લિઙ્ગપુરાણમ્

અપિ ધ્યાયન્તિ તાં સિદ્ધિં સત્યાભિધ્યાયિનસ્તદા પ્રાદુર્બભૂવુસ્તાસાં તુ વૃક્ષાસ્તે ગૃહસંજ્ઞિતાઃ

ત્યારે પણ, સત્યમાં સ્થિર રહેલા લોકો એ સિદ્ધિને ધ્યાનમાં રાખતા હતા; અને એમના માટે ફરી ઘરવૃક્ષો પ્રગટ થયા.

વસ્ત્રાણિ તે પ્રસૂયન્તે ફલાન્યાભરણાનિ ચ તેષ્વેવ જાયતે તાસાં ગન્ધવર્ણરસાન્વિતમ્

એ વૃક્ષોમાંથી કપડાં, ફળો અને આભૂષણો ઉત્પન્ન થયા; અને એમને સુગંધ, રંગ અને સ્વાદથી ભરેલી વસ્તુઓ મળવા લાગી.

અમાક્ષિકં મહીવીર્યં પુટકે પુટકે મધુ તેન તા વર્તયન્તિ સ્મ સુખમાયુઃ સદૈવ હિ

દરેક ઝૂંપળીમાં જમીન જેટલી શક્તિશાળી મધ હતી; એ મધથી તેઓ હંમેશાં આનંદથી અને લાંબી આયુષ્યથી જીવતા હતા.

હૃષ્ટપુષ્ટાસ્તયા સિદ્ધ્યા પ્રજા વૈ વિગતજ્વરાઃ તતઃ કાલાન્તરેણૈવ પુનર્લોભાવૃતાસ્તુ તાઃ

એ સિદ્ધિથી લોકો આનંદિત, તંદુરસ્ત અને દુઃખરહિત થઈ ગયા; પણ થોડા સમય પછી, ફરી તેઓ લોભમાં ફસાઈ ગયા.

વૃક્ષાંસ્તાન્પર્યગૃહ્ણન્તિ મધુ વા માક્ષિકં બલાત્ તાસાં તેનોપચારેણ પુનર્લોભકૃતેન વૈ

તેમણે એ વૃક્ષો અને મધ જબરદસ્તીથી પકડી લીધા; અને એ વર્તનથી, જે લોભના કારણે થયું,

પ્રનષ્ટા મધુના સાર્ધં કલ્પવૃક્ષાઃ ક્વચિત્ક્વચિત્ તસ્યામેવાલ્પશિષ્ટાયાં સિદ્ધ્યાં કાલવશાત્તદા

કોઈક જગ્યાએ કલ્પવૃક્ષો અને મધ બંને અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને જ્યારે એ સિદ્ધિ બહુ ઓછી રહી ગઈ, ત્યારે સમયના પ્રભાવથી,

આવર્તનાત્તુ ત્રેતાયાં દ્વન્દ્વાન્યભ્યુત્થિતાનિ વૈ શીતવર્ષાતપૈસ્તીવ્રૈસ્ તતસ્તા દુઃખિતા ભૃશમ્

તૃતાયુગ ફરી ફરતાં, ઠંડી-ગરમી અને વરસાદ જેવી તીવ્ર વિપરીતતાઓ ઊભી થઈ; અને એથી તેઓ ખૂબ દુઃખી થયા.

દ્વન્દ્વૈઃ સમ્પીડ્યમાનાશ્ ચ ચક્રુર્ આવરણાનિ તુ કૃતદ્વન્દ્વપ્રતીઘાતાઃ કેતનાનિ ગિરૌ તતઃ

એ વિપરીતતાઓથી પીડાઈને, તેમણે આવરણો બનાવ્યાં; અને એ દુઃખથી બચવા માટે, પહાડો પર નિવાસસ્થાન ઊભાં કર્યા.

પૂર્વં નિકામચારાસ્તા હ્ય્ અનિકેતા અથાવસન્ યથાયોગં યથાપ્રીતિ નિકેતેષ્વવસન્પુનઃ

પહેલાં તેઓ મનગમતું ફરતા અને ઘર વગર રહેતા; પણ પછી, જરૂર અને ઈચ્છા પ્રમાણે, ઘરમાં રહેવા લાગ્યા.

કૃત્વા દ્વન્દ્વોપઘાતાંસ્તાન્ વૃત્ત્યુપાયમચિન્તયન્ નષ્ટેષુ મધુના સાર્ધં કલ્પવૃક્ષેષુ વૈ તદા

એ વિપરીતતાઓથી દુઃખી થઈને, જીવન ચલાવવાનો ઉપાય વિચારવા લાગ્યા; કારણ કે એ સમયે કલ્પવૃક્ષો અને મધ બંને નષ્ટ થઈ ગયા હતા.

વિવાદવ્યાકુલાસ્તા વૈ પ્રજાસ્તૃષ્ણાક્ષુધાર્દિતાઃ તતઃ પ્રાદુર્બભૌ તાસાં સિદ્ધિસ્ત્રેતાયુગે પુનઃ

લોકો ઝઘડા, તરસ અને ભૂખથી પરેશાન હતા; ત્યારે તૃતાયુગમાં એમને માટે બીજી સિદ્ધિ પ્રગટ થઈ.

વાર્તાયાઃ સાધિકાપ્યન્યા વૃષ્ટિસ્તાસાં નિકામતઃ તાસાં વૃષ્ટ્યુદકાદીનિ હ્ય્ અભવન્નિમ્નગાનિ તુ

એમને માટે જીવન ચલાવવાનો બીજો ઉપાય થયો, અને ઈચ્છા પ્રમાણે વરસાદ પડવા લાગ્યો; એ વરસાદથી એમને માટે નદીઓ અને બીજા જળસ્ત્રોતો ઊભા થયા.

અભવન્વૃષ્ટિસંતત્યા સ્રોતસ્થાનાનિ નિમ્નગાઃ એવં નદ્યઃ પ્રવૃત્તાસ્તુ દ્વિતીયે વૃષ્ટિસર્જને

સતત વરસાદથી વહેતાં જળસ્ત્રોતો બન્યા; અને બીજા વખત વરસાદ પડતાં, નદીઓ વહેવા લાગી.

યે પુનસ્તદપાં સ્તોકાઃ પતિતાઃ પૃથિવીતલે અપાં ભૂમેશ્ ચ સંયોગાદ્ ઓષધ્યસ્તાસ્તદાભવન્

જે પાણીનાં ટીપાં જમીન પર પડ્યાં, પાણી અને ધરતીના મિલનથી એ બધાં ઔષધિઓ બની.

અથાલ્પકૃષ્ટાશ્ચાનુપ્તા ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ ઋતુપુષ્પફલાશ્ચૈવ વૃક્ષગુલ્માશ્ ચ જજ્ઞિરે

પછી ઓછી અને વધુ ગુણવત્તાવાળી, ગામડી અને જંગલની, ઋતુ પ્રમાણે ફૂલ અને ફળ આપતી ચૌદ પ્રકારની ઝાડ અને ઝાડીઓ ઉત્પન્ન થઈ.

પ્રાદુર્ભૂતાનિ ચૈતાનિ વૃક્ષજાત્યૌષધાનિ ચ તેનૌષધેન વર્તન્તે પ્રજાસ્ત્રેતાયુગે તદા

આ ઝાડ અને ઔષધિઓના વિવિધ પ્રકારો પ્રગટ્યાં, અને એ ઔષધિઓથી ત્રેતાયુગમાં જીવાતોએ પોતાનું જીવન ચલાવ્યું.

તતઃ પુનરભૂત્તાસાં રાગો લોભશ્ ચ સર્વશઃ અવશ્યં ભાવિનાર્થેન ત્રેતાયુગવશેન ચ

પછી ફરી, ત્રેતાયુગના પ્રભાવથી એમા સર્વત્ર રાગ અને લોભ ઉત્પન્ન થયો, જે અનિવાર્ય હતો.

તતસ્તાઃ પર્યગૃહ્ણન્ત નદીક્ષેત્રાણિ પર્વતાન્ વૃક્ષગુલ્મૌષધીશ્ચૈવ પ્રસહ્ય તુ યથાબલમ્

પછી તેઓએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે નદીઓ, ખેતરો, પર્વતો, ઝાડ, ઝાડીઓ અને ઔષધિઓ જોરથી કબજે કરી લીધી.

વિપર્યયેણ ચૌષધ્યઃ પ્રનષ્ટાસ્તાશ્ચતુર્દશ મત્વા ધરાં પ્રવિષ્ટાસ્તા ઇત્યૌષધ્યઃ પિતામહઃ

પછી એ ચૌદ ઔષધિઓ નષ્ટ થઈ ગઈ, અને એ જાણીને, એ ધરામાં સમાઈ ગઈ; તેથી ઔષધિઓને પિતામહ કહેવાય છે.

દુદોહ ગાં પ્રયત્નેન સર્વભૂતહિતાય વૈ તદાપ્રભૃતિ ચૌષધ્યઃ ફાલકૃષ્ટાસ્ત્વિતસ્તતઃ

પિતામહે સર્વ જીવોના કલ્યાણ માટે મહેનતપૂર્વક ધરાને દોહી, અને ત્યારથી હલ ચલાવીને ઔષધિઓ મેળવવામાં આવી.

વાર્તાં કૃષિં સમાયાતા વર્તુકામાઃ પ્રયત્નતઃ વાર્તા વૃત્તિઃ સમાખ્યાતા કૃષિકામપ્રયત્નતઃ

જીવિકા માટે લોકો મહેનતે ખેતી કરવા લાગ્યા; આને જ જીવનનિર્વાહ કહેવાય છે અને ખેતીને જીવન ગુજરાનનું સાધન કહેવાય છે.

અન્યથા જીવિતં તાસાં નાસ્તિ ત્રેતાયુગાત્યયે હસ્તોદ્ભવા હ્યપશ્ચૈવ ભવન્તિ બહુશસ્તદા

નહીંતર, ત્રેતાયુગના અંતે એ છોડો જીવંત રહી શકત નહીં; ત્યારે અનેક પાણીમાં ઉગતી અને હાથથી વાવેલી છોડો ઉત્પન્ન થાય છે.

તત્રાપિ જગૃહુઃ સર્વે ચાન્યોન્યં ક્રોધમૂર્છિતાઃ સુતદારધનાદ્યાંસ્તુ બલાદ્યુગબલેન તુ

ત્યાં પણ બધા ગુસ્સાથી એકબીજાને પકડી લેતા, દિકરા, પત્ની અને ધનને યુગની શક્તિ પ્રમાણે જોરથી લઈ લેતા.

મર્યાદાયાઃ પ્રતિષ્ઠાર્થં જ્ઞાત્વા તદખિલં વિભુઃ સસર્જ ક્ષત્રિયાંસ્ત્રાતું ક્ષતાત્કમલસંભવઃ

મર્યાદા સ્થાપવા માટે, આ બધું જાણીને કમળમાંથી જન્મેલા ભગવાને રક્ષણ માટે ક્ષત્રિયોને ઉત્પન્ન કર્યા.

વર્ણાશ્રમપ્રતિષ્ઠાં ચ ચકાર સ્વેન તેજસા વૃત્તેન વૃત્તિના વૃત્તં વિશ્વાત્મા નિર્મમે સ્વયમ્

તેમણે પોતાના તેજથી વર્ણ અને આશ્રમની વ્યવસ્થા કરી; વ્યવહાર અને જીવનનિર્વાહથી વિશ્વાત્માએ પોતે એ વ્યવસ્થા ગોઠવી.

યજ્ઞપ્રવર્તનં ચૈવ ત્રેતાયામભવત્ક્રમાત્ પશુયજ્ઞં ન સેવન્તે કેચિત્તત્રાપિ સુવ્રતાઃ

યજ્ઞની શરૂઆત પણ ત્રેતાયુગમાં ધીરે ધીરે થઈ; ત્યાં કેટલાક સદ્ગુણવાળા લોકો પશુયજ્ઞ કરતા નહોતાં.

બલાદ્વિષ્ણુસ્તદા યજ્ઞમ્ અકરોત્સર્વદૃક્ ક્રમાત્ દ્વિજાસ્તદા પ્રશંસન્તિ તતસ્ત્વાહિંસકં મુને

પછી સર્વજ્ઞ વિષ્ણુએ બળપૂર્વક યજ્ઞ કર્યો; ત્યારે દ્વિજોએ તેની પ્રશંસા કરી, અને પછી, મુનિ, એ યજ્ઞ અહિંસક થયો.

દ્વાપરેષ્વપિ વર્તન્તે મતિભેદાસ્તદા નૃણામ્ મનસા કર્મણા વાચા કૃચ્છ્રાદ્વાર્તા પ્રસિધ્યતિ

દ્વાપરયુગમાં પણ મનુષ્યોમાં મતભેદ ઊભા થયા; મન, કર્મ અને વાણીથી જીવન ગુજરાન મુશ્કેલીથી મળતું હતું.

તદા તુ સર્વભૂતાનાં કાયક્લેશવશાત્ક્રમાત્ લોભો ભૃતિર્વણિગ્યુદ્ધં તત્ત્વાનામવિનિશ્ચયઃ

પછી સર્વ જીવોમાં શરીરકષ્ટથી ધીરે ધીરે લોભ, મજૂરી, વેપાર, યુદ્ધ અને તત્ત્વોની અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ.