌ

હેમકૂટ નામનું પ્રદેશ કિમ્પુરુષને આપ્યું હતું અને નૈષધ નામનું પ્રદેશ હરિને તેના પિતાએ આપ્યું હતું.

ઇલાવૃતાય પ્રદદૌ મેરુર્યત્ર તુ મધ્યમઃ નીલાચલાશ્રિતં વર્ષં રમ્યાય પ્રદદૌ પિતા

મધ્યમાં મેરુ છે તેવા ઇલાવૃત પ્રદેશને પણ પિતાએ આપ્યો અને નીલાચલ પર્વતની તળેટીમાં આવેલો મનોહર પ્રદેશ પણ પુત્રને આપ્યો.