લિઙ્ગપુરાણમ્

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ ઉભાભ્યાં પરમેશ્વરઃ પસ્પર્શ ભગવાન્ રુદ્રઃ પરમાર્તિહરો હરઃ

પાર્વતીપતિ, દુઃખ દૂર કરનાર ભગવાન રુદ્રે પોતાની સુંદર બંને હાથે મને સ્પર્શ કર્યો.

ઉવાચ ચ મહાદેવસ્ તુષ્ટાત્મા વૃષભધ્વજઃ નિરીક્ષ્ય ગણપાંશ્ચૈવ દેવીં હિમવતઃ સુતામ્

પૃષભધારી, પ્રસન્ન મનવાળા મહાદેવએ, ગણા અને હિમાલયપુત્રી દેવીને જોઈને કહ્યું.

સમાલોક્ય ચ તુષ્ટાત્મા મહાદેવઃ સુરેશ્વરઃ અજરો જરયા ત્યક્તો નિત્યં દુઃખવિવર્જિતઃ

મહાદેવ, દેવોના સ્વામી, પ્રસન્ન હૃદયથી જોઈને બોલ્યા: 'તને કદી વૃદ્ધાવસ્થા નહીં આવે, તું હંમેશા દુઃખથી મુક્ત રહેશે.'

અક્ષયશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ સપિતા સસુહૃજ્જનઃ મમેષ્ટો ગણપશ્ચૈવ મદ્વીર્યો મત્પરાક્રમઃ

તું અવિનાશી અને અક્ષય છે, પિતા અને મિત્રો સાથે; તું મારું પ્રિય ગણ છે, મારું બળ અને પરાક્રમ ધરાવનાર છે.

ઇષ્ટો મમ સદા ચૈવ મમ પાર્શ્વગતઃ સદા મદ્બલશ્ચૈવ ભવિતા મહાયોગબલાન્વિતઃ

તું હંમેશા મને પ્રિય છે, મારી બાજુએ છે; તને મારું બળ મળશે, મહાન યોગબળથી યુક્ત રહેશે.

એવમુક્ત્વા ચ માં દેવો ભગવાન્ સગણસ્તદા કુશેશયમયીં માલાં સમુન્મુચ્યાત્મનસ્તદા

આમ કહીને ભગવાન અને ગણા સાથે, પોતાના શરીર પરથી કુશથી બનેલી માળા ઉતારી.

આબબન્ધ મહાતેજા મમ દેવો વૃષધ્વજઃ તયાહં માલયા જાતઃ શુભયા કણ્ઠસક્તયા

મહાતેજસ્વી વૃષધ્વજ દેવએ એ માળા મારી ગળે બાંધી; એ શુભ માળા પહેરીને હું બદલાઈ ગયો.

ત્ર્યક્ષો દશભુજશ્ચૈવ દ્વિતીય ઇવ શઙ્કરઃ તત એવ સમાદાય હસ્તેન પરમેશ્વરઃ

હવે હું ત્રણ આંખો અને દસ હાથવાળો, બીજો શંકર જેવો થયો; એ માળામાંથી પરમેશ્વરે પોતાના હાથે ઉઠાવી લીધું.

ઉવાચ બ્રૂહિ કિં તે ઽદ્ય દદામિ વરમુત્તમમ્ તતો જટાશ્રિતં વારિ ગૃહીત્વા ચાતિનિર્મલમ્

એણે કહ્યું: 'બોલ, આજે તને શું ઇચ્છા છે? હું તને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપું.' પછી એણે પોતાની જટામાંથી ખૂબ શુદ્ધ પાણી લીધું.

ઉક્તા નદી ભવસ્વેતિ ઉત્સસર્જ વૃષધ્વજઃ તતઃ સા દિવ્યતોયા ચ પૂર્ણાસિતજલા શુભા

એણે કહ્યું: 'આ નદી બની જાય,' અને વૃષધ્વજએ એ પાણી છોડ્યું. પછી એ દિવ્ય, કાળી અને પવિત્ર નદી વહવા લાગી.

પદ્મોત્પલવનોપેતા પ્રાવર્તત મહાનદી તામાહ ચ મહાદેવો નદીં પરમશોભનામ્

પદ્મ અને ઉત્પલથી શોભાયમાન, મહાનદી વહવા લાગી. મહાદેવએ એ સુંદર નદીને સંબોધી કહ્યું.

યસ્માજ્જટોદકાદેવ પ્રવૃત્તા ત્વં મહાનદી તસ્માજ્જટોદકા પુણ્યા ભવિષ્યસિ સરિદ્વરા

તુ જટાના પાણીમાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે, એટલે તું મહાનદી છે; તેથી તને 'જટોદક' નામ મળશે, તું પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ નદી રહેશે.

ત્વયિ સ્નાત્વા નરઃ કશ્ચિત્ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે તતો દેવ્યા મહાદેવઃ શિલાદતનયં પ્રભુઃ

જે કોઈ તારી અંદર સ્નાન કરશે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થશે. પછી મહાદેવે દેવી દ્વારા શિલાદપુત્રને સંબોધ્યા.

પુત્રસ્તે ઽયમિતિ પ્રોચ્ય પાદયોઃ સંન્યપાતયત્ સા મામાઘ્રાય શિરસિ પાણિભ્યાં પરિમાર્જતી

"આ તમારો દીકરો છે" એમ કહી, એણે મને પોતાના પગ પાસે મૂકી દીધો, મને હળવે હળવે વળગી, માથું સૂંઘ્યું અને હાથથી મમતા ભર્યા સ્પર્શથી મારો માથું દુલાર્યું.

પુત્રપ્રેમ્ણાભ્યષિઞ્ચચ્ચ સ્રોતોભિસ્તનયૈસ્ત્રિભિઃ પયસા શઙ્ખગૌરેણ દેવદેવં નિરીક્ષ્ય સા

માતૃપ્રેમથી એણે પોતાના સ્તનમાંથી વહેતા ત્રણ દૂધના ધારો વડે મને સ્નાન કરાવ્યું, અને શંખ જેવી શુદ્ધતા ધરાવતા દેવોના દેવને નિહાળતી રહી.

તાનિ સ્રોતાંસિ ત્રીણ્યસ્યાઃ સ્રોતસ્વિન્યો ઽભવંસ્તદા નદીં ત્રિસ્રોતસં દેવો ભગવાનવદદ્ભવઃ

એ ત્રણ દૂધના ધારા ત્રણ નદીઓ બની ગઈ, ત્યારે ભગવાને કહ્યું: "આ ત્રણ ધારો વાળી નદી થાય."

ત્રિસ્રોતસં નદીં દૃષ્ટ્વા વૃષઃ પરમહર્ષિતઃ નનાદ નાદાત્તસ્માચ્ચ સરિદન્યા તતો ઽભવત્

એ ત્રણ ધારો વાળી નદી જોઈને વૃષભ ખૂબ આનંદિત થયો અને જોરથી ડાંગર્યો, એ અવાજમાંથી બીજી એક નદી ઉત્પન્ન થઈ.

વૃષધ્વનિરિતિ ખ્યાતા દેવદેવેન સા નદી જાંબૂનદમયં ચિત્રં સર્વરત્નમયં શુભમ્

એ નદી દેવોના દેવ દ્વારા 'વૃષધ્વનિ' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, જે જાંબુના સોનાથી બનેલી, અદ્દભુત, સર્વ રત્નોથી શોભાયમાન અને શુભ છે.

સ્વં દેવશ્ચાદ્ભુતં દિવ્યં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા મુકુટં ચાબબન્ધેશો મમ મૂર્ધ્નિ વૃષધ્વજઃ

પછી ભગવાન વૃષધ્વજએ વિશ્વકર્માએ બનાવેલું અદ્ભુત અને દિવ્ય મુકડું મારા માથા પર બાંધ્યું.

કુણ્ડલે ચ શુભે દિવ્યે વજ્રવૈડૂર્યભૂષિતે આબબન્ધ મહાદેવઃ સ્વયમેવ મહેશ્વરઃ

મહાદેવ મહેશ્વરે પોતે જ હીરા અને વૈડૂર્યથી શોભતા સુંદર દિવ્ય કુંડળો પણ મારા કાનમાં પહેરાવ્યા.

માં તથાભ્યર્ચિતં વ્યોમ્નિ દૃષ્ટ્વા મેઘૈઃ પ્રભાકરઃ મેઘાંભસા ચાભ્યષિઞ્ચચ્ છિલાદનમ્ અથો મુને

હે મુનિ, જ્યારે હું આ રીતે આકાશમાં પૂજિત થયો, ત્યારે સૂર્યે મેઘોથી વરસેલા વરસાદના પાણીથી મને રાજાની જેમ અભિષેક કર્યો.

તસ્યાભિષિક્તસ્ય તદા પ્રવૃત્તા સ્રોતસા ભૃશમ્ યસ્માત્ સુવર્ણાન્નિઃસૃત્ય નદ્યેષા સમ્પ્રવર્તતે

ત્યારે મારા અભિષેક સમયે ત્યાંથી જોરદાર પ્રવાહ શરૂ થયો; કારણ કે એ સોનામાંથી નીકળ્યો હતો, એથી આ નદી ઉત્પન્ન થઈ.

સ્વર્ણોદકેતિ તામાહ દેવદેવસ્ત્રિયંબકઃ જામ્બૂનદમયાદ્યસ્માદ્ દ્વિતીયા મુકુટાચ્છુભા

ત્રણે આંખ ધરાવતા દેવોના દેવ ત્ર્યંબકે એને 'સ્વર્ણોદકા' નામ આપ્યું, કારણ કે એ જાંબુના સોનામાંથી અને બીજું શુભ મુકડામાંથી ઉત્પન્ન થયું હતું.

પ્રાવર્તત નદી પુણ્યા ઊચુર્ જમ્બૂનદીતિ તામ્ એતત્પઞ્ચનદં નામ જપ્યેશ્વરસમીપગમ્

પછી પવિત્ર નદી વહવા લાગી અને લોકોએ એને 'જાંબુનદી' નામ આપ્યું; આ જ પ્રસિદ્ધ પંચનદ છે, જે જપ્યેશ્વર ભગવાનની પાસે છે.

યઃ પઞ્ચનદમાસાદ્ય સ્નાત્વા જપ્યેશ્વરેશ્વરમ્ પૂજયેચ્છિવસાયુજ્યં પ્રયાત્યેવ ન સંશયઃ

જે કોઈ પંચનદે પહોંચી, ત્યાં સ્નાન કરીને જપ્યેશ્વરેશ્વરનું પૂજન કરે, તે નિશ્ચયે શિવસાયુજ્ય પામે છે.

અથ દેવો મહાદેવઃ સર્વભૂતપતિર્ભવઃ દેવીમુવાચ શર્વાણીમ્ ઉમાં ગિરિસુતામજામ્

પછી સર્વભૂતોના સ્વામી મહાદેવ ભગવાને શર્વાણી દેવી, ઉમા, પર્વતપુત્રીને સંબોધી કહ્યું.

દેવી નન્દીશ્વરં દેવમ્ અભિષિઞ્ચામિ ભૂતપમ્ ગણેન્દ્રં વ્યાહરિષ્યામિ કિં વા ત્વં મન્યસે ઽવ્યયે

દેવી બોલી: "હું નંદીશ્વર દેવનું અભિષેક કરું, ભૂતપતિને ગણોનો પ્રમુખ ઘોષિત કરું, કે પછી તમે શું વિચારો છો, હે અવિનાશી?"

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભવાની હર્ષિતાનના સ્મયન્તી વરદં પ્રાહ ભવં ભૂતપતિં પતિમ્

એ વચન સાંભળીને ભવાની આનંદથી ચહેરા પર હાસ્ય લાવી, ભવ, પોતાના પતિ અને ભૂતપતિને કહ્યું.

સર્વલોકાધિપત્યં ચ ગણેશત્વં તથૈવ ચ દાતુમર્હસિ દેવેશ શૈલાદિસ્તનયો મમ

હે દેવોના દેવ, એ પર્વતપુત્ર છે, મારો છે, તેથી તમે એને સર્વલોકના અધિપતિ અને ગણપતિપદ આપો.