લિઙ્ગપુરાણમ્

સિંહાસનં ચ પરમં તયા ચાધિષ્ઠિતં મયા અલંકૃતા મહાલક્ષ્મ્યા મુકુટાદ્યૈઃ સુભૂષણૈઃ

એ પરમ સિંહાસન પર દેવી અને હું બેસ્યા, મહાલક્ષ્મીએ મુગટ અને સુંદર આભૂષણોથી તેને શોભાવ્યું.

લબ્ધો હારશ્ ચ પરમો દેવ્યાઃ કણ્ઠગતસ્ તથા વૃષેન્દ્રશ્ ચ સિતો નાગઃ સિંહઃ સિંહધ્વજસ્ તથા

દેવીના ગળામાં પહેરાવેલો ઉત્તમ હાર મળ્યો; તેમજ વૃષભરાજ, સફેદ હાથી, સિંહ અને સિંહધ્વજ પણ પ્રાપ્ત થયા.

રથશ્ ચ હેમચ્છત્રં ચ ચન્દ્રબિંબસમપ્રભમ્ અદ્યાપિ સદૃશઃ કશ્ચિન્ મયા નાસ્તિ વિભુઃ ક્વચિત્

રથ અને સોનાનું છત્ર, જે ચાંદ્રમાની જેમ તેજસ્વી છે, મળ્યા; હે મહાન, આજે પણ મારા સમાન બીજું કોઈ નથી.

સાન્વયં ચ ગૃહીત્વેશસ્ તથા સંબન્ધિબાન્ધવૈઃ આરુહ્ય વૃષમીશાનો મયા દેવ્યા ગતઃ શિવઃ

પછી ભગવાને પોતાના કુટુંબ અને સંબંધીઓ સાથે વૃષભ પર આરોહણ કર્યું; દેવી અને હું સાથે હતા, અને શિવજી ત્યાંથી વિહાર કરવા ગયા.

તદા દેવીં ભવં દૃષ્ટ્વા મયા ચ પ્રાર્થયન્ ગણૈઃ મુનિદેવર્ષયઃ સિદ્ધા આજ્ઞાં પાશુપતીં દ્વિજાઃ

પછી, ભવાની દેવી અને મને જોઈને, ગણો, ઋષિઓ, દેવર્ષિ અને સિદ્ધોએ, હે દ્વિજ, પાશુપત આદેશ માગ્યો.

અથાજ્ઞાં પ્રદદૌ તેષામ્ અર્હાણામ્ આજ્ઞયા વિભોઃ નન્દિકો નગજાભર્તુસ્ તેષાં પાશુપતીં શુભામ્

પછી ભગવાનના આદેશથી, નંદિકે, પર્વતપુત્રીના પતિના સેવકે, તેમને શુભ પાશુપત આદેશ આપ્યો.

તસ્માદ્ધિ મુનયો લબ્ધ્વા તદાજ્ઞાં મુનિપુઙ્ગવાત્ ભવભક્તાસ્તદા ચાસંસ્ તસ્માદેવં સમર્ચયેત્

એથી, મહાન ઋષિ પાસેથી એ આદેશ મેળવી, ઋષિઓ ભવના ભક્ત બની ગયા; તેથી દરેકે આવું પૂજન કરવું જોઈએ.

નમસ્કારવિહીનસ્તુ નામ ઉદ્ગિરયેદ્ભવે બ્રહ્મઘ્નદશસંતુલ્યં તસ્ય પાપં ગરીયસમ્

જે વ્યક્તિ નમસ્કાર વિના ભવનું નામ ઉચ્ચારે છે, તે દસ બ્રાહ્મણ હત્યા જેટલું ભારે પાપ કરે છે.

તસ્માત્સર્વપ્રકારેણ નમસ્કારાદિમુચ્ચરેત્ આદૌ કુર્યાન્નમસ્કારં તદન્તે શિવતાં વ્રજેત્

એથી, દરેક રીતે નમસ્કાર વગેરે સાથે જ નામ લેવું જોઈએ; પહેલા નમસ્કાર કરવો અને અંતે શિવપદ પ્રાપ્ત કરવું.

સૂત સુવ્યક્તમખિલં કથિતં શઙ્કરસ્ય તુ સર્વાત્મભાવં રુદ્રસ્ય સ્વરૂપં વક્તુમર્હસિ

સૂતજી, તમે શંકરજીની આખી કથા સ્પષ્ટ કહી; હવે તમે સર્વાત્મા રુદ્રનું સ્વરૂપ વર્ણવો.

ભૂર્ભુવઃ સ્વર્મહશ્ચૈવ જનઃ સાક્ષાત્તપસ્ તથા સત્યલોકશ્ ચ પાતાલં નરકાર્ણવકોટયઃ

ભૂ, ભુવઃ, સ્વઃ, મહઃ, જનઃ, તપઃ, સત્યલોક, પાતાળ, નરક અને અનંત સાગર જેવી જગતો—

તારકાગ્રહસોમાર્કા ધ્રુવઃ સપ્તર્ષયસ્ તથા વૈમાનિકાસ્તથાન્યે ચ તિષ્ઠન્ત્યસ્ય પ્રસાદતઃ

તારા, ગ્રહો, ચંદ્ર, સૂર્ય, ધ્રુવ, સત્તરૃષિ, અને વિમાનોમાં રહેતા દેવતાઓ વગેરે, બધા તેના કૃપાથી જ ટકી રહ્યા છે.

અનેન નિર્મિતાસ્ત્વેવં તદાત્માનો દ્વિજર્ષભાઃ સમષ્ટિરૂપઃ સર્વાત્મા સંસ્થિતઃ સર્વદા શિવઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ બધું તેની દ્વારા સર્જાયું છે; એ સર્વત્ર વ્યાપક, સર્વાત્મા અને સદા શિવરૂપે સ્થિત છે.

સર્વાત્માનં મહાત્માનં મહાદેવં મહેશ્વરમ્ ન વિજાનન્તિ સંમૂઢા માયયા તસ્ય મોહિતાઃ

જે લોકો તેની માયાથી મોહિત છે, તેઓ સર્વાત્મા, મહાત્મા, મહાદેવ અને મહેશ્વરને ઓળખી શકતા નથી.

તસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય શરીરં વૈ જગત્ત્રયમ્ તસ્માત્પ્રણમ્ય તં વક્ષ્યે જગતાં નિર્ણયં શુભમ્

એ દેવ રુદ્રનું શરીર જ ત્રણેય લોક છે; તેથી હું તેમને વંદન કરીને, જગતનો શુભ નિર્ધાર જણાવું છું.

પુરા વઃ કથિતં સર્વં મયાણ્ડસ્ય યથા કૃતિઃ ભુવનાનાં સ્વરૂપં ચ બ્રહ્માણ્ડે કથયામ્યહમ્

હું પહેલા તમને અંડના સર્જન વિશે બધું સમજાવ્યું છે. હવે હું બ્રહ્માંડમાં રહેલા વિવિધ લોકોના સ્વરૂપ વિશે કહું છું.

પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ સ્વર્મહર્જન એવ ચ તપઃ સત્યં ચ સપ્તૈતે લોકાસ્ત્વણ્ડોદ્ભવાઃ શુભાઃ

પૃથ્વી, અંતરિક્ષ, સ્વર્ગ, મહર, જન, તપ અને સત્ય—આ સાત શુભ લોકો અંડમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.

અધસ્તાદત્ર ચૈતેષાં દ્વિજાઃ સપ્ત તલાનિ તુ મહાતલાદયસ્તેષાં અધસ્તાન્નરકાઃ ક્રમાત્

હે દ્વિજો, આ લોકોથી નીચે સાત તલ લોકો છે, જેમા મહાતલથી શરૂઆત થાય છે. એના નીચે ક્રમશઃ નરક છે.

મહાતલં હેમતલં સર્વરત્નોપશોભિતમ્ પ્રાસાદૈશ્ ચ વિચિત્રૈશ્ ચ ભવસ્યાયતનૈસ્ તથા

મહાતલ સોનાથી અને બધા રત્નોથી શોભાયમાન છે, અને તેમાં ભવાની વિવિધ ભવ્ય મહેલો અને નિવાસસ્થાનો છે.

અનન્તેન ચ સંયુક્તં મુચુકુન્દેન ધીમતા નૃપેણ બલિના ચૈવ પાતાલસ્વર્ગવાસિના

આ મહાતલ અનંત, બુદ્ધિશાળી મુચુકુંદ રાજા, શક્તિશાળી રાજા અને પાતાળ તથા સ્વર્ગમાં વસતા લોકો સાથે જોડાયેલું છે.

શૈલં રસાતલં વિપ્રાઃ શાર્કરં હિ તલાતલમ્ પીતં સુતલમિત્યુક્તં વિતલં વિદ્રુમપ્રભમ્

હે બ્રાહ્મણો, રસાતલ એ પર્વત છે; શાર્કર એ તલાતલ છે; પીળું એટલે સુતલ કહેવાય છે; વિતલ લાલ મોતી જેવું તેજ ધરાવે છે.

સિતં હિ અતલં તચ્ચ તલં યચ્ચ સિતેતરમ્ ક્ષ્માયાસ્તુ યાવદ્વિસ્તારો હ્ય્ અધસ્તેષાં ચ સુવ્રતાઃ

સીત (સફેદ) એ અતલ છે, અને તલ પણ સફેદ છે; અને જે કંઈ પણ સફેદ છે એ બધું એમા આવે છે. હે સુવ્રતો, એ બધાની નીચે પૃથ્વી જેટલી જ વિશાળતા છે.

તલાનાં ચૈવ સર્વેષાં તાવત્સંખ્યા સમાહિતા સહસ્રયોજનં વ્યોમ દશસાહસ્રમેવ ચ

આ બધા તલ લોકોની સંખ્યા એટલી જ છે; આકાશની પહોળાઈ હજારો યોજન છે, અને દસ હજાર યોજન પણ છે.

લક્ષં સપ્તસહસ્રં હિ તલાનાં સઘનસ્ય તુ વ્યોમ્નઃ પ્રમાણં મૂલં તુ ત્રિંશત્સાહસ્રકેણ તુ

ઘણા તલ લોકોની માપણી એક લાખ સાત હજાર છે; અને આકાશનું મૂળ ત્રીસ હજાર છે.

સુવર્ણેન મુનિશ્રેષ્ઠાસ્ તથા વાસુકિના શુભમ્ રસાતલમિતિ ખ્યાતં તથાન્યૈશ્ ચ નિષેવિતમ્

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, રસાતલ સુવર્ણ જેવું તેજ ધરાવતું અને શુભ છે, જ્યાં વાસુકિ અને બીજા ઘણા રહે છે.

વિરોચનહિરણ્યાક્ષનરકાદ્યૈશ્ ચ સેવિતમ્ તલાતલમિતિ ખ્યાતં સર્વશોભાસમન્વિતમ્

તલાતલમાં વિરોચન, હિરણ્યાક્ષ, નરક અને બીજા ઘણા વસે છે; એ સર્વશોભાથી યુક્ત છે.

વૈનાયકાદિભિશ્ચૈવ કાલનેમિપુરોગમૈઃ પૂર્વદેવૈઃ સમાકીર્ણં સુતલં ચ તથાપરૈઃ

સુતલમાં વૈનાયક અને કાળનેમી જેવા પૂર્વદેવતાઓ અને બીજા ઘણા દેવતાઓ વસે છે.

વિતલં દાનવાદ્યૈશ્ ચ તારકાગ્નિમુખૈસ્ તથા મહાન્તકાદ્યૈર્ નાગૈશ્ ચ પ્રહ્લાદેનાસુરેણ ચ

વિતલમાં દાનવો, તારક, અગ્નિમુખ, મહાંતક, નાગો અને અસુર પ્રહલાદ વસે છે.

વિતલં ચાત્ર વિખ્યાતં કમ્બલાશ્વનિષેવિતમ્ મહાકુમ્ભેન વીરેણ હયગ્રીવેણ ધીમતા

વિતલમાં કંબલ અને અશ્વ, મહાકુંભ નામના વીર અને બુદ્ધિશાળી હયગ્રીવ પણ વસે છે.