ગતે પુણ્યે ચ વરદે સહસ્રાક્ષે શિલાશનઃ આરાધયન્મહાદેવં તપસાતોષયદ્ભવમ્
પુણ્યશાળી ઇન્દ્ર અને વરદાતા વિદાય થયા પછી, શિલાદે મહાદેવ ભવનુ તપ દ્વારા આરાધન કર્યું.
અથ તસ્યૈવમનિશં તત્પરસ્ય દ્વિજસ્ય તુ દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ ગતં ક્ષણમિવાદ્ભુતમ્
પછી એ પરમ ભક્ત બ્રાહ્મણ માટે, એક દૈવી હજાર વર્ષ એક ક્ષણ જેવું વીતી ગયું.
વલ્મીકેનાવૃતાઙ્ગશ્ ચ લક્ષ્યઃ કીટગણૈર્મુનિઃ વજ્રસૂચીમુખૈશ્ચાન્યૈ રક્તકીટૈશ્ ચ સર્વતઃ
મુનિનું શરીર આખું વાંદળીઓથી ઢંકાઈ ગયું હતું, ચારે બાજુથી અનેક જીવજંતુઓ અને તીક્ષ્ણ મોઢાવાળા લાલ કીટો તેની આસપાસ ભેગા થઈ ગયા હતા.
નિર્માંસરુધિરત્વગ્ વૈ નિર્લેપઃ કુડ્યવત્ સ્થિતઃ અસ્થિશેષો ઽભવત્પશ્ચાત્ તમમન્યત શઙ્કરઃ
તે મુનિમાં હવે માંસ, લોહી કે ચામડી કંઈ જ બાકી નહોતું, એ તો દીવાલ જેવો અસ્પર્શ રહ્યો હતો, અંતે માત્ર હાડકાં જ બચ્યાં; શંકરે તેને આવું જ માન્યું.
યદા સ્પૃષ્ટો મુનિસ્તેન કરેણ ચ સ્મરારિણા તદૈવ મુનિશાર્દૂલશ્ ચોત્સસર્જ ક્લમં દ્વિજઃ
જ્યારે કામદેવના શત્રુએ પોતાના હાથથી એ મુનિને સ્પર્શ કર્યો, એ સમયે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, એ દ્વિજએ પોતાના તમામ થાકને ત્યજી દીધો.
તપતસ્તસ્ય તપસા પ્રભુસ્તુષ્ટાથ શઙ્કરઃ તુષ્ટસ્તવેત્યથોવાચ સગણશ્ચોમયા સહ
મુનિની કઠિન તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને તેજસ્વી શંકર, પોતાના ગણા અને મારી સાથે, ખુશ થઈને બોલ્યા: 'હું તારી તપસ્યાથી સંતોષ પામ્યો છું.'
તપસાનેન કિં કાર્યં ભવતસ્તે મહામતે દદામિ પુત્રં સર્વજ્ઞં સર્વશાસ્ત્રાર્થપારગમ્
હે મહાન બુદ્ધિવાળા, તને આ તપસ્યાથી શું મેળવવું છે? હું તને એવો પુત્ર આપું છું જે સર્વજ્ઞ અને સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થમાં પારંગત હશે.
તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં સ્તુત્વોવાચ શિલાશનઃ હર્ષગદ્ગદયા વાચા સોમં સોમવિભૂષણમ્
પછી શિલાદાએ દેવોના દેવને વંદન કરીને સ્તુતિ કરી, આનંદથી ગદગદ થયેલી વાણીથી ચંદ્રમાથી શોભિત એવા સોમને કહ્યું.
ભગવન્દેવદેવેશ ત્રિપુરાર્દન શઙ્કર અયોનિજં મૃત્યુહીનં પુત્રમિચ્છામિ સત્તમ
હે ભગવાન, દેવોના સ્વામી, ત્રિપુરાનાશક શંકર, હું એવો પુત્ર ઈચ્છું છું જે જન્મથી રહિત અને મૃત્યુથી પર હોય, હે શ્રેષ્ઠ.
પૂર્વમારાધિતઃ પ્રાહ તપસા પરમેશ્વરઃ શિલાદં બ્રહ્મણા રુદ્રઃ પ્રીત્યા પરમયા પુનઃ
પહેલાં પણ પરમેશ્વર રુદ્રે, તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈ, બ્રહ્મા દ્વારા શિલાદાને ખૂબ પ્રેમથી કહ્યું હતું.
પૂર્વમારાધિતો વિપ્ર બ્રહ્મણાહં તપોધન તપસા ચાવતારાર્થં મુનિભિશ્ ચ સુરોત્તમૈઃ
હે દ્વિજ, પહેલાં મને બ્રહ્મા, તપસ્યામાં નિષ્ણાત મુનિઓ અને દેવોના શ્રેષ્ઠોએ અવતાર માટે પૂજ્યા હતા.
તવ પુત્રો ભવિષ્યામિ નન્દિનામ્ના ત્વયોનિજઃ પિતા ભવિષ્યસિ મમ પિતુર્વૈ જગતાં મુને
હું તારો પુત્ર બનીશ, જન્મથી રહિત અને નંદિ નામે પ્રસિદ્ધ, અને હે મુનિ, તું મારા માટે એ રીતે પિતા બનીશ જેમ બ્રહ્મા જગતના પિતા છે.
એવમુક્ત્વા મુનિં પ્રેક્ષ્ય પ્રણિપત્ય સ્થિતં ઘૃણી સોમઃ સોમોપમઃ પ્રીતસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
આ રીતે બોલ્યા પછી, મુનિને વંદન કરતાં જોઈને, ચંદ્ર જેવો તેજસ્વી અને પ્રસન્ન સોમ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
લબ્ધપુત્રઃ પિતા રુદ્રાત્ પ્રીતો મમ મહામુને યજ્ઞાઙ્ગણં મહત્પ્રાપ્ય યજ્ઞાર્થં યજ્ઞવિત્તમઃ
રુદ્ર પાસેથી પુત્ર મળતાં પિતા ખૂબ ખુશ થયા, હે મહામુનિ, અને શ્રેષ્ઠ યજ્ઞજ્ઞાની તરીકે વિશાળ યજ્ઞસ્થળે પહોંચ્યા.
તદઙ્ગણાદહં શંભોસ્ તનુજસ્તસ્ય ચાજ્ઞયા સંજાતઃ પૂર્વમેવાહં યુગાન્તાગ્નિસમપ્રભઃ
શંભુના એ યજ્ઞસ્થળમાંથી, તેમની આજ્ઞાથી, હું પહેલાં જ જન્મ્યો હતો, યુગના અંતના અગ્નિ જેવો તેજ ધરાવતો.
વવર્ષુસ્તદા પુષ્કરાવર્તકાદ્યા જગુઃ ખેચરાઃ કિન્નરાઃ સિદ્ધસાધ્યાઃ શિલાદાત્મજત્વં ગતે મય્યુપેન્દ્રઃ સસર્જાથ વૃષ્ટિં સુપુષ્પૌઘમિશ્રામ્
ત્યારે મેઘોએ વરસાદ વરસાવ્યો, આકાશમાં દેવતા, કિન્નર, સિદ્ધ અને સાધ્યોએ ગીત ગાયું; જ્યારે હું શિલાદાનો પુત્ર થયો, ત્યારે ઉપેન્દ્રએ સુગંધિત ફૂલોની વરસાદ વરસાવી.
માં દૃષ્ટ્વા કાલસૂર્યાભં જટામુકુટધારિણમ્ ત્ર્યક્ષં ચતુર્ભુજં બાલં શૂલટઙ્કગદાધરમ્
મને જોઈને—કાળસૂર્ય જેવો તેજ ધરાવતો, જટાવાળો મુકડો પહેરેલો, ત્રણ આંખો, ચાર હાથો, અને હાથમાં ત્રિશૂલ, કુહાડો અને ગદા ધરાવતો બાળક—
વજ્રિણં વજ્રદંષ્ટ્રં ચ વજ્રિણારાધિતં શિશુમ્ વજ્રકુણ્ડલિનં ઘોરં નીરદોપમનિઃસ્વનમ્
વજ્રધારી, વજ્ર જેવા દાંતવાળો, વજ્રધારી દેવ દ્વારા પૂજિત, વજ્રના કુંડળ પહેરેલો, ભયાનક અને મેઘના ગર્જન જેવો અવાજ ધરાવતો બાળક—
બ્રહ્માદ્યાસ્તુષ્ટુવુઃ સર્વે સુરેન્દ્રશ્ ચ મુનીશ્વરાઃ નેદુઃ સમન્તતઃ સર્વે નનૃતુશ્ચાપ્સરોગણાઃ
બ્રહ્મા સહિત બધા દેવો, ઇન્દ્ર અને મહામુનિઓએ મારી સ્તુતિ કરી; ચારે બાજુ સંગીત વાગ્યું અને અપ્સરાઓના સમૂહે નૃત્ય કર્યું.
ઋષયો મુનિશાર્દૂલ ઋગ્યજુઃસામસંભવૈઃ મન્ત્રૈર્માહેશ્વરૈઃ સ્તુત્વા સમ્પ્રણેમુર્મુદાન્વિતાઃ
હે મુનિશ્રેષ્ઠ, ઋષિઓએ ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદમાંથી મહાદેવના મંત્રો દ્વારા આનંદપૂર્વક મારી સ્તુતિ કરી અને વંદન કર્યું.
બ્રહ્મા હરિશ્ ચ રુદ્રશ્ ચ શક્રઃ સાક્ષાચ્છિવાંબિકા જીવશ્ચેન્દુર્મહાતેજા ભાસ્કરઃ પવનો ઽનલઃ
બ્રહ્મા, હરિ, રુદ્ર, શક્ર, સ્વયં શિવ અને અંબિકા, જીવ, તેજસ્વી ચંદ્ર, ભાસ્કર, પવન અને અગ્નિ—
ઈશાનો નિરૃતિર્યક્ષો યમો વરુણ એવ ચ વિશ્વેદેવાસ્ તથા રુદ્રા વસવશ્ ચ મહાબલાઃ
ઈશાન, નિૃતિ, યક્ષ, યમ અને વરુણ, તેમજ બધા વિશ્વદેવો, રુદ્રો અને શક્તિશાળી વસુઓ—
લક્ષ્મીઃ સાક્ષાચ્છચી જ્યેષ્ઠા દેવી ચૈવ સરસ્વતી અદિતિશ્ ચ દિતિશ્ચૈવ શ્રદ્ધા લજ્જા ધૃતિસ્ તથા
લક્ષ્મી, શચી, જ્યેષ્ઠા, દેવી સરસ્વતી, અદિતિ અને દિતિ, શ્રદ્ધા, લાજ અને ધીરજ—
નન્દા ભદ્રા ચ સુરભી સુશીલા સુમનાસ્ તથા વૃષેન્દ્રશ્ ચ મહાતેજા ધર્મો ધર્માત્મજસ્ તથા
નંદા, ભદ્રા, સુરભી, સુશીલા, સુમના, તેજસ્વી વૃષેન્દ્ર, ધર્મ અને ધર્મપુત્ર—
આવૃત્ય માં તથાલિઙ્ગ્ય તુષ્ટુવુર્મુનિસત્તમ શિલાદો ઽપિ મુનિર્દૃષ્ટ્વા પિતા મે તાદૃશં તદા
આ રીતે મને ઘેરીને અને અંકલાવીને, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, તેઓએ મારી સ્તુતિ કરી; અને મારા પિતા શિલાદએ એવો દૃશ્ય જોઈને—
પ્રીત્યા પ્રણમ્ય પુણ્યાત્મા તુષ્ટાવેષ્ટપ્રદં સુતમ્ ભગવન્દેવદેવેશ ત્રિયંબક મમાવ્યય
પ્રસન્નતાથી, નમન કરીને, પવિત્ર હૃદયે, પોતાના મનપસંદ દાન આપનાર પુત્રની પ્રશંસા કરી: 'હે ભગવાન, દેવોના દેવ, ત્ર્યંબક, મારા અવિનાશી—'
પુત્રો ઽસિ જગતાં યસ્માત્ ત્રાતા દુઃખાદ્ધિ કિં પુનઃ રક્ષકો જગતાં યસ્માત્ પિતા મે પુત્ર સર્વગ
'મારા પુત્ર, તું જગતનું રક્ષણ કરનાર છે, તો પછી બીજું શું કહેવું? તું જગતનો રક્ષક છે, એટલે મારો પુત્ર સર્વવ્યાપક છે.'
અયોનિજ નમસ્તુભ્યં જગદ્યોને પિતામહ પિતા પુત્ર મહેશાન જગતાં ચ જગદ્ગુરો
'અજન્મા, તને વંદન છે, જગતના મૂળ, પિતામહ, પિતા, પુત્ર, મહેશાન, જગતના ગુરુ—'
વત્સ વત્સ મહાભાગ પાહિ માં પરમેશ્વર ત્વયાહં નન્દિતો યસ્માન્ નન્દી નામ્ના સુરેશ્વર
'બાળક, મહાભાગ્યશાળી પુત્ર, મને રક્ષ, પરમેશ્વર. તું મને આનંદિત કર્યો છે, એથી હું દેવોમાં નંદી નામે ઓળખાવું છું.'
તસ્માન્નન્દય માં નન્દિન્ નમામિ જગદીશ્વરમ્ પ્રસીદ પિતરૌ મે ઽદ્ય રુદ્રલોકં ગતૌ વિભો
'એથી, હે નંદી, મને આનંદિત કર. હું જગતના ઈશ્વરને વંદન કરું છું. કૃપા કર, આજે મારા માતા-પિતા રુદ્રલોકમાં ગયા છે, હે મહાન.'