લિઙ્ગપુરાણમ્

જમ્બૂદ્વીપેશ્વરં ચક્રે આગ્નીધ્રં સુમહાબલમ્ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરશ્ચાપિ તેન મેધાતિથિઃ કૃતઃ

પ્રિયવ્રતે મહાબળવાન અગ્નીધ્રને જાંબુદ્વીપનો સ્વામી બનાવ્યો અને મેધાતિથિને પલકષદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો.

શાલ્મલેશ્ ચ વપુષ્મન્તં રાજાનમભિષિક્તવાન્ જ્યોતિષ્મન્તં કુશદ્વીપે રાજાનં કૃતવાન્નૃપઃ

પ્રિયવ્રતે સુંદર રૂપ ધરાવનાર શાલમલને રાજા બનાવ્યો અને કુશદ્વીપમાં તેજસ્વી જયોતિષ્મતને રાજગાદી સોંપી.

દ્યુતિમન્તં ચ રાજાનં ક્રૌઞ્ચદ્વીપે સમાદિશત્ શાકદ્વીપેશ્વરં ચાપિ હવ્યં ચક્રે પ્રિયવ્રતઃ

પ્રિયવ્રતે ક્રૌંચદ્વીપમાં દ્યુતિમતને રાજા બનાવ્યો અને શાકદ્વીપમાં હવ્યને પણ રાજપદ આપ્યું.

પુષ્કરાધિપતિં ચક્રે સવનં ચાપિ સુવ્રતાઃ પુષ્કરે સવનસ્યાપિ મહાવીતઃ સુતો ઽભવત્

પવિત્ર વર્તન કરનાર સવનને પુષ્કરદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો; અને પુષ્કરમાં સવનના પુત્ર મહાવીતનો જન્મ થયો.

ધાતકી ચૈવ દ્વાવેતૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ મહાવીતં સ્મૃતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના મહાત્મનઃ

ધાતકી અને મહાવીત, આ બંને ઉત્તમ પુત્રો હતા; મહાન આત્મા મહાવીતના નામે એ પ્રદેશ મહાવીત તરીકે ઓળખાય છે.

નામ્ના તુ ધાતકેશ્ચૈવ ધાતકીખણ્ડમુચ્યતે હવ્યો ઽપ્યજનયત્ પુત્રાઞ્ છાકદ્વીપેશ્વરઃ પ્રભુઃ

ધાતકીના નામ પરથી એ પ્રદેશ ધાતકીખંડ કહેવાય છે; અને શાકદ્વીપના રાજા હવ્યે પણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.

જલદં ચ કુમારં ચ સુકુમારં મણીચકમ્ કુસુમોત્તરમોદાકી સપ્તમસ્તુ મહાદ્રુમઃ

હવ્યના પુત્રો હતા: જલદ, કુમાર, સુકુમાર, મણીચક, કુસુમોત્તર, મોદક અને સાતમો મહાદ્રુમ.

અલદં જલદસ્યાથ વર્ષં પ્રથમમુચ્યતે કુમારસ્ય તુ કૌમારં દ્વિતીયં પરિકીર્તિતમ્

જલદનું પહેલું પ્રદેશ અલદ કહેવાય છે; કુમારનું બીજું પ્રદેશ કૌમાર તરીકે ઓળખાય છે.

સુકુમારં તૃતીયં તુ સુકુમારસ્ય કીર્ત્યતે મણીચકં ચતુર્થં તુ માણીચકમિહોચ્યતે

સુકુમારનું ત્રીજું પ્રદેશ સુકુમાર કહેવાય છે; ચોથું પ્રદેશ મણીચકનું મણીચક કહેવાય છે.

કુસુમોત્તરસ્ય વૈ વર્ષં પઞ્ચમં કુસુમોત્તરમ્ મોદકં ચાપિ મોદાકેર્ વર્ષં ષષ્ઠં પ્રકીર્તિતમ્

પાંચમું પ્રદેશ કુસુમોત્તરનું કુસુમોત્તર કહેવાય છે; અને છઠ્ઠું પ્રદેશ મોદકનું મોદક કહેવાય છે.

મહાદ્રુમસ્ય નામ્ના તુ સપ્તમં તન્મહાદ્રુમમ્ તેષાં તુ નામભિસ્તાનિ સપ્ત વર્ષાણિ તત્ર વૈ

સાતમું પ્રદેશ મહાદ્રુમના નામે મહાદ્રુમ કહેવાય છે; એમ એ સાતેય પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

ક્રૌઞ્ચદ્વીપેશ્વરસ્યાપિ પુત્રા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ કુશલો મનુગશ્ચોષ્ણઃ પીવરશ્ચાન્ધકારકઃ

ક્રૌંચદ્વીપના રાજા દ્યુતિમતના પુત્રો હતા: કુશલ, મનુગ, ઉષ્ણ, પીવર અને અંધકારક.

મુનિશ્ચ દુન્દુભિશ્ચૈવ સુતા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ તેષાં સ્વનામભિર્ દેશાઃ ક્રૌઞ્ચદ્વીપાશ્રયાઃ શુભાઃ

મુનિ અને દુન્દુભિ પણ દ્યુતિમતના પુત્રો હતા; ક્રૌંચદ્વીપના શુભ પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

કુશલદેશઃ કુશલે મનુગસ્ય મનોનુગઃ ઉષ્ણસ્યોષ્ણઃ સ્મૃતો દેશઃ પીવરઃ પીવરસ્ય ચ

કુશલનું પ્રદેશ કુશલ કહેવાય છે; મનુગનું મનોનુગ; ઉષ્ણનું ઉષ્ણ; પીવરનું પીવર કહેવાય છે.

અન્ધકારસ્ય કથિતો દેશો નામ્નાન્ધકારકઃ મુનેર્દેશો મુનિઃ પ્રોક્તો દુન્દુભેર્ દુન્દુભિઃ સ્મૃતઃ

અંધકારકનું પ્રદેશ અંધકારક કહેવાય છે; મુનિનું મુનિ અને દુન્દુભિનું દુન્દુભિ કહેવાય છે.

એતે જનપદાઃ સપ્ત ક્રૌઞ્ચદ્વીપેષુ ભાસ્વરાઃ જ્યોતિષ્મન્તઃ કુશદ્વીપે સપ્ત ચાસન્મહૌજસઃ

આ સાતે ઉજવાયેલા જનપદો ક્રૌંચદ્વીપમાં વસે છે; અને કુશદ્વીપમાં પણ સાત મહાબળવાન લોકો છે.

ઉદ્ભિદો વેણુમાંશ્ચૈવ દ્વૈરથો લવણો ધૃતિઃ ષષ્ઠઃ પ્રભાકરશ્ચાપિ સપ્તમઃ કપિલઃ સ્મૃતઃ

ઉદભિદ, વેણુમાન, દ્વૈરથ, લવણ, ધૃતિ, છઠ્ઠો પ્રભાકર અને સાતમો કપિલ કહેવાય છે.

ઉદ્ભિદં પ્રથમં વર્ષં દ્વિતીયં વેણુમણ્ડલમ્ તૃતીયં દ્વૈરથં ચૈવ ચતુર્થં લવણં સ્મૃતમ્

પહેલું પ્રદેશ ઉદભિદ, બીજું વેણુમંડળ, ત્રીજું દ્વૈરથ અને ચોથું લવણ કહેવાય છે.

પઞ્ચમં ધૃતિમત્ ષષ્ઠં પ્રભાકરમ્ અનુત્તમમ્ સપ્તમં કપિલં નામ કપિલસ્ય પ્રકીર્તિતમ્

પાંચમું પ્રદેશ ધૃતિમત, છઠ્ઠું ઉત્તમ પ્રભાકર અને સાતમું પ્રદેશ કપિલના નામે કપિલ કહેવાય છે.

શાલ્મલસ્યેશ્વરાઃ સપ્ત સુતાસ્તે વૈ વપુષ્મતઃ શ્વેતશ્ ચ હરિતશ્ચૈવ જીમૂતો રોહિતસ્ તથા

શાલમલદ્વીપના સાત રાજા વપુષ્મતના પુત્ર હતા: શ્વેત, હરિત, જીમૂત અને રોહિત.

વૈદ્યુતો માનસશ્ચૈવ સુપ્રભઃ સપ્તમસ્ તથા શ્વેતસ્ય દેશઃ શ્વેતસ્તુ હરિતસ્ય ચ હારિતઃ

વૈદ્યુત, માનસ અને સાતમો સુપ્રભા. શ્વેતનું પ્રદેશ શ્વેતને મળ્યું અને હરિતનું પ્રદેશ હારિતને મળ્યું.

જીમૂતસ્ય ચ જીમૂતો રોહિતસ્ય ચ રોહિતઃ વૈદ્યુતો વૈદ્યુતસ્યાપિ માનસસ્ય ચ માનસઃ

જીમૂતનું પ્રદેશ જીમૂતને, રોહિતનું રોહિતને, વૈદ્યુતનું વૈદ્યુતને અને માનસનું માનસને મળ્યું.

સુપ્રભઃ સુપ્રભસ્યાપિ સપ્ત વૈ દેશલાઞ્છકાઃ પ્લક્ષદ્વીપે તુ વક્ષ્યામિ જમ્બૂદ્વીપાદનન્તરમ્

સુપ્રભાનું પ્રદેશ સુપ્રભાને મળ્યું. આમ, સાત પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે. હવે હું જાંબૂદ્વીપ પછી પલ્ક્ષદ્વીપનું વર્ણન કરું છું.

સપ્ત મેધાતિથેઃ પુત્રાઃ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરા નૃપાઃ જ્યેષ્ઠઃ શાન્તભયસ્તેષાં સપ્તવર્ષાણિ તાનિ વૈ

મેધાતિથિના સાત પુત્રો પલ્ક્ષદ્વીપના રાજા હતા. તેમા સૌથી મોટો શાંતભય હતો. આ સાત પ્રદેશો છે.

તસ્માચ્છાન્તભયાચ્ચૈવ શિશિરસ્તુ સુખોદયઃ આનન્દશ્ ચ શિવશ્ચૈવ ક્ષેમકશ્ ચ ધ્રુવસ્ તથા

શાંતભયથી શિશિર, સુખોદય, આનંદ, શિવ, ક્ષેમક અને ધ્રુવ થયા.

તાનિ તેષાં તુ નામાનિ સપ્તવર્ષાણિ ભાગશઃ નિવેશિતાનિ તૈસ્તાનિ પૂર્વં સ્વાયંભુવે ઽન્તરે

આ તેમના નામ છે અને સાત પ્રદેશો છે, જે તેમણે જુદા જુદા સ્થાપ્યા હતા, એ સૌ પ્રાચીન સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં.

મેધાતિથેસ્તુ પુત્રૈસ્તૈઃ પ્લક્ષદ્વીપનિવાસિભિઃ વર્ણાશ્રમાચારયુતાઃ પ્રજાસ્તત્ર નિવેશિતાઃ

મેધાતિથિના એ પુત્રોએ પલ્ક્ષદ્વીપના રહેવાસીઓને ત્યાં વસાવ્યા, અને તેઓ વર્ણ અને આશ્રમના નિયમોનું પાલન કરતા હતા.

પ્લક્ષદ્વીપાદિવર્ષેષુ શાકદ્વીપાન્તિકેષુ વૈ જ્ઞેયઃ પઞ્ચસુ ધર્મો વૈ વર્ણાશ્રમવિભાગશઃ

પલ્ક્ષદ્વીપ અને શાકદ્વીપની નજીકના પ્રદેશોમાં ધર્મ પાંચ પ્રકારનો છે, જે વર્ણ અને આશ્રમના વિભાજન પ્રમાણે ઓળખાય છે.

સુખમાયુઃ સ્વરૂપં ચ બલં ધર્મો દ્વિજોત્તમાઃ પઞ્ચસ્વેતેષુ દ્વીપેષુ સર્વસાધારણં સ્મૃતમ્

આ પાંચ દ્વીપોમાં સૌને સુખ, દીર્ઘ આયુષ્ય, પોતાનું સ્વરૂપ, બળ અને ધર્મ સામાન્ય રીતે મળે છે.