લિઙ્ગપુરાણમ્

તમસા કાલરુદ્રાખ્યં રજસા કનકાણ્ડજમ્ સત્ત્વેન સર્વગં વિષ્ણું નિર્ગુણત્વે મહેશ્વરમ્

તમસથી તેને કાળરુદ્ર કહે છે; રજસથી તે સોનાના અંડામાંથી જન્મે છે; સત્ત્વથી તે સર્વવ્યાપી વિષ્ણુ છે; અને ગુણરહિત અવસ્થામાં તે મહેશ્વર છે.

પ્રધાનાવયવં વ્યાપ્ય સપ્તધાધિષ્ઠિતં ક્રમાત્ પુનઃ ષોડશધા ચૈવ ષડ્વિંશકમ્ અજોદ્ભવમ્

પ્રધાનના અંગોમાં વ્યાપી, સાત પ્રકારમાં સ્થિત, પછી ફરીથી સોળ પ્રકારમાં, અને છવીસ પ્રકારમાં, જે અજન્મા છે.

સર્ગપ્રતિષ્ઠાસંહારલીલાર્થં લિઙ્ગરૂપિણમ્ પ્રણમ્ય ચ યથાન્યાયં વક્ષ્યે લિઙ્ગોદ્ભવં શુભમ્

સર્જન, સ્થાપન અને સંહારની લિલા માટે લિંગરૂપ ધારણ કરીને, યોગ્ય રીતે નમન કરી, હવે હું લિંગની શુભ ઉત્પત્તિ કહું છું.

ઈશાનકલ્પવૃત્તાન્તમ્ અધિકૃત્ય મહાત્મના બ્રહ્મણા કલ્પિતં પૂર્વં પુરાણં લૈઙ્ગમ્ ઉત્તમમ્

ઈશાન કલ્પના વર્તાંત વિશે, મહાન આત્મા બ્રહ્માએ પહેલાં લિંગનું શ્રેષ્ઠ પુરાણ રચ્યું હતું.

ગ્રન્થકોટિપ્રમાણં તુ શતકોટિપ્રવિસ્તરે ચતુર્લક્ષેણ સંક્ષિપ્તે વ્યાસૈઃ સર્વાન્તરેષુ વૈ

તેનું પ્રમાણ ગ્રંથોની સીમા સુધી, શતકોટિ સુધી વિસ્તરેલું હતું; વ્યાસે તેને ચાર લાખમાં સંક્ષિપ્ત કર્યું હતું, જે સર્વયુગોમાં છે.

વ્યસ્તેષ્ટા દશધા ચૈવ બ્રહ્માદૌ દ્વાપરાદિષુ લિઙ્ગમેકાદશં પ્રોક્તં મયા વ્યાસાચ્છ્રુતં ચ તત્

દસ ભાગમાં વિભાજિત, બ્રહ્મા અને પછીના યુગોમાં, દ્વાપર વગેરેમાં, મેં લિંગના અગિયાર ભાગ શીખવ્યા અને તે વ્યાસ પાસેથી સાંભળ્યા.

અસ્યૈકાદશસાહસ્રે ગ્રન્થમાનમિહ દ્વિજાઃ તસ્માત્સંક્ષેપતો વક્ષ્યે ન શ્રુતં વિસ્તરેણ યત્

અહીં, દ્વિજજનો, ગ્રંથમાં અગિયાર હજાર શ્લોકો છે; તેથી હું સંક્ષેપમાં એ કહું છું, જે વિગતે સાંભળ્યું નથી.

ચતુર્લક્ષેણ સંક્ષિપ્તે કૃષ્ણદ્વૈપાયનેન તુ અત્રૈકાદશસાહસ્રૈઃ કથિતો લિઙ્ગસમ્ભવઃ

કૃષ્ણ દ્વૈપાયન દ્વારા ચાર લાખમાં સંક્ષિપ્ત, અહીં લિંગની ઉત્પત્તિ અગિયાર હજાર શ્લોકોમાં વર્ણવાઈ છે.

સર્ગઃ પ્રાધાનિકઃ પશ્ચાત્ પ્રાકૃતો વૈકૃતાનિ ચ અણ્ડસ્યાસ્ય ચ સમ્ભૂતિર્ અણ્ડસ્યાવરણાષ્ટકમ્

પ્રથમ પ્રાધાનિક સૃષ્ટિ, પછી પ્રાકૃત અને વૈકૃત, આ અંડની ઉત્પત્તિ અને તેના આઠ આવરણો.

અણ્ડોદ્ભવત્વં શર્વસ્ય રજોગુણસમાશ્રયાત્ વિષ્ણુત્વં કાલરુદ્રત્વં શયનં ચાપ્સુ તસ્ય ચ

શર્વમાંથી અંડનું જન્મ, રજોગુણના પ્રભાવે; તેની વિષ્ણુ અને કાળરુદ્ર રૂપ, અને પાણીમાં શયન કરવું.

પ્રજાપતીનાં સર્ગશ્ ચ પૃથિવ્યુદ્ધરણં તથા બ્રહ્મણશ્ ચ દિવારાત્રમ્ આયુષો ગણનં પુનઃ

પ્રજાપતિઓની સૃષ્ટિ, પૃથ્વીનું ઉદ્ધાર, બ્રહ્માનો દિવસ-રાત, અને ફરીથી તેનું આયુષ્ય ગણવું.

સવનં બ્રહ્મણશ્ચૈવ યુગકલ્પશ્ ચ તસ્ય તુ દિવ્યં ચ માનુષં વર્ષમ્ આર્ષં વૈ ધ્રૌવ્યમેવ ચ

બ્રહ્માનો યજ્ઞ, તેના યુગ અને કલ્પ, દૈવી અને માનવ વર્ષ, ઋષિઓના વર્ષ અને સ્થિર ચક્ર.

પિત્ર્યં પિતૄણાં સમ્ભૂતિર્ ધર્મશ્ચાશ્રમિણાં તથા અવૃદ્ધિર્જગતો ભૂયો દેવ્યાઃ શક્ત્યુદ્ભવસ્તથા

પિતૃઓની ઉત્પત્તિ, આશ્રમીઓનો ધર્મ, જગતની વૃદ્ધિ અને અવૃદ્ધિ, અને દેવીની શક્તિની ઉત્પત્તિ.

સ્ત્રીપુમ્ભાવો વિરિઞ્ચસ્ય સર્ગો મિથુનસમ્ભવઃ આખ્યાષ્ટકં હિ રુદ્રસ્ય કથિતં રોદનાન્તરે

સ્ત્રી અને પુરૂષ સ્વભાવ, વિરીંચીની સૃષ્ટિ, યુગલની ઉત્પત્તિ, અને રુદ્રના રોદન દરમિયાન તેની આઠવાર્તા.

બ્રહ્મવિષ્ણુવિવાદશ્ ચ પુનર્લિઙ્ગસ્ય સમ્ભવઃ શિલાદસ્ય તપશ્ચૈવ વૃત્રારેર્દર્શનં તથા

બ્રહ્મા અને વિષ્ણુનો વિવાદ, લિંગની ફરીથી ઉત્પત્તિ, શિલાદાનું તપ, અને વૃત્રારીનું દર્શન.

પ્રાર્થના યોનિજસ્યાથ દુર્લભત્વં સુતસ્ય તુ શિલાદશક્રસંવાદઃ પદ્મયોનિત્વમેવ ચ

ગર્ભમાંથી જન્મેલા વ્યક્તિની પ્રાર્થના, પુત્રની દુર્લભતા, શિલાદા અને ઇન્દ્ર વચ્ચે સંવાદ, અને કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માની ઉત્પત્તિનું વર્ણન છે.

ભવસ્ય દર્શનં ચૈવ તિષ્યેષ્વાચાર્યશિષ્યયોઃ વ્યાસાવતારાશ્ ચ તથા કલ્પમન્વન્તરાણિ ચ

ભવના દર્શન, તિષ્ય માસમાં ગુરુ અને શિષ્યની શુભ ભેટ, વ્યાસના અવતાર, અને કલ્પ તથા મન્વંતરોની કથાઓ અહીં વર્ણવામાં આવી છે.

કલ્પત્વં ચૈવ કલ્પાનામ્ આખ્યાભેદેષ્વનુક્રમાત્ કલ્પેષુ કલ્પે વારાહે વારાહત્વં હરેસ્ તથા

કલ્પોમાં કલ્પનું સ્વરૂપ, વિવિધ કથાઓનું ક્રમ, અને વરાહ કલ્પમાં હરિનું વરાહ રૂપ અહીં સમજાવવામાં આવ્યું છે.

મેઘવાહનકલ્પસ્ય વૃત્તાન્તં રુદ્રગૌરવમ્ પુનર્લિઙ્ગોદ્ભવશ્ચૈવ ઋષિમધ્યે પિનાકિનઃ

મેઘવાહન કલ્પની વાર્તા, રુદ્રની મહિમા, અને પિનાકધારી દ્વારા ઋષિ વચ્ચે લિંગની ઉત્પત્તિ ફરીથી વર્ણવામાં આવી છે.

લિઙ્ગસ્યારાધનં સ્નાનવિધાનં શૌચલક્ષણમ્ વારાણસ્યાશ્ ચ માહાત્મ્યં ક્ષેત્રમાહાત્મ્યવર્ણનમ્

લિંગની આરાધના, સ્નાનની રીત, શુદ્ધતાના લક્ષણો, વારાણસીની મહિમા, અને પવિત્ર ક્ષેત્રનું વર્ણન અહીં આપવામાં આવ્યું છે.

ભુવિ રુદ્રાલયાનાં તુ સંખ્યા વિષ્ણોર્ગૃહસ્ય ચ અન્તરિક્ષે તથાણ્ડે ઽસ્મિન્ દેવાયતનવર્ણનમ્

પૃથ્વી પર રુદ્રના મંદિરોની સંખ્યા, વિષ્ણુના ગૃહનું વર્ણન, અને આ બ્રહ્માંડમાં તથા આકાશમાં દેવાલયોની વાત અહીં છે.

દક્ષસ્ય પતનં ભૂમૌ પુનઃ સ્વારોચિષે ઽન્તરે દક્ષશાપશ્ ચ દક્ષસ્ય શાપમોક્ષસ્તથૈવ ચ

દક્ષનો પૃથ્વી પર પતન, ફરીથી સ્વારોચિષ મન્વંતરમાં દક્ષનો શાપ, અને દક્ષના શાપમાંથી મુક્તિનું વર્ણન છે.

કૈલાસવર્ણનં ચૈવ યોગઃ પાશુપતસ્ તથા ચતુર્યુગપ્રમાણં ચ યુગધર્મઃ સુવિસ્તરઃ

કૈલાસનું વર્ણન, પાશુપત યોગ, ચાર યુગોની ગણતરી, અને યુગધર્મનો વિગતવાર ઉલ્લેખ અહીં છે.

સંધ્યાંશકપ્રમાણં ચ સંધ્યાવૃત્તં ભવસ્ય ચ શ્મશાનનિલયશ્ચૈવ ચન્દ્રરેખાસમુદ્ભવઃ

સંધ્યાના ભાગોની ગણતરી, ભવ સાથે સંકળાયેલી સંધ્યાની ઘટનાઓ, શ્મશાનમાં નિવાસ, અને ચાંદની રેખાની ઉત્પત્તિનું વર્ણન છે.

ઉદ્વાહઃ શંકરસ્યાથ પુત્રોત્પાદનમેવ ચ મૈથુનાતિપ્રસઙ્ગેન વિનાશો જગતાં ભયમ્

શંકરનું લગ્ન, પુત્રનો જન્મ, અને અતિમૈથુનથી જગતનો વિનાશ તથા ભયનું વર્ણન અહીં છે.

શાપઃ સત્યા કૃતો દેવાન્પુરા વિષ્ણું ચ પાલિતમ્ શુક્રોત્સર્ગસ્તુ રુદ્રસ્ય ગાઙ્ગેયોદ્ભવ એવ ચ

સતી દ્વારા દેવો અને વિષ્ણુને આપેલો શાપ, રુદ્ર દ્વારા શુકનો ઉત્સર્ગ, અને ગંગાની ઉત્પત્તિની વાર્તા અહીં છે.

ગ્રહણાદિષુ કાલેષુ સ્નાપ્ય લિઙ્ગં ફલં તથા ક્ષુબ્ધધી ચ વિવાદશ્ ચ દધીચોપેન્દ્રયોસ્ તથા

ગ્રહણ અને અન્ય સમયોએ લિંગને સ્નાન કરાવવાનો ફળ, મનની ઉથલપાથલ, દધીચિ અને ઉપેન્દ્ર વચ્ચે વિવાદનું વર્ણન છે.

ઉત્પત્તિર્નન્દિનામ્ના તુ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ પતિવ્રતાયાશ્ચાખ્યાનં પશુપાશવિચારણા

દેવદેવતા શૂલીના ભક્ત નંદીની ઉત્પત્તિ, પતિવ્રતા સ્ત્રીની કથા, અને જીવોના બંધનો અંગે વિચારણા અહીં છે.

પ્રવૃત્તિલક્ષણં જ્ઞાનં નિવૃત્ત્યધિકૃતા તથા વસિષ્ઠતનયોત્પત્તિર્ વાસિષ્ઠાનાં મહાત્મનામ્

પ્રવૃત્તિના લક્ષણો, જ્ઞાન, નિવૃત્તિ માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓ, અને મહાત્મા વસિષ્ઠના પુત્રોની ઉત્પત્તિનું વર્ણન છે.