લિઙ્ગપુરાણમ્

સુષેણા ઇતિ વિખ્યાતા યજન્તે પુરુષર્ષભમ્ અનિરુદ્ધં મુનિશ્રેષ્ઠાઃ શઙ્ખચક્રગદાધરમ્

સુષેણા નામે પ્રસિદ્ધ, શ્રેષ્ઠ મુનિઓ અનિરુદ્ધ, શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર પુરુષોત્તમની પૂજા કરે છે.

યે ચાનિરુદ્ધં પુરુષં ધ્યાયન્ત્યાત્મવિદાં વરાઃ નારાયણસમાઃ સર્વે સર્વસંપત્સમન્વિતાઃ

અને જે આત્મજ્ઞાનમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો અનિરુદ્ધ પુરુષનું ધ્યાન કરે છે, તેઓ સર્વે નારાયણ સમાન છે અને સર્વ સમૃદ્ધિથી યુક્ત છે.

સનન્દનશ્ ચ ભગવાન્ સનકશ્ ચ સનાતનઃ વાલખિલ્યાશ્ ચ સિદ્ધાશ્ ચ મિત્રાવરુણકૌ તથા

સનંદન, ભગવાન, સનક, સનાતન, વાલખિલ્ય મુનિઓ, સિદ્ધો અને મીત્ર તથા વરુણ—

યજન્તિ સતતં તત્ર વિશ્વસ્ય પ્રભવં હરિમ્ સપ્તદ્વીપેષુ તિષ્ઠન્તિ નાનાશૃઙ્ગા મહોદયાઃ

ત્યાં તેઓ હંમેશાં વિશ્વના આધાર હરિની પૂજા કરે છે; સાતેય દ્વીપોમાં અનેક મહાન શિખરો અને વિવિધ પર્વતો ઊભા છે.

આસમુદ્રાયતાઃ કેચિદ્ ગિરયો ગહ્વરૈસ્ તથા ધરાયાઃ પતયશ્ચાસન્ બહવઃ કાલગૌરવાત્

કેટલાક પર્વતો દરિયા સુધી ફેલાયેલા છે અને તેમાં ગુફાઓ પણ છે; ધરા પર ઘણા રાજાઓ સમયની ભારે અસરથી થયા છે.

સામર્થ્યાત્પરમેશાનાઃ ક્રૌઞ્ચારેર્જનકાત્પ્રભોઃ મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ અતીતાનાગતેષ્વિહ

પરમેશ્વરોની શક્તિથી, ક્રૌંચના શત્રુના પિતા પાસેથી, બધા ગયા અને આવનારા મન્વંતરોમાં અહીં—

પ્રવક્ષ્યામિ ધરેશાન્ વો વક્ષ્યે સ્વાયંભુવે ઽન્તરે મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ અતીતાનાગતેષુ ચ

હું તમને ધરાના રાજાઓ કહીશ; સ્વાયંભુવ મન્વંતરમાં અને ગયા-આવનારા બધા મન્વંતરોમાં તેમનો વર્ણન કરીશ.

તુલ્યાભિમાનિનશ્ચૈવ સર્વે તુલ્યપ્રયોજનાઃ સ્વાયંભુવસ્ય ચ મનોઃ પૌત્રાસ્ત્વાસન્મહાબલાઃ

બધા સમાન અભિમાનવાળા અને સમાન હેતુ ધરાવતા હતા; સ્વાયંભુવ મનુના પૌત્રો મહાબળવાન હતા.

પ્રિયવ્રતાત્મજા વીરાસ્ તે દશેહ પ્રકીર્તિતાઃ આગ્નીધ્રશ્ચાગ્નિબાહુશ્ ચ મેધા મેધાતિથિર્વસુઃ

પ્રિયવ્રતના પુત્રો, જે વીર હતા, અહીં દસ જણના નામ જણાવવામાં આવ્યા છે: અગ્નીધ્ર, અગ્નિબાહુ, મેધ, મેધાતિથિ અને વસુ.

જ્યોતિષ્માન્દ્યુતિમાન્ હવ્યઃ સવનઃ પુત્ર એવ ચ પ્રિયવ્રતો ઽભ્યષિઞ્ચત્તાન્ સપ્ત સપ્તસુ પાર્થિવાન્

જ્યોતિષ્માન, દ્યુતિમાન, હવ્ય, સવન—આ પણ પુત્રો છે; પ્રિયવ્રતે તેમને સાતેય ભૂમિ પર રાજા બનાવીને અભિષેક કર્યો હતો.

જમ્બૂદ્વીપેશ્વરં ચક્રે આગ્નીધ્રં સુમહાબલમ્ પ્લક્ષદ્વીપેશ્વરશ્ચાપિ તેન મેધાતિથિઃ કૃતઃ

પ્રિયવ્રતે મહાબળવાન અગ્નીધ્રને જાંબુદ્વીપનો સ્વામી બનાવ્યો અને મેધાતિથિને પલકષદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો.

શાલ્મલેશ્ ચ વપુષ્મન્તં રાજાનમભિષિક્તવાન્ જ્યોતિષ્મન્તં કુશદ્વીપે રાજાનં કૃતવાન્નૃપઃ

પ્રિયવ્રતે સુંદર રૂપ ધરાવનાર શાલમલને રાજા બનાવ્યો અને કુશદ્વીપમાં તેજસ્વી જયોતિષ્મતને રાજગાદી સોંપી.

દ્યુતિમન્તં ચ રાજાનં ક્રૌઞ્ચદ્વીપે સમાદિશત્ શાકદ્વીપેશ્વરં ચાપિ હવ્યં ચક્રે પ્રિયવ્રતઃ

પ્રિયવ્રતે ક્રૌંચદ્વીપમાં દ્યુતિમતને રાજા બનાવ્યો અને શાકદ્વીપમાં હવ્યને પણ રાજપદ આપ્યું.

પુષ્કરાધિપતિં ચક્રે સવનં ચાપિ સુવ્રતાઃ પુષ્કરે સવનસ્યાપિ મહાવીતઃ સુતો ઽભવત્

પવિત્ર વર્તન કરનાર સવનને પુષ્કરદ્વીપનો રાજા બનાવ્યો; અને પુષ્કરમાં સવનના પુત્ર મહાવીતનો જન્મ થયો.

ધાતકી ચૈવ દ્વાવેતૌ પુત્રૌ પુત્રવતાં વરૌ મહાવીતં સ્મૃતં વર્ષં તસ્ય નામ્ના મહાત્મનઃ

ધાતકી અને મહાવીત, આ બંને ઉત્તમ પુત્રો હતા; મહાન આત્મા મહાવીતના નામે એ પ્રદેશ મહાવીત તરીકે ઓળખાય છે.

નામ્ના તુ ધાતકેશ્ચૈવ ધાતકીખણ્ડમુચ્યતે હવ્યો ઽપ્યજનયત્ પુત્રાઞ્ છાકદ્વીપેશ્વરઃ પ્રભુઃ

ધાતકીના નામ પરથી એ પ્રદેશ ધાતકીખંડ કહેવાય છે; અને શાકદ્વીપના રાજા હવ્યે પણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.

જલદં ચ કુમારં ચ સુકુમારં મણીચકમ્ કુસુમોત્તરમોદાકી સપ્તમસ્તુ મહાદ્રુમઃ

હવ્યના પુત્રો હતા: જલદ, કુમાર, સુકુમાર, મણીચક, કુસુમોત્તર, મોદક અને સાતમો મહાદ્રુમ.

અલદં જલદસ્યાથ વર્ષં પ્રથમમુચ્યતે કુમારસ્ય તુ કૌમારં દ્વિતીયં પરિકીર્તિતમ્

જલદનું પહેલું પ્રદેશ અલદ કહેવાય છે; કુમારનું બીજું પ્રદેશ કૌમાર તરીકે ઓળખાય છે.

સુકુમારં તૃતીયં તુ સુકુમારસ્ય કીર્ત્યતે મણીચકં ચતુર્થં તુ માણીચકમિહોચ્યતે

સુકુમારનું ત્રીજું પ્રદેશ સુકુમાર કહેવાય છે; ચોથું પ્રદેશ મણીચકનું મણીચક કહેવાય છે.

કુસુમોત્તરસ્ય વૈ વર્ષં પઞ્ચમં કુસુમોત્તરમ્ મોદકં ચાપિ મોદાકેર્ વર્ષં ષષ્ઠં પ્રકીર્તિતમ્

પાંચમું પ્રદેશ કુસુમોત્તરનું કુસુમોત્તર કહેવાય છે; અને છઠ્ઠું પ્રદેશ મોદકનું મોદક કહેવાય છે.

મહાદ્રુમસ્ય નામ્ના તુ સપ્તમં તન્મહાદ્રુમમ્ તેષાં તુ નામભિસ્તાનિ સપ્ત વર્ષાણિ તત્ર વૈ

સાતમું પ્રદેશ મહાદ્રુમના નામે મહાદ્રુમ કહેવાય છે; એમ એ સાતેય પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

ક્રૌઞ્ચદ્વીપેશ્વરસ્યાપિ પુત્રા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ કુશલો મનુગશ્ચોષ્ણઃ પીવરશ્ચાન્ધકારકઃ

ક્રૌંચદ્વીપના રાજા દ્યુતિમતના પુત્રો હતા: કુશલ, મનુગ, ઉષ્ણ, પીવર અને અંધકારક.

મુનિશ્ચ દુન્દુભિશ્ચૈવ સુતા દ્યુતિમતસ્તુ વૈ તેષાં સ્વનામભિર્ દેશાઃ ક્રૌઞ્ચદ્વીપાશ્રયાઃ શુભાઃ

મુનિ અને દુન્દુભિ પણ દ્યુતિમતના પુત્રો હતા; ક્રૌંચદ્વીપના શુભ પ્રદેશો તેમના નામે ઓળખાય છે.

કુશલદેશઃ કુશલે મનુગસ્ય મનોનુગઃ ઉષ્ણસ્યોષ્ણઃ સ્મૃતો દેશઃ પીવરઃ પીવરસ્ય ચ

કુશલનું પ્રદેશ કુશલ કહેવાય છે; મનુગનું મનોનુગ; ઉષ્ણનું ઉષ્ણ; પીવરનું પીવર કહેવાય છે.

અન્ધકારસ્ય કથિતો દેશો નામ્નાન્ધકારકઃ મુનેર્દેશો મુનિઃ પ્રોક્તો દુન્દુભેર્ દુન્દુભિઃ સ્મૃતઃ

અંધકારકનું પ્રદેશ અંધકારક કહેવાય છે; મુનિનું મુનિ અને દુન્દુભિનું દુન્દુભિ કહેવાય છે.

એતે જનપદાઃ સપ્ત ક્રૌઞ્ચદ્વીપેષુ ભાસ્વરાઃ જ્યોતિષ્મન્તઃ કુશદ્વીપે સપ્ત ચાસન્મહૌજસઃ

આ સાતે ઉજવાયેલા જનપદો ક્રૌંચદ્વીપમાં વસે છે; અને કુશદ્વીપમાં પણ સાત મહાબળવાન લોકો છે.

ઉદ્ભિદો વેણુમાંશ્ચૈવ દ્વૈરથો લવણો ધૃતિઃ ષષ્ઠઃ પ્રભાકરશ્ચાપિ સપ્તમઃ કપિલઃ સ્મૃતઃ

ઉદભિદ, વેણુમાન, દ્વૈરથ, લવણ, ધૃતિ, છઠ્ઠો પ્રભાકર અને સાતમો કપિલ કહેવાય છે.

ઉદ્ભિદં પ્રથમં વર્ષં દ્વિતીયં વેણુમણ્ડલમ્ તૃતીયં દ્વૈરથં ચૈવ ચતુર્થં લવણં સ્મૃતમ્

પહેલું પ્રદેશ ઉદભિદ, બીજું વેણુમંડળ, ત્રીજું દ્વૈરથ અને ચોથું લવણ કહેવાય છે.

પઞ્ચમં ધૃતિમત્ ષષ્ઠં પ્રભાકરમ્ અનુત્તમમ્ સપ્તમં કપિલં નામ કપિલસ્ય પ્રકીર્તિતમ્

પાંચમું પ્રદેશ ધૃતિમત, છઠ્ઠું ઉત્તમ પ્રભાકર અને સાતમું પ્રદેશ કપિલના નામે કપિલ કહેવાય છે.