લિઙ્ગપુરાણમ્

તતઃ સૃષ્ટિરભૂત્તસ્માત્ પૂર્વવત્પુરુષાચ્છિવાત્ અથ સૃષ્ટાસ્તદા તસ્ય મનસા તેન માનસાઃ

પછી એમાંથી, પહેલાં જેમ, પુરુષ રૂપે શિવથી સર્જન થયું; અને એ સમયે જે સર્જાયા, તેઓ મનથી જન્મેલા હતા.

ન વ્યવર્ધન્ત લોકે ઽસ્મિન્ પ્રજાઃ કમલયોનિના વૃદ્ધ્યર્થં ભગવાન્બ્રહ્મા પુત્રૈર્વૈ માનસૈઃ સહ

કમળથી જન્મેલા બ્રહ્માએ જે પ્રજાઓ સર્જી, તે દુનિયામાં વધતી નહોતી; તેમના વિકાસ માટે ભગવાન બ્રહ્માએ પોતાના મનથી જન્મેલા પુત્રો સાથે,

દુશ્ચરં વિચચારેશં સમુદ્દિશ્ય તપઃ સ્વયમ્ તુષ્ટસ્તુ તપસા તસ્ય ભવો જ્ઞાત્વા સ વાઞ્છિતમ્

કઠિન તપસ્યા કરી, ભગવાનને ધ્યાનમાં રાખીને; તેની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈ, ભવએ તેનો ઇચ્છિત અર્થ જાણી લીધો.

લલાટમધ્યં નિર્ભિદ્ય બ્રહ્મણઃ પુરુષસ્ય તુ પુત્રસ્નેહમિતિ પ્રોચ્ય સ્ત્રીપુંરૂપો ઽભવત્તદા

બ્રહ્માના કપાળના મધ્યમાંથી ભેદી, ભગવાને પિતૃત્વની વાત કરી, અને પછી સ્ત્રી-પુરુષ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું.

તસ્ય પુત્રો મહાદેવો હ્ય્ અર્ધનારીશ્વરો ઽભવત્ દદાહ ભગવાન્સર્વં બ્રહ્માણં ચ જગદ્ગુરુમ્

એના પુત્ર મહાદેવ અર્ધનારીશ્વર થયા; ભગવાને બધું, બ્રહ્મા સહિત જગતના ગુરુને પણ દહન કરી દીધા.

અથાર્ધમાત્રાં કલ્યાણીમ્ આત્મનઃ પરમેશ્વરીમ્ બુભુજે યોગમાર્ગેણ વૃદ્ધ્યર્થં જગતાં શિવઃ

પછી શિવે પોતાના પરમ સ્વરૂપની કલ્યાણમય અર્ધમાત્રાને યોગમાર્ગે ભોગવી, જગતના વિકાસ માટે ઉપયોગમાં લીધી.

તસ્યાં હરિં ચ બ્રહ્માણં સસર્જ પરમેશ્વરઃ વિશ્વેશ્વરસ્તુ વિશ્વાત્મા ચાસ્ત્રં પાશુપતં તથા

એમાં, પરમેશ્વરે હરિ અને બ્રહ્માને સર્જ્યા; અને વિશ્વના ઈશ્વર, સર્વાત્મા, પાશુપત અસ્ત્ર પણ સર્જ્યું.

તસ્માદ્બ્રહ્મા મહાદેવ્યાશ્ ચાંશજશ્ ચ હરિસ્ તથા અણ્ડજઃ પદ્મજશ્ચૈવ ભવાઙ્ગભવ એવ ચ

મહાદેવીમાંથી બ્રહ્મા ઉત્પન્ન થયા, અને એમની એક અંશમાંથી હરિ, અંડમાંથી જન્મેલો, કમળમાંથી જન્મેલો અને ભવાની અંગમાંથી જન્મેલો પણ ઉત્પન્ન થયો.

એતત્તે કથિતં સર્વમ્ ઇતિહાસં પુરાતનમ્ પરાર્ધં બ્રહ્મણો યાવત્ તાવદ્ભૂતિઃ સમાસતઃ

આ બધું પ્રાચીન ઇતિહાસ તને કહી દીધું છે; બ્રહ્માની સમૃદ્ધિ પરાર્ધ જેટલા સમય સુધી રહી, એનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન થયું.

વૈરાગ્યં બ્રહ્મણો વક્ષ્યે તમોદ્ભૂતં સમાસતઃ નારાયણો ઽપિ ભગવાન્ દ્વિધા કૃત્વાત્મનસ્તનુમ્

હવે હું બ્રહ્માના વૈરાગ્યની વાત સંક્ષિપ્તમાં કહું છું, જે અંધકારમાંથી જન્મ્યું હતું; ભગવાન નારાયણ પણ પોતાની દેહને બે ભાગમાં વિભાજિત કરીને—

સસર્જ સકલં તસ્માત્ સ્વાઙ્ગાદેવ ચરાચરમ્ તતો બ્રહ્માણમસૃજદ્ બ્રહ્મા રુદ્રં પિતામહઃ

પછી પોતાના અંગમાંથી બધા જડ અને ચેતન જીવોની રચના કરી; પછી બ્રહ્માએ બ્રાહ્મણોનું સર્જન કર્યું અને પિતામહ બ્રહ્માએ રુદ્રની ઉત્પત્તિ કરી.

મુને કલ્પાન્તરે રુદ્રો હરિં બ્રહ્માણમ્ ઈશ્વરમ્ તતો બ્રહ્માણમસૃજન્ મુને કલ્પાન્તરે હરિઃ

હે મુનિ, કલ્પના અંતે રુદ્રે હરિ, બ્રાહ્મણ અને ઇશ્વરનું સર્જન કર્યું; પછી કલ્પના અંતે હરિએ બ્રાહ્મણનું સર્જન કર્યું, હે મુનિ.

નારાયણં પુનર્બ્રહ્મા બ્રહ્માણં ચ પુનર્ભવઃ તદા વિચાર્ય વૈ બ્રહ્મા દુઃખં સંસાર ઇત્યજઃ

પછી ફરીથી બ્રહ્માએ નારાયણનું સર્જન કર્યું અને ભવએ બ્રાહ્મણનું સર્જન કર્યું; ત્યારબાદ બ્રહ્માએ વિચાર્યું કે સંસાર તો દુઃખમય છે.

સર્ગં વિસૃજ્ય ચાત્માનમ્ આત્મન્યેવ નિયોજ્ય ચ સંહૃત્ય પ્રાણસઞ્ચારં પાષાણ ઇવ નિશ્ચલઃ

સર્જનને પાછું ખેંચી પોતાને પોતાના અંદર સ્થિર કરી દીધા, શ્વાસની ગતિ રોકી, અને પથ્થર જેવો નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.

દશવર્ષસહસ્રાણિ સમાધિસ્થો ઽભવત્પ્રભુઃ અધોમુખં તુ યત્પદ્મં હૃદિ સંસ્થં સુશોભનમ્

પ્રભુ દસ હજાર વર્ષ સુધી સમાધિમાં સ્થિત રહ્યો; હૃદયમાં સ્થિત, નીચે તરફ મુખ કરેલું સુંદર કમળ—

પૂરિતં પૂરકેણૈવ પ્રબુદ્ધં ચાભવત્તદા તદૂર્ધ્વવક્ત્રમ્ અભવત્ કુમ્ભકેન નિરોધિતમ્

પૂરક શ્વાસથી એ કમળ ભરાઈ ગયું અને પછી જાગૃત થયું; તેનું ઉપરનું મુખ કુંભક શ્વાસથી રોકાઈ ગયું.

તત્પદ્મકર્ણિકામધ્યે સ્થાપયામાસ ચેશ્વરમ્ તદોમિતિ શિવં દેવમ્ અર્ધમાત્રાપરં પરમ્

એ કમળની મધ્યમાં, કર્ણિકા ભાગે, તેણે ઈશ્વરને, 'ઑમ' ધ્વનિરૂપ, શિવદેવને, સર્વોચ્ચ અને અર્ધમાત્રાથી પરમ, સ્થાપિત કર્યો.

મૃણાલતન્તુભાગૈકશતભાગે વ્યવસ્થિતમ્ યમી યમવિશુદ્ધાત્મા નિયમ્યૈવં હૃદીશ્વરમ્

કમળના તંતુના સોમા એક ભાગ જેટલી જગ્યામાં, હૃદયસ્થ ઈશ્વરને એમ નિયંત્રિત કરીને, યમનિયમથી શુદ્ધ મનવાળો સાધક—

યમપુષ્પાદિભિઃ પૂજ્યં યાજ્યો હ્યયજદવ્યયમ્ તસ્ય હૃત્કમલસ્થસ્ય નિયોગાચ્ચાંશજો વિભુઃ

યમપુષ્પ વગેરેથી પૂજનીય, યજ્ઞ માટે યોગ્ય, અવિનાશી અને અજય, એ હૃદયકમળમાં વસતા ભગવાનના આદેશથી અંશથી ઉત્પન્ન થયો.

લલાટમસ્ય નિર્ભિદ્ય પ્રાદુરાસીત્પિતામહાત્ લોહિતો ઽભૂત્ સ્વયં નીલઃ શિવસ્ય હૃદયોદ્ભવઃ

પિતામહના કપાળમાંથી ફાટીને તે પ્રગટ થયો; લાલ રંગનો, પોતે જ સ્વયંભૂ, અને શિવના હૃદયમાંથી જન્મેલો નીલવર્ણનો હતો.

વહ્નેશ્ચૈવ તુ સંયોગાત્ પ્રકૃત્ય પુરુષઃ પ્રભુઃ નીલશ્ ચ લોહિતશ્ચૈવ યતઃ કાલાકૃતિઃ પુમાન્

અગ્નિના સંયોગથી, પ્રકૃતિમાંથી પુરુષ સ્વરૂપે પ્રભુ પ્રગટ થયો; તે નીલો અને લાલો હતો, જેના પરથી કાળરૂપ પુરુષ ઉત્પન્ન થયો.

નીલલોહિત ઇત્યુક્તસ્ તેન દેવેન વૈ પ્રભુઃ બ્રહ્મણા ભગવાન્કાલઃ પ્રીતાત્મા ચાભવદ્વિભુઃ

એ દેવએ તેને 'નીલલોહિત' નામ આપ્યું; બ્રહ્માએ ભગવાન કાળનું સર્જન કર્યું, જે આનંદિત મનવાળો અને સર્વશક્તિમાન હતો.

સુપ્રીતમનસં દેવં તુષ્ટાવ ચ પિતામહઃ નામાષ્ટકેન વિશ્વાત્મા વિશ્વાત્માનં મહામુને

પિતામહે આનંદથી ભરેલા મનથી, વિશ્વાત્મા એવા ભગવાનની, અષ્ટનામથી, મહામુનિ, વિશ્વાત્માને સ્તુતિ કરી.

નમસ્તે ભગવન્ રુદ્ર ભાસ્કરામિતતેજસે નમો ભવાય દેવાય રસાયામ્બુમયાય તે

હે ભગવાન રુદ્ર, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, તને વંદન છે; હે ભવ, દેવ, રસ અને જળથી બનેલા, તને વંદન છે.

શર્વાય ક્ષિતિરૂપાય સદા સુરભિણે નમઃ ઈશાય વાયવે તુભ્યં સંસ્પર્શાય નમો નમઃ

હે શર્વ, પૃથ્વીરૂપ અને સદા સુગંધિત, તને વંદન છે; હે ઈશ, પવનરૂપ અને સ્પર્શરૂપ તને વારંવાર વંદન છે.

પશૂનાં પતયે ચૈવ પાવકાયાતિતેજસે ભીમાય વ્યોમરૂપાય શબ્દમાત્રાય તે નમઃ

પશુઓના સ્વામી, અગ્નિ કરતાં પણ વધુ તેજસ્વી, ભયાનક, આકાશરૂપ અને માત્ર ધ્વનિરૂપ એવા તને વંદન છે.

મહાદેવાય સોમાય અમૃતાય નમો ઽસ્તુ તે ઉગ્રાય યજમાનાય નમસ્તે કર્મયોગિને

મહાદેવ, સોમ, અમર, ઉગ્ર, યજમાન અને કર્મયોગી એવા તને repeatedly વંદન છે.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ પૈતામહમિમં સ્તવમ્ રુદ્રાય કથિતં વિપ્રાઞ્ શ્રાવયેદ્વા સમાહિતઃ

જે કોઈ આ પૌરાણિક સ્તોત્રનું પઠન કરે છે, સાંભળે છે, અથવા શ્રદ્ધાપૂર્વક બ્રાહ્મણોને સાંભળાવે છે—જે રુદ્ર માટે કહેવામાં આવ્યું છે—

અષ્ટમૂર્તેસ્તુ સાયુજ્યં વર્ષાદેકાદવાપ્નુયાત્ એવં સ્તુત્વા મહાદેવમ્ અવૈક્ષત પિતામહઃ

તેને અગિયાર વર્ષમાં અષ્ટમૂર્તિવાળા ભગવાન સાથે એકરૂપતા મળે છે; આમ મહાદેવની સ્તુતિ કરીને પિતામહે તેમને દર્શન કર્યું.