લિઙ્ગપુરાણમ્

તુલ્યમાયુઃ સુખં રૂપં તાસાં તસ્મિન્કૃતે યુગે તાસાં પ્રીતિર્ન ચ દ્વન્દ્વં ન દ્વેષો નાસ્તિ ચ ક્લમઃ

કૃતયુગમાં બધાની આયુષ્ય, સુખ અને રૂપ સમાન હોય છે; બધાની પ્રીતિ અડગ હોય છે, કોઈ ઝઘડો, દ્વેષ કે થાક નથી.

પર્વતોદધિવાસિન્યો હ્ય્ અનિકેતાશ્રયાસ્તુ તાઃ વિશોકાઃ સત્ત્વબહુલા એકાન્તબહુલાસ્ તથા

તેઓ પર્વતો અને સમુદ્રોમાં વસે છે, કોઈ સ્થિર ઘર નથી; દુઃખથી મુક્ત, સત્વથી ભરપૂર અને એકાગ્ર મનવાળા હોય છે.

તા વૈ નિષ્કામચારિણ્યો નિત્યં મુદિતમાનસાઃ અપ્રવૃત્તિઃ કૃતયુગે કર્મણોઃ શુભપાપયોઃ

તેઓ નિષ્કામ જીવન જીવે છે, હંમેશાં આનંદિત મનથી; કૃતયુગમાં શુભ કે પાપ કર્મોનું પ્રવર્તન જ નથી.

વર્ણાશ્રમવ્યવસ્થા ચ તદાસીન્ન ચ સંકરઃ રસોલ્લાસઃ કાલયોગાત્ ત્રેતાખ્યે નશ્યતે દ્વિજ

ત્યારે વર્ણ અને આશ્રમની વ્યવસ્થા હતી, પણ કોઈ ભેળસેળ નહોતી; સમયના પ્રભાવથી ત્રેતાયુગમાં જીવનની રસસભા ઓગળી જાય છે.

તસ્યાં સિદ્ધૌ પ્રનષ્ટાયામ્ અન્યા સિદ્ધિઃ પ્રજાયતે અપાં સૌક્ષ્મ્યે પ્રતિગતે તદા મેઘાત્મના તુ વૈ

જ્યારે એ સિદ્ધિ નષ્ટ થાય છે, ત્યારે બીજી સિદ્ધિ જન્મે છે; પાણીની સૂક્ષ્મતા પાછી આવે ત્યારે, એ વાદળના સ્વરૂપથી આવે છે.

મેઘેભ્યસ્તનયિત્નુભ્યઃ પ્રવૃત્તં વૃષ્ટિસર્જનમ્ સકૃદ્ એવ તથા વૃષ્ટ્યા સંયુક્તે પૃથિવીતલે

વાદળો અને વીજળીમાંથી વરસાદ વરસવા લાગ્યો; અને એ એક જ વરસાદથી જમીન આખી ભીંજાઈ ગઈ.

પ્રાદુરાસંસ્તદા તાસાં વૃક્ષાસ્તે ગૃહસંજ્ઞિતાઃ સર્વવૃત્ત્યુપભોગસ્તુ તાસાં તેભ્યઃ પ્રજાયતે

પછી એમાંથી 'ઘરવૃક્ષ' કહેવાતા વૃક્ષો ઉત્પન્ન થયા; અને એ વૃક્ષોથી જ બધાં જીવનના સાધનો અને આનંદની વસ્તુઓ મળવા લાગી.

વર્તયન્તિ સ્મ તેભ્યસ્તાસ્ ત્રેતાયુગમુખે પ્રજાઃ તતઃ કાલેન મહતા તાસામેવ વિપર્યયાત્

તૃતાયુગની શરૂઆતમાં લોકો એ વૃક્ષોથી પોતાનું જીવન ચલાવતા હતા; પણ લાંબા સમય પછી, એમની અંદર ફેરફાર થતાં,

રાગલોભાત્મકો ભાવસ્ તદા હ્યાકસ્મિકો ઽભવત્ વિપર્યયેણ તાસાં તુ તેન તત્કાલભાવિના

એ સમયે અચાનક રાગ અને લોભથી ભરેલો ભાવ ઊભો થયો; અને એ બદલાવને કારણે,

પ્રણશ્યન્તિ તતઃ સર્વે વૃક્ષાસ્તે ગૃહસંજ્ઞિતાઃ તતસ્તેષુ પ્રનષ્ટેષુ વિભ્રાન્તા મૈથુનોદ્ભવાઃ

બધાં ઘરવૃક્ષો નાશ પામ્યા; અને જ્યારે એ વૃક્ષો નષ્ટ થયા, ત્યારે લોકો ગૂંચવાઈ ગયા અને પછી શારીરિક મિલનથી જન્મવા લાગ્યા.

અપિ ધ્યાયન્તિ તાં સિદ્ધિં સત્યાભિધ્યાયિનસ્તદા પ્રાદુર્બભૂવુસ્તાસાં તુ વૃક્ષાસ્તે ગૃહસંજ્ઞિતાઃ

ત્યારે પણ, સત્યમાં સ્થિર રહેલા લોકો એ સિદ્ધિને ધ્યાનમાં રાખતા હતા; અને એમના માટે ફરી ઘરવૃક્ષો પ્રગટ થયા.

વસ્ત્રાણિ તે પ્રસૂયન્તે ફલાન્યાભરણાનિ ચ તેષ્વેવ જાયતે તાસાં ગન્ધવર્ણરસાન્વિતમ્

એ વૃક્ષોમાંથી કપડાં, ફળો અને આભૂષણો ઉત્પન્ન થયા; અને એમને સુગંધ, રંગ અને સ્વાદથી ભરેલી વસ્તુઓ મળવા લાગી.

અમાક્ષિકં મહીવીર્યં પુટકે પુટકે મધુ તેન તા વર્તયન્તિ સ્મ સુખમાયુઃ સદૈવ હિ

દરેક ઝૂંપળીમાં જમીન જેટલી શક્તિશાળી મધ હતી; એ મધથી તેઓ હંમેશાં આનંદથી અને લાંબી આયુષ્યથી જીવતા હતા.

હૃષ્ટપુષ્ટાસ્તયા સિદ્ધ્યા પ્રજા વૈ વિગતજ્વરાઃ તતઃ કાલાન્તરેણૈવ પુનર્લોભાવૃતાસ્તુ તાઃ

એ સિદ્ધિથી લોકો આનંદિત, તંદુરસ્ત અને દુઃખરહિત થઈ ગયા; પણ થોડા સમય પછી, ફરી તેઓ લોભમાં ફસાઈ ગયા.

વૃક્ષાંસ્તાન્પર્યગૃહ્ણન્તિ મધુ વા માક્ષિકં બલાત્ તાસાં તેનોપચારેણ પુનર્લોભકૃતેન વૈ

તેમણે એ વૃક્ષો અને મધ જબરદસ્તીથી પકડી લીધા; અને એ વર્તનથી, જે લોભના કારણે થયું,

પ્રનષ્ટા મધુના સાર્ધં કલ્પવૃક્ષાઃ ક્વચિત્ક્વચિત્ તસ્યામેવાલ્પશિષ્ટાયાં સિદ્ધ્યાં કાલવશાત્તદા

કોઈક જગ્યાએ કલ્પવૃક્ષો અને મધ બંને અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને જ્યારે એ સિદ્ધિ બહુ ઓછી રહી ગઈ, ત્યારે સમયના પ્રભાવથી,

આવર્તનાત્તુ ત્રેતાયાં દ્વન્દ્વાન્યભ્યુત્થિતાનિ વૈ શીતવર્ષાતપૈસ્તીવ્રૈસ્ તતસ્તા દુઃખિતા ભૃશમ્

તૃતાયુગ ફરી ફરતાં, ઠંડી-ગરમી અને વરસાદ જેવી તીવ્ર વિપરીતતાઓ ઊભી થઈ; અને એથી તેઓ ખૂબ દુઃખી થયા.

દ્વન્દ્વૈઃ સમ્પીડ્યમાનાશ્ ચ ચક્રુર્ આવરણાનિ તુ કૃતદ્વન્દ્વપ્રતીઘાતાઃ કેતનાનિ ગિરૌ તતઃ

એ વિપરીતતાઓથી પીડાઈને, તેમણે આવરણો બનાવ્યાં; અને એ દુઃખથી બચવા માટે, પહાડો પર નિવાસસ્થાન ઊભાં કર્યા.

પૂર્વં નિકામચારાસ્તા હ્ય્ અનિકેતા અથાવસન્ યથાયોગં યથાપ્રીતિ નિકેતેષ્વવસન્પુનઃ

પહેલાં તેઓ મનગમતું ફરતા અને ઘર વગર રહેતા; પણ પછી, જરૂર અને ઈચ્છા પ્રમાણે, ઘરમાં રહેવા લાગ્યા.

કૃત્વા દ્વન્દ્વોપઘાતાંસ્તાન્ વૃત્ત્યુપાયમચિન્તયન્ નષ્ટેષુ મધુના સાર્ધં કલ્પવૃક્ષેષુ વૈ તદા

એ વિપરીતતાઓથી દુઃખી થઈને, જીવન ચલાવવાનો ઉપાય વિચારવા લાગ્યા; કારણ કે એ સમયે કલ્પવૃક્ષો અને મધ બંને નષ્ટ થઈ ગયા હતા.

વિવાદવ્યાકુલાસ્તા વૈ પ્રજાસ્તૃષ્ણાક્ષુધાર્દિતાઃ તતઃ પ્રાદુર્બભૌ તાસાં સિદ્ધિસ્ત્રેતાયુગે પુનઃ

લોકો ઝઘડા, તરસ અને ભૂખથી પરેશાન હતા; ત્યારે તૃતાયુગમાં એમને માટે બીજી સિદ્ધિ પ્રગટ થઈ.

વાર્તાયાઃ સાધિકાપ્યન્યા વૃષ્ટિસ્તાસાં નિકામતઃ તાસાં વૃષ્ટ્યુદકાદીનિ હ્ય્ અભવન્નિમ્નગાનિ તુ

એમને માટે જીવન ચલાવવાનો બીજો ઉપાય થયો, અને ઈચ્છા પ્રમાણે વરસાદ પડવા લાગ્યો; એ વરસાદથી એમને માટે નદીઓ અને બીજા જળસ્ત્રોતો ઊભા થયા.

અભવન્વૃષ્ટિસંતત્યા સ્રોતસ્થાનાનિ નિમ્નગાઃ એવં નદ્યઃ પ્રવૃત્તાસ્તુ દ્વિતીયે વૃષ્ટિસર્જને

સતત વરસાદથી વહેતાં જળસ્ત્રોતો બન્યા; અને બીજા વખત વરસાદ પડતાં, નદીઓ વહેવા લાગી.

યે પુનસ્તદપાં સ્તોકાઃ પતિતાઃ પૃથિવીતલે અપાં ભૂમેશ્ ચ સંયોગાદ્ ઓષધ્યસ્તાસ્તદાભવન્

જે પાણીનાં ટીપાં જમીન પર પડ્યાં, પાણી અને ધરતીના મિલનથી એ બધાં ઔષધિઓ બની.

અથાલ્પકૃષ્ટાશ્ચાનુપ્તા ગ્રામ્યારણ્યાશ્ચતુર્દશ ઋતુપુષ્પફલાશ્ચૈવ વૃક્ષગુલ્માશ્ ચ જજ્ઞિરે

પછી ઓછી અને વધુ ગુણવત્તાવાળી, ગામડી અને જંગલની, ઋતુ પ્રમાણે ફૂલ અને ફળ આપતી ચૌદ પ્રકારની ઝાડ અને ઝાડીઓ ઉત્પન્ન થઈ.

પ્રાદુર્ભૂતાનિ ચૈતાનિ વૃક્ષજાત્યૌષધાનિ ચ તેનૌષધેન વર્તન્તે પ્રજાસ્ત્રેતાયુગે તદા

આ ઝાડ અને ઔષધિઓના વિવિધ પ્રકારો પ્રગટ્યાં, અને એ ઔષધિઓથી ત્રેતાયુગમાં જીવાતોએ પોતાનું જીવન ચલાવ્યું.

તતઃ પુનરભૂત્તાસાં રાગો લોભશ્ ચ સર્વશઃ અવશ્યં ભાવિનાર્થેન ત્રેતાયુગવશેન ચ

પછી ફરી, ત્રેતાયુગના પ્રભાવથી એમા સર્વત્ર રાગ અને લોભ ઉત્પન્ન થયો, જે અનિવાર્ય હતો.

તતસ્તાઃ પર્યગૃહ્ણન્ત નદીક્ષેત્રાણિ પર્વતાન્ વૃક્ષગુલ્મૌષધીશ્ચૈવ પ્રસહ્ય તુ યથાબલમ્

પછી તેઓએ પોતાની શક્તિ પ્રમાણે નદીઓ, ખેતરો, પર્વતો, ઝાડ, ઝાડીઓ અને ઔષધિઓ જોરથી કબજે કરી લીધી.

વિપર્યયેણ ચૌષધ્યઃ પ્રનષ્ટાસ્તાશ્ચતુર્દશ મત્વા ધરાં પ્રવિષ્ટાસ્તા ઇત્યૌષધ્યઃ પિતામહઃ

પછી એ ચૌદ ઔષધિઓ નષ્ટ થઈ ગઈ, અને એ જાણીને, એ ધરામાં સમાઈ ગઈ; તેથી ઔષધિઓને પિતામહ કહેવાય છે.