લિઙ્ગપુરાણમ્

હુત્વા ત્રિયંબકેનૈવ મધુનૈવ ચ સંપ્લુતામ્ દૂર્વામયુતસંખ્યાતાં સર્વદ્રવ્યસમન્વિતામ્

ત્ર્યંબકદેવને મધથી અભિષેક કરીને, દુર્વાના પાંદડા જેટલી સંખ્યામાં અને સર્વ પ્રકારના સામગ્રીથી હવન કર્યા.

પિતા વિગતસંજ્ઞશ્ ચ તથા ચૈવ પિતામહઃ વિચેષ્ટશ્ ચ લલાપાસૌ મૃતવન્નિપપાત ચ

મારા પિતા અને પિતામહ બંને બેભાન થઈ ગયા; તેઓ તડપતા અને રડતા હતા અને મૃતક જેવા પડી રહ્યા.

મૃત્યોર્ ભીતો ઽહમ્ અચિરાચ્ છિરસા ચાભિવન્દ્ય તમ્ મૃતવત્પતિતં સાક્ષાત્ પિતરં ચ પિતામહમ્

મૃત્યુનો ભય લાગતાં, મેં તરત જ મારા પિતા અને પિતામહને, જે મારી સામે મૃતક જેવા પડેલા હતા, વંદન કર્યા.

પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ચ તં રુદ્રજાપ્યરતો ઽભવમ્ હૃત્પુણ્ડરીકે સુષિરે ધ્યાત્વા દેવં ત્રિયંબકમ્

મારે તેમને પ્રદક્ષિણ કરી, રુદ્રમંત્રના જપમાં મન લગાડ્યું અને હૃદયના કમળમાં, સુક્ષ્મ અવકાશમાં ત્ર્યંબકદેવનું ધ્યાન કર્યું.

ત્ર્યક્ષં દશભુજં શાન્તં પઞ્ચવક્ત્રં સદાશિવમ્ સરિતશ્ચાન્તરે પુણ્યે સ્થિતં માં પરમેશ્વરઃ

મારે ત્રણ આંખો, દસ હાથ, શાંત, પાંચ મુખવાળા, સદા કલ્યાણકારી એવા પરમેશ્વરને પવિત્ર જળમાં મારા સામે ઊભેલા જોયા.

તુષ્ટો ઽબ્રવીન્મહાદેવઃ સોમઃ સોમાર્ધભૂષણઃ વત્સ નન્દિન્મહાબાહો મૃત્યોર્ભીતિઃ કુતસ્તવ

પ્રસન્ન થઈને ચંદ્રકળા ધારણ કરનાર મહાદેવએ કહ્યું: 'નંદિન બેટા, બલવાન ભુજાવાળા, તને મૃત્યુનો ડર કેમ થાય?'

મયૈવ પ્રેષિતૌ વિપ્રૌ મત્સમસ્ત્વં ન સંશયઃ વત્સૈનત્તવ દેહં ચ લૌકિકં પરમાર્થતઃ

એ બે બ્રાહ્મણોને મેં જ મોકલ્યા હતા; તું મારા જેવો જ છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી. બેટા, તારો શરીર સાચે તો સંસારિક જ છે.

નાસ્ત્યેવ દૈવિકં દૃષ્ટં શિલાદેન પુરા તવ દેવૈશ્ ચ મુનિભિઃ સિદ્ધૈર્ ગન્ધર્વૈર્દાનવોત્તમૈઃ

દૈવી શરીર તો પહેલા કદી કોઈએ જોયું નથી—ને તું, ને દેવો, ને ઋષિઓ, ને સિદ્ધો, ને ગંધર્વો કે શ્રેષ્ઠ દાનવો પણ.

પૂજિતં યત્પુરા વત્સ દૈવિકં નન્દિકેશ્વર સંસારસ્ય સ્વભાવો ઽયં સુખં દુઃખં પુનઃ પુનઃ

પહેલા જે દૈવી માનવામાં આવતું હતું, એ તો, હે નંદિકેશ્વર, સંસારની જ સ્વભાવ છે—સુખ અને દુઃખ વારંવાર આવે છે.

નૃણાં યોનિપરિત્યાગઃ સર્વથૈવ વિવેકિનઃ એવમુક્ત્વા તુ માં સાક્ષાત્ સર્વદેવમહેશ્વરઃ

માનવ માટે જન્મ છોડવો હંમેશા જ્ઞાની લોકો માટે જ શક્ય છે. આમ કહીને સર્વ દેવોના મહેશ્વરે મને સીધા સંબોધ્યા.

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ ઉભાભ્યાં પરમેશ્વરઃ પસ્પર્શ ભગવાન્ રુદ્રઃ પરમાર્તિહરો હરઃ

પાર્વતીપતિ, દુઃખ દૂર કરનાર ભગવાન રુદ્રે પોતાની સુંદર બંને હાથે મને સ્પર્શ કર્યો.

ઉવાચ ચ મહાદેવસ્ તુષ્ટાત્મા વૃષભધ્વજઃ નિરીક્ષ્ય ગણપાંશ્ચૈવ દેવીં હિમવતઃ સુતામ્

પૃષભધારી, પ્રસન્ન મનવાળા મહાદેવએ, ગણા અને હિમાલયપુત્રી દેવીને જોઈને કહ્યું.

સમાલોક્ય ચ તુષ્ટાત્મા મહાદેવઃ સુરેશ્વરઃ અજરો જરયા ત્યક્તો નિત્યં દુઃખવિવર્જિતઃ

મહાદેવ, દેવોના સ્વામી, પ્રસન્ન હૃદયથી જોઈને બોલ્યા: 'તને કદી વૃદ્ધાવસ્થા નહીં આવે, તું હંમેશા દુઃખથી મુક્ત રહેશે.'

અક્ષયશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ સપિતા સસુહૃજ્જનઃ મમેષ્ટો ગણપશ્ચૈવ મદ્વીર્યો મત્પરાક્રમઃ

તું અવિનાશી અને અક્ષય છે, પિતા અને મિત્રો સાથે; તું મારું પ્રિય ગણ છે, મારું બળ અને પરાક્રમ ધરાવનાર છે.

ઇષ્ટો મમ સદા ચૈવ મમ પાર્શ્વગતઃ સદા મદ્બલશ્ચૈવ ભવિતા મહાયોગબલાન્વિતઃ

તું હંમેશા મને પ્રિય છે, મારી બાજુએ છે; તને મારું બળ મળશે, મહાન યોગબળથી યુક્ત રહેશે.

એવમુક્ત્વા ચ માં દેવો ભગવાન્ સગણસ્તદા કુશેશયમયીં માલાં સમુન્મુચ્યાત્મનસ્તદા

આમ કહીને ભગવાન અને ગણા સાથે, પોતાના શરીર પરથી કુશથી બનેલી માળા ઉતારી.

આબબન્ધ મહાતેજા મમ દેવો વૃષધ્વજઃ તયાહં માલયા જાતઃ શુભયા કણ્ઠસક્તયા

મહાતેજસ્વી વૃષધ્વજ દેવએ એ માળા મારી ગળે બાંધી; એ શુભ માળા પહેરીને હું બદલાઈ ગયો.

ત્ર્યક્ષો દશભુજશ્ચૈવ દ્વિતીય ઇવ શઙ્કરઃ તત એવ સમાદાય હસ્તેન પરમેશ્વરઃ

હવે હું ત્રણ આંખો અને દસ હાથવાળો, બીજો શંકર જેવો થયો; એ માળામાંથી પરમેશ્વરે પોતાના હાથે ઉઠાવી લીધું.

ઉવાચ બ્રૂહિ કિં તે ઽદ્ય દદામિ વરમુત્તમમ્ તતો જટાશ્રિતં વારિ ગૃહીત્વા ચાતિનિર્મલમ્

એણે કહ્યું: 'બોલ, આજે તને શું ઇચ્છા છે? હું તને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપું.' પછી એણે પોતાની જટામાંથી ખૂબ શુદ્ધ પાણી લીધું.

ઉક્તા નદી ભવસ્વેતિ ઉત્સસર્જ વૃષધ્વજઃ તતઃ સા દિવ્યતોયા ચ પૂર્ણાસિતજલા શુભા

એણે કહ્યું: 'આ નદી બની જાય,' અને વૃષધ્વજએ એ પાણી છોડ્યું. પછી એ દિવ્ય, કાળી અને પવિત્ર નદી વહવા લાગી.

પદ્મોત્પલવનોપેતા પ્રાવર્તત મહાનદી તામાહ ચ મહાદેવો નદીં પરમશોભનામ્

પદ્મ અને ઉત્પલથી શોભાયમાન, મહાનદી વહવા લાગી. મહાદેવએ એ સુંદર નદીને સંબોધી કહ્યું.

યસ્માજ્જટોદકાદેવ પ્રવૃત્તા ત્વં મહાનદી તસ્માજ્જટોદકા પુણ્યા ભવિષ્યસિ સરિદ્વરા

તુ જટાના પાણીમાંથી ઉત્પન્ન થઈ છે, એટલે તું મહાનદી છે; તેથી તને 'જટોદક' નામ મળશે, તું પવિત્ર અને શ્રેષ્ઠ નદી રહેશે.

ત્વયિ સ્નાત્વા નરઃ કશ્ચિત્ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે તતો દેવ્યા મહાદેવઃ શિલાદતનયં પ્રભુઃ

જે કોઈ તારી અંદર સ્નાન કરશે, તે બધા પાપોથી મુક્ત થશે. પછી મહાદેવે દેવી દ્વારા શિલાદપુત્રને સંબોધ્યા.

પુત્રસ્તે ઽયમિતિ પ્રોચ્ય પાદયોઃ સંન્યપાતયત્ સા મામાઘ્રાય શિરસિ પાણિભ્યાં પરિમાર્જતી

"આ તમારો દીકરો છે" એમ કહી, એણે મને પોતાના પગ પાસે મૂકી દીધો, મને હળવે હળવે વળગી, માથું સૂંઘ્યું અને હાથથી મમતા ભર્યા સ્પર્શથી મારો માથું દુલાર્યું.

પુત્રપ્રેમ્ણાભ્યષિઞ્ચચ્ચ સ્રોતોભિસ્તનયૈસ્ત્રિભિઃ પયસા શઙ્ખગૌરેણ દેવદેવં નિરીક્ષ્ય સા

માતૃપ્રેમથી એણે પોતાના સ્તનમાંથી વહેતા ત્રણ દૂધના ધારો વડે મને સ્નાન કરાવ્યું, અને શંખ જેવી શુદ્ધતા ધરાવતા દેવોના દેવને નિહાળતી રહી.

તાનિ સ્રોતાંસિ ત્રીણ્યસ્યાઃ સ્રોતસ્વિન્યો ઽભવંસ્તદા નદીં ત્રિસ્રોતસં દેવો ભગવાનવદદ્ભવઃ

એ ત્રણ દૂધના ધારા ત્રણ નદીઓ બની ગઈ, ત્યારે ભગવાને કહ્યું: "આ ત્રણ ધારો વાળી નદી થાય."

ત્રિસ્રોતસં નદીં દૃષ્ટ્વા વૃષઃ પરમહર્ષિતઃ નનાદ નાદાત્તસ્માચ્ચ સરિદન્યા તતો ઽભવત્

એ ત્રણ ધારો વાળી નદી જોઈને વૃષભ ખૂબ આનંદિત થયો અને જોરથી ડાંગર્યો, એ અવાજમાંથી બીજી એક નદી ઉત્પન્ન થઈ.

વૃષધ્વનિરિતિ ખ્યાતા દેવદેવેન સા નદી જાંબૂનદમયં ચિત્રં સર્વરત્નમયં શુભમ્

એ નદી દેવોના દેવ દ્વારા 'વૃષધ્વનિ' તરીકે પ્રસિદ્ધ થઈ, જે જાંબુના સોનાથી બનેલી, અદ્દભુત, સર્વ રત્નોથી શોભાયમાન અને શુભ છે.

સ્વં દેવશ્ચાદ્ભુતં દિવ્યં નિર્મિતં વિશ્વકર્મણા મુકુટં ચાબબન્ધેશો મમ મૂર્ધ્નિ વૃષધ્વજઃ

પછી ભગવાન વૃષધ્વજએ વિશ્વકર્માએ બનાવેલું અદ્ભુત અને દિવ્ય મુકડું મારા માથા પર બાંધ્યું.