લિઙ્ગપુરાણમ્

વિલલાપાતિદુઃખાર્તઃ સ્વજનૈશ્ ચ સમાવૃતઃ જાતકર્માદિકાશ્ચૈવ ચકાર મમ સર્વવિત્

ઘણા દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, પોતાના સ્વજનો વચ્ચે બેસીને રડવા લાગ્યા અને બધું જાણતાં હોવા છતાં મારા જન્મસંસ્કાર અને બીજા વિધિઓ કર્યા.

શાલઙ્કાયનપુત્રો વૈ શિલાદઃ પુત્રવત્સલઃ ઉપદિષ્ટા હિ તેનૈવ ઋક્શાખા યજુષસ્ તથા

શાલંકાયનપુત્ર શિલાદા, જે પોતાના પુત્રને ખૂબ પ્રેમ કરતા, તેમણે મને ઋગ્વેદની શાખા અને યજુર્વેદ પણ શીખવ્યા.

સામશાખાસહસ્રં ચ સાઙ્ગોપાઙ્ગં મહામુને આયુર્વેદં ધનુર્વેદં ગાન્ધર્વં ચાશ્વલક્ષણમ્

હે મહામુની, તેમણે મને સામવેદની હજારો શાખાઓ, તેના બધા અંગો, આયુર્વેદ, ધનુર્વેદ, સંગીત અને ઘોડાની ઓળખ પણ શીખવાડી.

હસ્તિનાં ચરિતં ચૈવ નરાણાં ચૈવ લક્ષણમ્ સમ્પૂર્ણે સપ્તમે વર્ષે તતો ઽથ મુનિસત્તમૌ

હાથીઓના વ્યવહાર અને મનુષ્યોના લક્ષણો પણ શીખવ્યા; જ્યારે મારું સાતમું વર્ષ પૂરું થયું, ત્યારે,

મિત્રાવરુણનામાનૌ તપોયોગબલાન્વિતૌ તસ્યાશ્રમં ગતૌ દિવ્યૌ દ્રષ્ટું માં ચાજ્ઞયા વિભોઃ

મિત્ર અને વરુણ નામના બે દૈવી ઋષિઓ, તપ અને યોગની શક્તિથી યુક્ત, ભગવાનની આજ્ઞાથી મને જોવા માટે આશ્રમમાં આવ્યા.

ઊચતુશ્ ચ મહાત્માનૌ માં નિરીક્ષ્ય મુહુર્મુહુઃ તાત નન્દ્યયમલ્પાયુઃ સર્વશાસ્ત્રાર્થપારગઃ

એ મહાન આત્માઓ વારંવાર મને નિહાળી કહ્યું: 'પ્યારા નંદી, તું બધા શાસ્ત્રોનું જ્ઞાન ધરાવતો હોવા છતાં, તારી આયુષ્ય ઓછી છે.'

ન દૃષ્ટમેવમાશ્ચર્યમ્ આયુર્વર્ષાદતઃ પરમ્ ઇત્યુક્તવતિ વિપ્રેન્દ્રઃ શિલાદઃ પુત્રવત્સલઃ

'આવો અદ્ભુત દૃશ્ય ક્યારેય જોયું નથી, કે આ વર્ષ પછી તારી આયુષ્ય રહેશે નહીં.' એમ કહી, પોતાના પુત્રને પ્રેમ કરનાર શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ શિલાદા

સમાલિઙ્ગ્ય ચ દુઃખાર્તો રુરોદાતીવ વિસ્વરમ્ હા પુત્ર પુત્ર પુત્રેતિ પપાત ચ સમન્તતઃ

મને ભેળવીને ભારે દુઃખથી ઉંચે અવાજે રડવા લાગ્યા—'હાય, પુત્ર! પુત્ર!'—અને ચારે બાજુ પડી ગયા.

અહો બલં દૈવવિધેર્ વિધાતુશ્ચેતિ દુઃખિતઃ તસ્ય ચાર્તસ્વરં શ્રુત્વા તદાશ્રમનિવાસિનઃ

દુઃખી થઈ કહ્યું: 'હાય, ભાગ્ય અને વિધાતા કેટલી શક્તિશાળી છે!' તેમના આક્રંદભર્યા અવાજ સાંભળી આશ્રમના રહેવાસીઓ

નિપેતુર્વિહ્વલાત્યર્થં રક્ષાશ્ચક્રુશ્ ચ મઙ્ગલમ્ તુષ્ટુવુશ્ ચ મહાદેવં ત્રિયંબકમુમાપતિમ્

ઘણા વ્યાકુળ થઈ જમીન પર પડી ગયા, મંગળકામના ઉપાય કર્યા અને મહાદેવ ત્ર્યંબક, ઉમાપતિની સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.

હુત્વા ત્રિયંબકેનૈવ મધુનૈવ ચ સંપ્લુતામ્ દૂર્વામયુતસંખ્યાતાં સર્વદ્રવ્યસમન્વિતામ્

ત્ર્યંબકદેવને મધથી અભિષેક કરીને, દુર્વાના પાંદડા જેટલી સંખ્યામાં અને સર્વ પ્રકારના સામગ્રીથી હવન કર્યા.

પિતા વિગતસંજ્ઞશ્ ચ તથા ચૈવ પિતામહઃ વિચેષ્ટશ્ ચ લલાપાસૌ મૃતવન્નિપપાત ચ

મારા પિતા અને પિતામહ બંને બેભાન થઈ ગયા; તેઓ તડપતા અને રડતા હતા અને મૃતક જેવા પડી રહ્યા.

મૃત્યોર્ ભીતો ઽહમ્ અચિરાચ્ છિરસા ચાભિવન્દ્ય તમ્ મૃતવત્પતિતં સાક્ષાત્ પિતરં ચ પિતામહમ્

મૃત્યુનો ભય લાગતાં, મેં તરત જ મારા પિતા અને પિતામહને, જે મારી સામે મૃતક જેવા પડેલા હતા, વંદન કર્યા.

પ્રદક્ષિણીકૃત્ય ચ તં રુદ્રજાપ્યરતો ઽભવમ્ હૃત્પુણ્ડરીકે સુષિરે ધ્યાત્વા દેવં ત્રિયંબકમ્

મારે તેમને પ્રદક્ષિણ કરી, રુદ્રમંત્રના જપમાં મન લગાડ્યું અને હૃદયના કમળમાં, સુક્ષ્મ અવકાશમાં ત્ર્યંબકદેવનું ધ્યાન કર્યું.

ત્ર્યક્ષં દશભુજં શાન્તં પઞ્ચવક્ત્રં સદાશિવમ્ સરિતશ્ચાન્તરે પુણ્યે સ્થિતં માં પરમેશ્વરઃ

મારે ત્રણ આંખો, દસ હાથ, શાંત, પાંચ મુખવાળા, સદા કલ્યાણકારી એવા પરમેશ્વરને પવિત્ર જળમાં મારા સામે ઊભેલા જોયા.

તુષ્ટો ઽબ્રવીન્મહાદેવઃ સોમઃ સોમાર્ધભૂષણઃ વત્સ નન્દિન્મહાબાહો મૃત્યોર્ભીતિઃ કુતસ્તવ

પ્રસન્ન થઈને ચંદ્રકળા ધારણ કરનાર મહાદેવએ કહ્યું: 'નંદિન બેટા, બલવાન ભુજાવાળા, તને મૃત્યુનો ડર કેમ થાય?'

મયૈવ પ્રેષિતૌ વિપ્રૌ મત્સમસ્ત્વં ન સંશયઃ વત્સૈનત્તવ દેહં ચ લૌકિકં પરમાર્થતઃ

એ બે બ્રાહ્મણોને મેં જ મોકલ્યા હતા; તું મારા જેવો જ છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી. બેટા, તારો શરીર સાચે તો સંસારિક જ છે.

નાસ્ત્યેવ દૈવિકં દૃષ્ટં શિલાદેન પુરા તવ દેવૈશ્ ચ મુનિભિઃ સિદ્ધૈર્ ગન્ધર્વૈર્દાનવોત્તમૈઃ

દૈવી શરીર તો પહેલા કદી કોઈએ જોયું નથી—ને તું, ને દેવો, ને ઋષિઓ, ને સિદ્ધો, ને ગંધર્વો કે શ્રેષ્ઠ દાનવો પણ.

પૂજિતં યત્પુરા વત્સ દૈવિકં નન્દિકેશ્વર સંસારસ્ય સ્વભાવો ઽયં સુખં દુઃખં પુનઃ પુનઃ

પહેલા જે દૈવી માનવામાં આવતું હતું, એ તો, હે નંદિકેશ્વર, સંસારની જ સ્વભાવ છે—સુખ અને દુઃખ વારંવાર આવે છે.

નૃણાં યોનિપરિત્યાગઃ સર્વથૈવ વિવેકિનઃ એવમુક્ત્વા તુ માં સાક્ષાત્ સર્વદેવમહેશ્વરઃ

માનવ માટે જન્મ છોડવો હંમેશા જ્ઞાની લોકો માટે જ શક્ય છે. આમ કહીને સર્વ દેવોના મહેશ્વરે મને સીધા સંબોધ્યા.

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ ઉભાભ્યાં પરમેશ્વરઃ પસ્પર્શ ભગવાન્ રુદ્રઃ પરમાર્તિહરો હરઃ

પાર્વતીપતિ, દુઃખ દૂર કરનાર ભગવાન રુદ્રે પોતાની સુંદર બંને હાથે મને સ્પર્શ કર્યો.

ઉવાચ ચ મહાદેવસ્ તુષ્ટાત્મા વૃષભધ્વજઃ નિરીક્ષ્ય ગણપાંશ્ચૈવ દેવીં હિમવતઃ સુતામ્

પૃષભધારી, પ્રસન્ન મનવાળા મહાદેવએ, ગણા અને હિમાલયપુત્રી દેવીને જોઈને કહ્યું.

સમાલોક્ય ચ તુષ્ટાત્મા મહાદેવઃ સુરેશ્વરઃ અજરો જરયા ત્યક્તો નિત્યં દુઃખવિવર્જિતઃ

મહાદેવ, દેવોના સ્વામી, પ્રસન્ન હૃદયથી જોઈને બોલ્યા: 'તને કદી વૃદ્ધાવસ્થા નહીં આવે, તું હંમેશા દુઃખથી મુક્ત રહેશે.'

અક્ષયશ્ચાવ્યયશ્ચૈવ સપિતા સસુહૃજ્જનઃ મમેષ્ટો ગણપશ્ચૈવ મદ્વીર્યો મત્પરાક્રમઃ

તું અવિનાશી અને અક્ષય છે, પિતા અને મિત્રો સાથે; તું મારું પ્રિય ગણ છે, મારું બળ અને પરાક્રમ ધરાવનાર છે.

ઇષ્ટો મમ સદા ચૈવ મમ પાર્શ્વગતઃ સદા મદ્બલશ્ચૈવ ભવિતા મહાયોગબલાન્વિતઃ

તું હંમેશા મને પ્રિય છે, મારી બાજુએ છે; તને મારું બળ મળશે, મહાન યોગબળથી યુક્ત રહેશે.

એવમુક્ત્વા ચ માં દેવો ભગવાન્ સગણસ્તદા કુશેશયમયીં માલાં સમુન્મુચ્યાત્મનસ્તદા

આમ કહીને ભગવાન અને ગણા સાથે, પોતાના શરીર પરથી કુશથી બનેલી માળા ઉતારી.

આબબન્ધ મહાતેજા મમ દેવો વૃષધ્વજઃ તયાહં માલયા જાતઃ શુભયા કણ્ઠસક્તયા

મહાતેજસ્વી વૃષધ્વજ દેવએ એ માળા મારી ગળે બાંધી; એ શુભ માળા પહેરીને હું બદલાઈ ગયો.

ત્ર્યક્ષો દશભુજશ્ચૈવ દ્વિતીય ઇવ શઙ્કરઃ તત એવ સમાદાય હસ્તેન પરમેશ્વરઃ

હવે હું ત્રણ આંખો અને દસ હાથવાળો, બીજો શંકર જેવો થયો; એ માળામાંથી પરમેશ્વરે પોતાના હાથે ઉઠાવી લીધું.

ઉવાચ બ્રૂહિ કિં તે ઽદ્ય દદામિ વરમુત્તમમ્ તતો જટાશ્રિતં વારિ ગૃહીત્વા ચાતિનિર્મલમ્

એણે કહ્યું: 'બોલ, આજે તને શું ઇચ્છા છે? હું તને શ્રેષ્ઠ વરદાન આપું.' પછી એણે પોતાની જટામાંથી ખૂબ શુદ્ધ પાણી લીધું.