લિઙ્ગપુરાણમ્

બલવિકરિણીં દેવીં બલપ્રમથિનીં તથા સર્વભૂતસ્ય દમનીં સસૃજે ચ મનોન્મનીમ્

પછી બલવિકિરીણી દેવી, બલપ્રમથિની, સર્વભૂતને વશ કરનારી અને મનોનમની પણ સર્જી.

તથાન્યા બહવઃ સૃષ્ટાસ્ તયા નાર્યઃ સહસ્રશઃ રુદ્રૈશ્ચૈવ મહાદેવસ્ તાભિસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ

એ રીતે તેણે અનેક સ્ત્રીઓ, હજારોની સંખ્યામાં, સર્જી; અને રુદ્રો સાથે મહાદેવ ત્રણેય લોકના સ્વામી બન્યા.

સર્વાત્મનશ્ ચ તસ્યાગ્રે હ્ય્ અતિષ્ઠત્પરમેશ્વરઃ મૃતસ્ય તસ્ય દેવસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ

સર્વાત્મા એવા પરમેશ્વર એ સ્ત્રીની સામે ઊભા રહ્યા; તે દેવ, પરમેશ્ઠી બ્રહ્માનો મૃત્યુ થયો હતો.

ઘૃણી દદૌ પુનઃ પ્રાણાન્ બ્રહ્મપુત્રો મહેશ્વરઃ બ્રહ્મણઃ પ્રદદૌ પ્રાણાન્ આત્મસ્થાંસ્તુ તદા પ્રભુઃ

દયાળુ મહાદેવ, બ્રહ્માના પુત્ર, ફરીથી બ્રહ્માને જીવશક્તિ આપી, પોતામાં રહેલા પ્રાણો તેને પરત આપ્યા.

પ્રહૃષ્ટો ઽભૂત્તતો રુદ્રઃ કિંચિત્પ્રત્યાગતાસવમ્ અભ્યભાષત દેવેશો બ્રહ્માણં પરમં વચઃ

પછી રુદ્ર આનંદિત થયા, થોડીક તાકાત પાછી મળતાં, દેવોના સ્વામી મહાદેવે બ્રહ્માને ઉત્તમ વચન કહ્યાં.

મા ભૈર્દેવ મહાભાગ વિરિઞ્ચ જગતાં ગુરો મયેહ સ્થાપિતાઃ પ્રાણાસ્ તસ્માદુત્તિષ્ઠ વૈ પ્રભો

'ભય પામશો નહીં, ભાગ્યશાળી દેવ, જગતના ગુરુ વિરિંચ, મેં અહીં તારા પ્રાણો સ્થાપ્યા છે; તેથી, હે પ્રભુ, ઉઠો.'

શ્રુત્વા વચસ્તતસ્તસ્ય સ્વપ્નભૂતં મનોગતમ્ પિતામહઃ પ્રસન્નાત્મા નેત્રૈઃ ફુલ્લામ્બુજપ્રભૈઃ

આ વચન સાંભળતાં પિતામહ, જેમ સ્વપ્નમાંથી જાગ્યા હોય તેમ, મનથી પ્રસન્ન થયા અને તેમની આંખો ખીલી ગયેલા કમળ જેવી તેજસ્વી બની.

તતઃ પ્રત્યાગતપ્રાણઃ સમુદૈક્ષન્ મહેશ્વરમ્ સ ઉદ્વીક્ષ્ય ચિરં કાલં સ્નિગ્ધગંભીરયા ગિરા

પછી, પ્રાણ પાછા મળતાં, તેમણે મહાદેવને જોયા અને લાંબા સમય સુધી નિહાળી, પછી મીઠા અને ઊંડા સ્વરે બોલ્યા.

ઉવાચ ભગવાન્ બ્રહ્મા સમુત્થાય કૃતાઞ્જલિઃ ભો ભો વદ મહાભાગ આનન્દયસિ મે મનઃ

બ્રહ્માજીએ ઊભા રહી, હાથ જોડીને કહ્યું: 'હે મહાભાગ્યશાળી, બોલો, તમે મારા મનમાં આનંદ પેદા કરો છો.'

કો ભવાન્ અષ્ટમૂર્તિર્ વૈ સ્થિત એકાદશાત્મકઃ તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા વ્યાજહાર મહેશ્વરઃ

'તમે કોણ છો, જે આઠ રૂપ ધરાવ છો અને એકાદશ સ્વરૂપે સ્થિત છો?' એવાં વચન સાંભળીને મહાદેવ બોલ્યા:

સ્પૃશન્કરાભ્યાં બ્રહ્માણં સુખાભ્યાં સ સુરારિહા માં વિદ્ધિ પરમાત્માનમ્ એનાં માયામજામિતિ

મંગળમય હાથથી બ્રહ્માને સ્પર્શી, દેવદુશ્મન વિનાશક બોલ્યા: 'મને પરમાત્મા જાણો અને આ મારી અજન્મા માયા છે.'

એતે વૈ સંસ્થિતા રુદ્રાસ્ ત્વાં રક્ષિતુમિહાગતાઃ તતઃ પ્રણમ્ય તં બ્રહ્મા દેવદેવમુવાચ હ

'આ બધા રુદ્રો અહીં તને રક્ષવા આવ્યા છે.' પછી બ્રહ્માએ દેવોના દેવને નમસ્કાર કરીને કહ્યું.

કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા હર્ષગદ્ગદયા ગિરા ભગવન્દેવદેવેશ દુઃખૈરાકુલિતો હ્યહમ્

હાથ જોડીને, આનંદથી અવાજ કંપતો, તેમણે કહ્યું: 'હે ભગવાન, હે દેવોના સ્વામી, હું દુઃખોથી વ્યાકુળ છું.'

સંસારાન્મોક્તુમીશાન મામિહાર્હસિ શઙ્કર તતઃ પ્રહસ્ય ભગવાન્ પિતામહમુમાપતિઃ

'હે શંકર, મને આ જન્મમરણના ચક્રમાંથી મુક્ત કરો.' ત્યારે ઉમા પતિ ભગવાન પિતામહને જોઈ સ્મિત કર્યા.

તદા રુદ્રૈર્જગન્નાથસ્ તયા ચાન્તર્દધે વિભુઃ તસ્માચ્છિલાદ લોકેષુ દુર્લભો વૈ ત્વયોનિજઃ

પછી જગતના સ્વામી રુદ્રો અને તેણી સાથે અદૃશ્ય થયા. તેથી, હે શિલાદ, દુનિયામાં ગર્ભથી ન જન્મેલો મનુષ્ય દુર્લભ છે.

મૃત્યુહીનઃ પુમાન્વિદ્ધિ સમૃત્યુઃ પદ્મજો ઽપિ સઃ કિંતુ દેવેશ્વરો રુદ્રઃ પ્રસીદતિ યદીશ્વરઃ

મૃત્યુથી રહિત મનુષ્ય દુર્લભ છે; કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્મા પણ મૃત્યુ પામે છે. પણ જો દેવોના દેવ રુદ્ર પ્રસન્ન થાય તો એ શક્ય છે.

ન દુર્લભો મૃત્યુહીનસ્ તવ પુત્રો હ્યયોનિજઃ મયા ચ વિષ્ણુના ચૈવ બ્રહ્મણા ચ મહાત્મના

'તારો ગર્ભથી ન જન્મેલો અને મૃત્યુથી મુક્ત પુત્ર મારા, વિષ્ણુ અને મહાત્મા બ્રહ્માના આશીર્વાદથી દુર્લભ નથી.'

અયોનિજં મૃત્યુહીનમ્ અસમર્થં નિવેદિતુમ્ એવં વ્યાહૃત્ય વિપ્રેન્દ્રમ્ અનુગૃહ્ય ચ તં ઘૃણી

'અજન્મા અને અમર એવા પુત્રનું વર્ણન કરવું શક્ય નથી.' એમ કહી દયાળુ દેવે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને આશીર્વાદ આપ્યા.

દેવૈર્વૃતો યયૌ દેવઃ સિતેનેભેન વૈ પ્રભુઃ

દેવતાઓથી ઘેરાયેલા પ્રભુ સફેદ વાછરડાં પર ચડીને ચાલ્યા ગયા.

ગતે પુણ્યે ચ વરદે સહસ્રાક્ષે શિલાશનઃ આરાધયન્મહાદેવં તપસાતોષયદ્ભવમ્

પુણ્યશાળી ઇન્દ્ર અને વરદાતા વિદાય થયા પછી, શિલાદે મહાદેવ ભવનુ તપ દ્વારા આરાધન કર્યું.

અથ તસ્યૈવમનિશં તત્પરસ્ય દ્વિજસ્ય તુ દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ ગતં ક્ષણમિવાદ્ભુતમ્

પછી એ પરમ ભક્ત બ્રાહ્મણ માટે, એક દૈવી હજાર વર્ષ એક ક્ષણ જેવું વીતી ગયું.

વલ્મીકેનાવૃતાઙ્ગશ્ ચ લક્ષ્યઃ કીટગણૈર્મુનિઃ વજ્રસૂચીમુખૈશ્ચાન્યૈ રક્તકીટૈશ્ ચ સર્વતઃ

મુનિનું શરીર આખું વાંદળીઓથી ઢંકાઈ ગયું હતું, ચારે બાજુથી અનેક જીવજંતુઓ અને તીક્ષ્ણ મોઢાવાળા લાલ કીટો તેની આસપાસ ભેગા થઈ ગયા હતા.

નિર્માંસરુધિરત્વગ્ વૈ નિર્લેપઃ કુડ્યવત્ સ્થિતઃ અસ્થિશેષો ઽભવત્પશ્ચાત્ તમમન્યત શઙ્કરઃ

તે મુનિમાં હવે માંસ, લોહી કે ચામડી કંઈ જ બાકી નહોતું, એ તો દીવાલ જેવો અસ્પર્શ રહ્યો હતો, અંતે માત્ર હાડકાં જ બચ્યાં; શંકરે તેને આવું જ માન્યું.

યદા સ્પૃષ્ટો મુનિસ્તેન કરેણ ચ સ્મરારિણા તદૈવ મુનિશાર્દૂલશ્ ચોત્સસર્જ ક્લમં દ્વિજઃ

જ્યારે કામદેવના શત્રુએ પોતાના હાથથી એ મુનિને સ્પર્શ કર્યો, એ સમયે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, એ દ્વિજએ પોતાના તમામ થાકને ત્યજી દીધો.

તપતસ્તસ્ય તપસા પ્રભુસ્તુષ્ટાથ શઙ્કરઃ તુષ્ટસ્તવેત્યથોવાચ સગણશ્ચોમયા સહ

મુનિની કઠિન તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈને તેજસ્વી શંકર, પોતાના ગણા અને મારી સાથે, ખુશ થઈને બોલ્યા: 'હું તારી તપસ્યાથી સંતોષ પામ્યો છું.'

તપસાનેન કિં કાર્યં ભવતસ્તે મહામતે દદામિ પુત્રં સર્વજ્ઞં સર્વશાસ્ત્રાર્થપારગમ્

હે મહાન બુદ્ધિવાળા, તને આ તપસ્યાથી શું મેળવવું છે? હું તને એવો પુત્ર આપું છું જે સર્વજ્ઞ અને સર્વ શાસ્ત્રોના અર્થમાં પારંગત હશે.

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં સ્તુત્વોવાચ શિલાશનઃ હર્ષગદ્ગદયા વાચા સોમં સોમવિભૂષણમ્

પછી શિલાદાએ દેવોના દેવને વંદન કરીને સ્તુતિ કરી, આનંદથી ગદગદ થયેલી વાણીથી ચંદ્રમાથી શોભિત એવા સોમને કહ્યું.

ભગવન્દેવદેવેશ ત્રિપુરાર્દન શઙ્કર અયોનિજં મૃત્યુહીનં પુત્રમિચ્છામિ સત્તમ

હે ભગવાન, દેવોના સ્વામી, ત્રિપુરાનાશક શંકર, હું એવો પુત્ર ઈચ્છું છું જે જન્મથી રહિત અને મૃત્યુથી પર હોય, હે શ્રેષ્ઠ.

પૂર્વમારાધિતઃ પ્રાહ તપસા પરમેશ્વરઃ શિલાદં બ્રહ્મણા રુદ્રઃ પ્રીત્યા પરમયા પુનઃ

પહેલાં પણ પરમેશ્વર રુદ્રે, તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈ, બ્રહ્મા દ્વારા શિલાદાને ખૂબ પ્રેમથી કહ્યું હતું.