લિઙ્ગપુરાણમ્

શાતાતપો વસિષ્ઠશ્ ચ એવમાદ્યૈઃ સહસ્રશઃ અવૃષ્ટિર્મરણં ચૈવ તથા વ્યાધ્યાદ્યુપદ્રવાઃ

શાતાતપ અને વસિષ્ઠ—આ રીતે હજારો અન્ય પણ; અનાવૃષ્ટિ, મૃત્યુ અને રોગાદિ દુ:ખો પણ થાય છે.

વાઙ્મનઃકર્મજૈર્ દુઃખૈર્ નિર્વેદો જાયતે તતઃ નિર્વેદાજ્જાયતે તેષાં દુઃખમોક્ષવિચારણા

વાણી, મન અને કર્મથી થતા દુ:ખોથી વૈરાગ્ય આવે છે; એ વૈરાગ્યથી દુ:ખમુક્તિ માટે વિચાર થાય છે.

વિચારણાચ્ચ વૈરાગ્યં વૈરાગ્યાદ્દોષદર્શનમ્ દોષાણાં દર્શનાચ્ચૈવ દ્વાપરે જ્ઞાનસંભવઃ

વિચારથી વૈરાગ્ય, વૈરાગ્યથી દોષદ્રષ્ટિ, અને દોષોને જોવાથી દ્વાપર યુગમાં જ્ઞાન ઉત્પન્ન થાય છે.

એષા રજસ્તમોયુક્તા વૃત્તિર્ વૈ દ્વાપરે સ્મૃતા આદ્યે કૃતે તુ ધર્મો ઽસ્તિ સ ત્રેતાયાં પ્રવર્તતે

આ વર્તન રજોગુણ અને તમોગુણથી ભરેલું છે, જે દ્વાપર યુગમાં ઓળખાય છે; પ્રથમ કૃત યુગમાં ધર્મ છે અને તે ત્રેતા યુગમાં ફેલાય છે.

દ્વાપરે વ્યાકુલીભૂત્વા પ્રણશ્યતિ કલૌ યુગે

દ્વાપર યુગમાં ધર્મ ડગમગી જાય છે અને કલિયુગમાં તે નષ્ટ થઈ જાય છે.

તિષ્યે માયામસૂયાં ચ વધં ચૈવ તપસ્વિનામ્ સાધયન્તિ નરાસ્તત્ર તમસા વ્યાકુલેન્દ્રિયાઃ

તિષ્ય અને માયામસૂમાં, તથા તપસ્વીઓના વધમાં, ત્યાંના લોકો અંધકારથી ઇન્દ્રિયો વ્યાકુળ થઈ, આવા કાર્યો કરે છે.

કલૌ પ્રમાદકો રોગઃ સતતં ક્ષુદ્ભયાનિ ચ અનાવૃષ્ટિભયં ઘોરં દેશાનાં ચ વિપર્યયઃ

કલિયુગમાં ગફલત, રોગ, સતત ભૂખ અને ભય, ભયાનક અનાવૃષ્ટિ અને પ્રદેશોમાં ઉથલપાથલ થાય છે.

ન પ્રામાણ્યં શ્રુતેરસ્તિ નૃણાં ચાધર્મસેવનમ્ અધાર્મિકાસ્ત્વનાચારા મહાકોપાલ્પચેતસઃ

લોકોમાં શાસ્ત્રનો આધાર રહેતો નથી અને અધર્મ વધે છે; અધર્મી લોકો અણઘડ, અત્યંત ક્રોધી અને ઓછા સમજદાર હોય છે.

અનૃતં બ્રુવતે લુબ્ધાસ્ તિષ્યે જાતાશ્ ચ દુષ્પ્રજાઃ દુરિષ્ટૈર્દુરધીતૈશ્ ચ દુરાચારૈર્દુરાગમૈઃ

લોભી લોકો ખોટું બોલે છે; તિષ્યમાં દુષ્ટ સંતાન જન્મે છે, જે ખરાબ કાર્યો, નબળી શિક્ષા, દુશ્ચરણ અને ખોટા માર્ગે ચાલે છે.

વિપ્રાણાં કર્મ દોષેણ પ્રજાનાં જાયતે ભયમ્ નાધીયન્તે તદા વેદાન્ ન યજન્તિ દ્વિજાતયઃ

બ્રાહ્મણોના કર્મમાં ખોટ આવવાથી લોકોમાં ભય ફેલાય છે; ત્યારે વેદોનું પઠન થતું નથી, અને દ્વિજાતિઓ યજ્ઞ પણ નથી કરતાં.

ઉત્સીદન્તિ નરાશ્ચૈવ ક્ષત્રિયાશ્ ચ વિશઃ ક્રમાત્ શૂદ્રાણાં મન્ત્રયોગેન સંબન્ધો બ્રાહ્મણૈઃ સહ

એ સમયે પુરુષો અને ક્ષત્રિયઓ ધીરે ધીરે પછાત પડે છે, અને સામાન્ય લોકો પણ; મંત્રશક્તિના કારણે શૂદ્રોનું બ્રાહ્મણો સાથે જોડાણ થાય છે.

ભવતીહ કલૌ તસ્મિઞ્ શયનાસનભોજનૈઃ રાજાનઃ શૂદ્રભૂયિષ્ઠા બ્રાહ્મણાન્ બાધયન્તિ તે

કળીયુગમાં એક જ પથારી, આસન અને ભોજન વહેંચવાથી, રાજાઓમાં મોટા ભાગે શૂદ્રો હોય છે, અને એ બ્રાહ્મણોને દુઃખ આપે છે.

ભ્રૂણહત્યા વીરહત્યા પ્રજાયન્તે પ્રજાસુ વૈ શૂદ્રાશ્ ચ બ્રાહ્મણાચારાઃ શૂદ્રાચારાશ્ ચ બ્રાહ્મણાઃ

લોકોમાં ભ્રૂણહત્યા અને વીરહત્યા વધે છે; શૂદ્રો બ્રાહ્મણોની રીતો અપનાવે છે અને બ્રાહ્મણો શૂદ્રોની ચાલ ચલાવે છે.

રાજવૃત્તિસ્થિતાશ્ ચૌરાશ્ ચૌરાચારાશ્ ચ પાર્થિવાઃ એકપત્ન્યો ન શિષ્યન્તિ વર્ધિષ્યન્ત્યભિસારિકાઃ

ચોરો રાજકાજ સંભાળે છે અને રાજાઓ ચોર જેવી હરકતો કરે છે; એક પતિવ્રતા સ્ત્રીઓ ઓછી રહી જાય છે અને પરપુરુષ પાસે જતી સ્ત્રીઓ વધે છે.

વર્ણાશ્રમપ્રતિષ્ઠાનો જાયતે નૃષુ સર્વતઃ તદા સ્વલ્પફલા ભૂમિઃ ક્વચિચ્ચાપિ મહાફલા

લોકોમાં સર્વત્ર વર્ણ અને આશ્રમની વ્યવસ્થા નાશ પામે છે; ત્યારે જમીન ખૂબ ઓછું ફળ આપે છે, ક્યારેક જ વધારે ફળ આપે છે.

અરક્ષિતારો હર્તારઃ પાર્થિવાશ્ ચ શિલાશન શૂદ્રા વૈ જ્ઞાનિનઃ સર્વે બ્રાહ્મણૈરભિવન્દિતાઃ

હે પથ્થર ખાવાવાળા, રાજાઓ રક્ષક હોવાને બદલે ચોર અને લૂંટારૂ બની જાય છે; બધા શૂદ્રો જ્ઞાનવાન બને છે અને બ્રાહ્મણો તેમને સન્માન આપે છે.

અક્ષત્રિયાશ્ ચ રાજાનો વિપ્રાઃ શૂદ્રોપજીવિનઃ આસનસ્થા દ્વિજાન્દૃષ્ટ્વા ન ચલન્ત્યલ્પબુદ્ધયઃ

રાજાઓ ક્ષત્રિય નથી રહેતા અને બ્રાહ્મણો શૂદ્રોની સેવા કરીને જીવિકા ચલાવે છે; દ્વિજાતિઓ બેઠેલા હોય ત્યારે અજ્ઞાન લોકો ઊભા પણ નથી થતા.

તાડયન્તિ દ્વિજેન્દ્રાંશ્ ચ શૂદ્રા વૈ સ્વલ્પબુદ્ધયઃ આસ્યે નિધાય વૈ હસ્તં કર્ણં શૂદ્રસ્ય વૈ દ્વિજાઃ

અલ્પબુદ્ધિ શૂદ્રો શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓને માર મારી નાખે છે; બ્રાહ્મણો શૂદ્રના મોઢા કે કાન પર હાથ રાખે છે.

નીચસ્યેવ તદા વાક્યં વદન્તિ વિનયેન તમ્ ઉચ્ચાસનસ્થાન્ શૂદ્રાંશ્ ચ દ્વિજમધ્યે દ્વિજર્ષભ

એ સમયે, તેઓ નીચ માણસની જેમ નમ્રતાથી વાત કરે છે; હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિ, શૂદ્રો બ્રાહ્મણોમાં ઊંચા આસન પર બેસે છે.

જ્ઞાત્વા ન હિંસતે રાજા કલૌ કાલવશેન તુ પુષ્પૈશ્ ચ વાસિતૈશ્ચૈવ તથાન્યૈર્ મઙ્ગલૈઃ શુભૈઃ

જાણીને પણ રાજા કળીયુગમાં સમયના વશમાં રહીને કોઈને નુકસાન નથી કરતો; ફૂલ, સુગંધ અને અન્ય શુભ ચીજોથી સુખ આપે છે.

શૂદ્રાનભ્યર્ચયન્ત્યલ્પશ્રુતભાગ્યબલાન્વિતાઃ ન પ્રેક્ષન્તે ગર્વિતાશ્ ચ શૂદ્રા દ્વિજવરાન્ દ્વિજ

અલ્પ શીખેલા, નસીબ અને બળમાં ઓછા એવા લોકો શૂદ્રોની પૂજા કરે છે; ગર્વીલા શૂદ્રો શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓ તરફ નજર પણ નથી કરતા, હે બ્રાહ્મણ.

સેવાવસરમ્ આલોક્ય દ્વારે તિષ્ઠન્તિ વૈ દ્વિજાઃ વાહનસ્થાન્ સમાવૃત્ય શૂદ્રાઞ્શૂદ્રોપજીવિનઃ

સેવાની તક જોઈને બ્રાહ્મણો દરવાજા પર ઊભા રહે છે; શૂદ્રો અને શૂદ્ર પર આધાર રાખનારા લોકો વાહન પર બેઠેલા લોકોની આસપાસ ભેગા થાય છે.

સેવન્તે બ્રાહ્મણાસ્તત્ર સ્તુવન્તિ સ્તુતિભિઃ કલૌ તપોયજ્ઞફલાનાં ચ વિક્રેતારો દ્વિજોત્તમાઃ

કળીયુગમાં ત્યાં બ્રાહ્મણો સેવા કરે છે અને સ્તુતિઓથી પ્રસન્ન કરે છે; શ્રેષ્ઠ દ્વિજાતિઓ તપ અને યજ્ઞના ફળ વેચે છે.

યતયશ્ ચ ભવિષ્યન્તિ બહવો ઽસ્મિન્કલૌ યુગે પુરુષાલ્પં બહુસ્ત્રીકં યુગાન્તે સમુપસ્થિતે

આ કળીયુગમાં ઘણા યતિઓ થશે; યુગના અંતે પુરુષો ઓછા અને સ્ત્રીઓ વધારે થશે.

નિન્દન્તિ વેદવિદ્યાં ચ દ્વિજાઃ કર્માણિ વૈ કલૌ કલૌ દેવો મહાદેવઃ શઙ્કરો નીલલોહિતઃ

કળીયુગમાં દ્વિજાતિઓ વેદવિદ્યા અને કર્મોની નિંદા કરે છે; કળીયુગમાં મહાદેવ શંકર, જે નીલ અને લાલ રંગના છે—

પ્રકાશતે પ્રતિષ્ઠાર્થં ધર્મસ્ય વિકૃતાકૃતિઃ યે તં વિપ્રા નિષેવન્તે યેન કેનાપિ શઙ્કરમ્

—ધર્મની સ્થાપના માટે વિક્રમ રૂપે પ્રગટ થાય છે; બ્રાહ્મણો જેમ બને તેમ શંકરની સેવા કરે છે.

કલિદોષાન્ વિનિર્જિત્ય પ્રયાન્તિ પરમં પદમ્ શ્વાપદપ્રબલત્વં ચ ગવાં ચૈવ પરિક્ષયઃ

કળીયુગના દોષોને જીતીને, તેઓ પરમ પદને પામે છે; જંગલી પ્રાણીઓ શક્તિશાળી બને છે અને ગાયો ઘટી જાય છે.

સાધૂનાં વિનિવૃત્તિશ્ ચ વેદ્યા તસ્મિન્યુગક્ષયે તદા સૂક્ષ્મો મહોદર્કો દુર્લભો દાનમૂલવાન્

સજ્જનોનો વિદાય યુગના અંતે થાય છે, ત્યારે દાનમાં મૂળ ધરાવતો, અતિ સૂક્ષ્મ અને દુર્લભ મહાપ્રભાવો દેખાય છે.

ચાતુરાશ્રમશૈથિલ્યે ધર્મઃ પ્રતિચલિષ્યતિ અરક્ષિતારો હર્તારો બલિભાગસ્ય પાર્થિવાઃ

જ્યારે ચાર આશ્રમોની શિથિલતા આવે છે, ત્યારે ધર્મ ડગમગે છે; રાજાઓ ન તો રક્ષા કરે, ન તો વેરો વસૂલે, પણ લૂંટ જ કરે છે.