સમ્ભારાણિ તથાન્યાનિ વિવિધાનિ બહૂન્યપિ સમન્તાન્ નિન્યુર્ અવ્યગ્રા ગણપા દેવસંમતાઃ
દેવતાઓના માન્ય ગણપતિઓએ અનેક પ્રકારના અને અનેક સામાન ચારે બાજુથી ઉત્સાહપૂર્વક લાવ્યા.
તતો દેવાશ્ ચ સેન્દ્રાશ્ ચ નારાયણમુખાસ્ તથા મુનયો ભગવાન્બ્રહ્મા નવબ્રહ્માણ એવ ચ
પછી દેવતાઓ, ઇન્દ્ર સહિત, નારાયણના અનુયાયી, ઋષિઓ, ભગવાન બ્રહ્મા અને નવ બ્રહ્માઓ આવ્યા.
દેવૈશ્ ચ લોકાઃ સર્વે તે તતો જગ્મુર્મુદા યુતાઃ તેષ્વાગતેષુ સર્વેષુ ભગવાન્પરમેશ્વરઃ
બધા લોકોએ અને તેમના દેવતાઓએ આનંદપૂર્વક ત્યાં આવકાર લીધો; બધાના આવી ગયા પછી, પરમેશ્વર પ્રગટ થયા.
સર્વકાર્યવિધિં કર્તુમ્ આદિદેશ પિતામહમ્ પિતામહો ઽપિ ભગવાન્ નિયોગાદેવ તસ્ય તુ
પછી પરમેશ્વરે પિતામહને બધા વિધિ કરવાનું આદેશ આપ્યું; અને પિતામહે પણ તેમના આદેશથી બધું કર્યું.
ચકાર સર્વં ભગવાન્ અભિષેકં સમાહિતઃ અર્ચયિત્વા તતો બ્રહ્મા સ્વયમેવાભ્યષેચયત્
પિતામહે એકાગ્રતાથી બધા અભિષેકના વિધિ કર્યા; પછી બ્રહ્માએ પોતે પૂજા કરી અને અભિષેક કર્યો.
તતો વિષ્ણુસ્તતઃ શક્રો લોકપાલાસ્તથૈવ ચ અભ્યષિઞ્ચન્ત વિધિવદ્ ગણેન્દ્રં શિવશાસનાત્
પછી વિષ્ણુ, પછી ઇન્દ્ર અને લોકપાલોએ પણ શિવના આદેશથી ગણપતિનું વિધિપૂર્વક અભિષેક કર્યું.
ઋષયસ્તુષ્ટુવુશ્ચૈવ પિતા મહપુરોગમાઃ સ્તુતવત્સુ તતસ્તેષુ વિષ્ણુઃ સર્વજગત્પતિઃ
ઋષિઓએ સ્તુતિ કરી, અને પિતૃઓએ પણ મહાન આગેવાનો સાથે સ્તુતિ કરી; જ્યારે બધા સ્તુતિ કરતા હતા, ત્યારે સર્વજગતના સ્વામી વિષ્ણુએ પણ સ્તુતિ કરી.
શિરસ્યઞ્જલિમાદાય તુષ્ટાવ ચ સમાહિતઃ પ્રાઞ્જલિઃ પ્રણતો ભૂત્વા જયશબ્દં ચકાર ચ
તેમણે હાથ જોડીને માથા પર રાખ્યા, એકાગ્રતાથી સ્તુતિ કરી, નમન કરીને જયના શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.
તતો ગણાધિપાઃ સર્વે તતો દેવાસ્તતો ઽસુરાઃ એવં સ્તુતશ્ચાભિષિક્તો દેવૈઃ સબ્રહ્મકૈસ્તદા
પછી બધા ગણપતિઓ, પછી બધા દેવતાઓ અને પછી અસુરોએ પણ, બ્રહ્મા સહિતના દેવતાઓએ એ સમયે તેમની સ્તુતિ કરી અને અભિષેક કર્યો.
ઉદ્વાહશ્ ચ કૃતસ્તત્ર નિયોગાત્પરમેષ્ઠિનઃ મરુતાં ચ સુતા દેવી સુયશાખ્યા બભૂવ યા
ત્યાં પરમેશ્વરના આદેશથી લગ્ન વિધિ થઈ; અને મારુતોની પુત્રી, સુયશા નામની દેવી, તેમની પત્ની બની.
લબ્ધં શશિપ્રભં છત્રં તયા તત્ર વિભૂષિતમ્ ચામરે ચામરાસક્તહસ્તાગ્રૈઃ સ્ત્રીગણૈર્યુતા
ત્યાં ચાંદની જેવું તેજસ્વી છત્ર મળ્યું, જે દેવી દ્વારા શોભાયમાન થયું, અને અનેક સ્ત્રીઓ હાથમાં ચામરું પકડીને તેમની સાથે હતી.
સિંહાસનં ચ પરમં તયા ચાધિષ્ઠિતં મયા અલંકૃતા મહાલક્ષ્મ્યા મુકુટાદ્યૈઃ સુભૂષણૈઃ
એ પરમ સિંહાસન પર દેવી અને હું બેસ્યા, મહાલક્ષ્મીએ મુગટ અને સુંદર આભૂષણોથી તેને શોભાવ્યું.
લબ્ધો હારશ્ ચ પરમો દેવ્યાઃ કણ્ઠગતસ્ તથા વૃષેન્દ્રશ્ ચ સિતો નાગઃ સિંહઃ સિંહધ્વજસ્ તથા
દેવીના ગળામાં પહેરાવેલો ઉત્તમ હાર મળ્યો; તેમજ વૃષભરાજ, સફેદ હાથી, સિંહ અને સિંહધ્વજ પણ પ્રાપ્ત થયા.
રથશ્ ચ હેમચ્છત્રં ચ ચન્દ્રબિંબસમપ્રભમ્ અદ્યાપિ સદૃશઃ કશ્ચિન્ મયા નાસ્તિ વિભુઃ ક્વચિત્
રથ અને સોનાનું છત્ર, જે ચાંદ્રમાની જેમ તેજસ્વી છે, મળ્યા; હે મહાન, આજે પણ મારા સમાન બીજું કોઈ નથી.
સાન્વયં ચ ગૃહીત્વેશસ્ તથા સંબન્ધિબાન્ધવૈઃ આરુહ્ય વૃષમીશાનો મયા દેવ્યા ગતઃ શિવઃ
પછી ભગવાને પોતાના કુટુંબ અને સંબંધીઓ સાથે વૃષભ પર આરોહણ કર્યું; દેવી અને હું સાથે હતા, અને શિવજી ત્યાંથી વિહાર કરવા ગયા.
તદા દેવીં ભવં દૃષ્ટ્વા મયા ચ પ્રાર્થયન્ ગણૈઃ મુનિદેવર્ષયઃ સિદ્ધા આજ્ઞાં પાશુપતીં દ્વિજાઃ
પછી, ભવાની દેવી અને મને જોઈને, ગણો, ઋષિઓ, દેવર્ષિ અને સિદ્ધોએ, હે દ્વિજ, પાશુપત આદેશ માગ્યો.
અથાજ્ઞાં પ્રદદૌ તેષામ્ અર્હાણામ્ આજ્ઞયા વિભોઃ નન્દિકો નગજાભર્તુસ્ તેષાં પાશુપતીં શુભામ્
પછી ભગવાનના આદેશથી, નંદિકે, પર્વતપુત્રીના પતિના સેવકે, તેમને શુભ પાશુપત આદેશ આપ્યો.
તસ્માદ્ધિ મુનયો લબ્ધ્વા તદાજ્ઞાં મુનિપુઙ્ગવાત્ ભવભક્તાસ્તદા ચાસંસ્ તસ્માદેવં સમર્ચયેત્
એથી, મહાન ઋષિ પાસેથી એ આદેશ મેળવી, ઋષિઓ ભવના ભક્ત બની ગયા; તેથી દરેકે આવું પૂજન કરવું જોઈએ.
નમસ્કારવિહીનસ્તુ નામ ઉદ્ગિરયેદ્ભવે બ્રહ્મઘ્નદશસંતુલ્યં તસ્ય પાપં ગરીયસમ્
જે વ્યક્તિ નમસ્કાર વિના ભવનું નામ ઉચ્ચારે છે, તે દસ બ્રાહ્મણ હત્યા જેટલું ભારે પાપ કરે છે.
તસ્માત્સર્વપ્રકારેણ નમસ્કારાદિમુચ્ચરેત્ આદૌ કુર્યાન્નમસ્કારં તદન્તે શિવતાં વ્રજેત્
એથી, દરેક રીતે નમસ્કાર વગેરે સાથે જ નામ લેવું જોઈએ; પહેલા નમસ્કાર કરવો અને અંતે શિવપદ પ્રાપ્ત કરવું.
સૂત સુવ્યક્તમખિલં કથિતં શઙ્કરસ્ય તુ સર્વાત્મભાવં રુદ્રસ્ય સ્વરૂપં વક્તુમર્હસિ
સૂતજી, તમે શંકરજીની આખી કથા સ્પષ્ટ કહી; હવે તમે સર્વાત્મા રુદ્રનું સ્વરૂપ વર્ણવો.
ભૂર્ભુવઃ સ્વર્મહશ્ચૈવ જનઃ સાક્ષાત્તપસ્ તથા સત્યલોકશ્ ચ પાતાલં નરકાર્ણવકોટયઃ
ભૂ, ભુવઃ, સ્વઃ, મહઃ, જનઃ, તપઃ, સત્યલોક, પાતાળ, નરક અને અનંત સાગર જેવી જગતો—
તારકાગ્રહસોમાર્કા ધ્રુવઃ સપ્તર્ષયસ્ તથા વૈમાનિકાસ્તથાન્યે ચ તિષ્ઠન્ત્યસ્ય પ્રસાદતઃ
તારા, ગ્રહો, ચંદ્ર, સૂર્ય, ધ્રુવ, સત્તરૃષિ, અને વિમાનોમાં રહેતા દેવતાઓ વગેરે, બધા તેના કૃપાથી જ ટકી રહ્યા છે.
અનેન નિર્મિતાસ્ત્વેવં તદાત્માનો દ્વિજર્ષભાઃ સમષ્ટિરૂપઃ સર્વાત્મા સંસ્થિતઃ સર્વદા શિવઃ
હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એ બધું તેની દ્વારા સર્જાયું છે; એ સર્વત્ર વ્યાપક, સર્વાત્મા અને સદા શિવરૂપે સ્થિત છે.
સર્વાત્માનં મહાત્માનં મહાદેવં મહેશ્વરમ્ ન વિજાનન્તિ સંમૂઢા માયયા તસ્ય મોહિતાઃ
જે લોકો તેની માયાથી મોહિત છે, તેઓ સર્વાત્મા, મહાત્મા, મહાદેવ અને મહેશ્વરને ઓળખી શકતા નથી.
તસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય શરીરં વૈ જગત્ત્રયમ્ તસ્માત્પ્રણમ્ય તં વક્ષ્યે જગતાં નિર્ણયં શુભમ્
એ દેવ રુદ્રનું શરીર જ ત્રણેય લોક છે; તેથી હું તેમને વંદન કરીને, જગતનો શુભ નિર્ધાર જણાવું છું.
પુરા વઃ કથિતં સર્વં મયાણ્ડસ્ય યથા કૃતિઃ ભુવનાનાં સ્વરૂપં ચ બ્રહ્માણ્ડે કથયામ્યહમ્
હું પહેલા તમને અંડના સર્જન વિશે બધું સમજાવ્યું છે. હવે હું બ્રહ્માંડમાં રહેલા વિવિધ લોકોના સ્વરૂપ વિશે કહું છું.
પૃથિવી ચાન્તરિક્ષં ચ સ્વર્મહર્જન એવ ચ તપઃ સત્યં ચ સપ્તૈતે લોકાસ્ત્વણ્ડોદ્ભવાઃ શુભાઃ
પૃથ્વી, અંતરિક્ષ, સ્વર્ગ, મહર, જન, તપ અને સત્ય—આ સાત શુભ લોકો અંડમાંથી ઉત્પન્ન થયા છે.
અધસ્તાદત્ર ચૈતેષાં દ્વિજાઃ સપ્ત તલાનિ તુ મહાતલાદયસ્તેષાં અધસ્તાન્નરકાઃ ક્રમાત્
હે દ્વિજો, આ લોકોથી નીચે સાત તલ લોકો છે, જેમા મહાતલથી શરૂઆત થાય છે. એના નીચે ક્રમશઃ નરક છે.
મહાતલં હેમતલં સર્વરત્નોપશોભિતમ્ પ્રાસાદૈશ્ ચ વિચિત્રૈશ્ ચ ભવસ્યાયતનૈસ્ તથા
મહાતલ સોનાથી અને બધા રત્નોથી શોભાયમાન છે, અને તેમાં ભવાની વિવિધ ભવ્ય મહેલો અને નિવાસસ્થાનો છે.