લિઙ્ગપુરાણમ્

માયાં ત્યજ મહાબાહો પ્રતિભાસા વિચારતઃ વિજ્ઞાનાનાં સહસ્રાણિ દુર્વિજ્ઞેયાનિ માધવ

મહાબાહુ, માયાને ત્યાગી દે; દેખાવ ભ્રમજનક છે. હે માધવ, હજારો પ્રકારનું જ્ઞાન સમજવું મુશ્કેલ છે.

મયિ પશ્ય જગત્ સર્વં ત્વયા સાર્ધમ્ અનિન્દિત બ્રહ્માણં ચ તથા રુદ્રં દિવ્યાં દૃષ્ટિં દદામિ તે

હે નિર્દોષ, તું પોતે અને બ્રહ્મા તથા રુદ્ર સાથે આખું જગત મારા અંદર જો; હું તને દિવ્ય દ્રષ્ટિ આપું છું.

ઇત્યુક્ત્વા દર્શયામાસ સ્વતનૌ નિખિલં મુનિઃ તં પ્રાહ ચ હરિં દેવં સર્વદેવભવોદ્ભવમ્

આ રીતે કહીને, મુનિએ પોતાના શરીરમાં બધું દર્શાવ્યું અને સર્વદેવોના ઉદ્ભવરૂપ એવા હરિ દેવને સંબોધ્યા.

માયયા હ્યનયા કિં વા મન્ત્રશક્ત્યાથ વા પ્રભો વસ્તુશક્ત્યાથ વા વિષ્ણો ધ્યાનશક્ત્યાથ વા પુનઃ

પ્રભુ, શું આ બધું માયાથી, કે મંત્રશક્તિથી, કે પદાર્થશક્તિથી, કે ધ્યાનશક્તિથી થયું છે, હે વિષ્ણુ?

ત્યક્ત્વા માયામિમાં તસ્માદ્ યોદ્ધુમર્હસિ યત્નતઃ એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા માહાત્મ્યમદ્ભુતમ્

આથી, આ માયાને ત્યાગી, તું પ્રયત્નપૂર્વક યુદ્ધ કરવું જોઈએ; તેમનું વચન સાંભળી અને તેમનું અદ્ભુત મહાત્મ્ય જોઈને—

દેવાશ્ ચ દુદ્રુવુર્ભૂયો દેવં નારાયણં ચ તમ્ વારયામાસ નિશ્ચેષ્ટં પદ્મયોનિર્જગદ્ગુરુઃ

દેવતાઓ ફરીથી ભાગી ગયા, પણ જગતના ગુરુ કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજીએ નિશ્ચલ ઊભેલા નારાયણને રોકી લીધા.

નિશમ્ય વચનં તસ્ય બ્રહ્મણસ્તેન નિર્જિતઃ જગામ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પ્રણિપત્ય મહામુનિમ્

બ્રહ્માજીના શબ્દો સાંભળી, જેમણે તેને જીત્યો હતો, ભગવાન વિષ્ણુએ મહામુનિ પાસે જઈને નમસ્કાર કર્યો.

ક્ષુપો દુઃખાતુરો ભૂત્વા સમ્પૂજ્ય ચ મુનીશ્વરમ્ દધીચમભિવન્દ્યાશુ પ્રાર્થયામાસ વિક્લવઃ

કષુપ દુઃખથી પીડાઈને, મુનિશ્રેષ્ઠની પૂજા કર્યા પછી, દધીચિને ઝડપથી નમસ્કાર કરીને વ્યાકુળ થઈ વિનંતી કરવા લાગ્યો.

દધીચ ક્ષમ્યતાં દેવ મયાજ્ઞાનાત્કૃતં સખે વિષ્ણુના હિ સુરૈર્વાપિ રુદ્રભક્તસ્ય કિં તવ

દધીચિ, દયાળુ થાઓ દેવ, મેં અજ્ઞાનતાથી જે કર્યું તે માફ કરો મિત્ર. રુદ્રભક્ત એવા તને વિષ્ણુ કે બીજા દેવતાઓથી શું લેવાદેવા છે?

પ્રસીદ પરમેશાન દુર્લભા દુર્જનૈર્દ્વિજ ભક્તિર્ભક્તિમતાં શ્રેષ્ઠ મદ્વિધૈઃ ક્ષત્રિયાધમૈઃ

પરમેશ્વર, કૃપા કરો. દુર્જનોમાં ભક્તિ દુર્લભ છે, દ્વિજશ્રેષ્ઠ. ભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ, મારા જેવા ક્ષત્રિયોમાં તો ભક્તિ બહુ જ દુર્લભ છે.

શ્રુત્વાનુગૃહ્ય તં વિપ્રો દધીચસ્તપતાં વરઃ રાજાનં મુનિશાર્દૂલઃ શશાપ ચ સુરોત્તમાન્

મુનિશ્રેષ્ઠ દધીચિએ રાજાને અને ઉત્તમ દેવતાઓને શ્રાપ આપ્યો, રાજાની વાત સાંભળી અને સ્વીકારી.

રુદ્રકોપાગ્નિના દેવાઃ સદેવેન્દ્રા મુનીશ્વરૈઃ ધ્વસ્તા ભવન્તુ દેવેન વિષ્ણુના ચ સમન્વિતાઃ

રુદ્રના રોષની અગ્નિથી, દેવતાઓ, ઇન્દ્ર અને મહામુનિઓ સહિત, ભગવાન અને વિષ્ણુ સાથે વિનાશ પામે.

પ્રજાપતેર્ મખે પુણ્યે દક્ષસ્ય સુમહાત્મનઃ એવં શપ્ત્વા ક્ષુપં પ્રેક્ષ્ય પુનરાહ દ્વિજોત્તમઃ

પ્રજાપતિ દક્ષના પવિત્ર યજ્ઞમાં, એમ કહીને દધીચિએ કષુપ તરફ જોઈને ફરી બોલ્યા, દ્વિજશ્રેષ્ઠ.

દેવૈશ્ ચ પૂજ્યા રાજેન્દ્ર નૃપૈશ્ ચ વિવિધૈર્ગણૈઃ બ્રાહ્મણા એવ રાજેન્દ્ર બલિનઃ પ્રભવિષ્ણવઃ

રાજાધિરાજ, દેવતાઓ રાજાઓ અને વિવિધ ગણે પૂજવા યોગ્ય છે, પણ બ્રાહ્મણો જ સાચા બળવાન અને શક્તિશાળી છે.

ઇત્યુક્ત્વા સ્વોટજં વિપ્રઃ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ દધીચમભિવન્દ્યૈવ જગામ સ્વં નૃપઃ ક્ષયમ્

આ રીતે કહી, તેજસ્વી મુનિ પોતાના આશ્રમમાં ગયા; રાજાએ દધીચિને નમન કરીને પોતાના ઘર તરફ પાછા ફર્યા.

તદેવ તીર્થમભવત્ સ્થાનેશ્વરમિતિ સ્મૃતમ્ સ્થાનેશ્વરમ્ અનુપ્રાપ્ય શિવસાયુજ્યમ્ આપ્નુયાત્

એzelfde સ્થાન પવિત્ર તીર્થ બન્યું, જેને સ્થાનેશ્વર કહે છે; જે સ્થાનેશ્વર પહોંચે છે, તે શિવસાયુજ્ય પામે છે.

કથિતસ્તવ સંક્ષેપાદ્ વિવાદઃ ક્ષુબ્દધીચયોઃ પ્રભાવશ્ ચ દધીચસ્ય ભવસ્ય ચ મહામુને

હવે, સંક્ષિપ્તમાં, તને કષુપ અને દધીચિ વચ્ચેનો વિવાદ અને દધીચિ તથા ભવની મહિમા કહી આપી.

ય ઇદં કીર્તયેદ્દિવ્યં વિવાદં ક્ષુબ્દધીચયોઃ જિત્વાપમૃત્યું દેહાન્તે બ્રહ્મલોકં પ્રયાતિ સઃ

જે કોઈ કષુપ અને દધીચિ વચ્ચેનો આ દિવ્ય વિવાદ વાંચે છે, તે અકાળમૃત્યુને જીતે છે અને શરીર છોડ્યા પછી બ્રહ્મલોક પામે છે.

ય ઇદં કીર્ત્ય સંગ્રામં પ્રવિશેત્તસ્ય સર્વદા નાસ્તિ મૃત્યુભયં ચૈવ વિજયી ચ ભવિષ્યતિ

જે આ યુદ્ધનું વર્ણન કરીને યુદ્ધમાં જાય છે, તેને ક્યારેય મૃત્યુનો ભય રહેતો નથી અને તે હંમેશા વિજયી બને છે.

ભવાન્કથમનુપ્રાપ્તો મહાદેવમુમાપતિમ્ શ્રોતુમિચ્છામિ તત્સર્વં વક્તુમર્હસિ મે પ્રભો

તમે મહાદેવ, ઉમાપતિને કેવી રીતે મળ્યા? એ બધું હું સાંભળવા ઈચ્છું છું, કૃપા કરીને મને બધું કહો, પ્રભુ.

પ્રજાકામઃ શિલાદો ઽભૂત્ પિતા મમ મહામુને સો ઽપ્યન્ધઃ સુચિરં કલં તપસ્તેપે સુદુશ્ચરમ્

મારા પિતા શિલાદાએ સંતાનની ઈચ્છાથી, મહામુનિ, લાંબા સમય સુધી અંધ રહ્યા અને ખૂબ જ કઠિન તપ કર્યા.

તપતસ્તસ્ય તપસા સંતુષ્ટો વજ્રધૃક્ પ્રભુઃ શિલાદમાહ તુષ્ટો ઽસ્મિ વરયસ્વ વરાનિતિ

તેણે તપ કરીને ભગવાન વજ્રધારીને પ્રસન્ન કર્યા; તેઓએ શિલાદાને કહ્યું: 'હું તારા તપથી પ્રસન્ન છું, ઇચ્છિત વર માગ.'

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં સહસ્રાક્ષં સહામરૈઃ પ્રોવાચ મુનિશાર્દૂલ કૃતાઞ્જલિપુટો હરિમ્

પછી, દેવોના દેવ સહસ્રાક્ષને અમરદેવતાઓ સાથે નમસ્કાર કરીને, મુનિશ્રેષ્ઠે હાથ જોડીને હરિને પ્રાર્થના કરી.

ભગવન્દેવતારિઘ્ન સહસ્રાક્ષ વરપ્રદ અયોનિજં મૃત્યુહીનં પુત્રમિચ્છામિ સુવ્રત

હે ભગવાન, દેવતાઓના દુશ્મનોને નાશ કરનાર, હજારો આંખો ધરાવનાર અને વરદાન આપનાર, હું એવો પુત્ર ઈચ્છું છું જે ગર્ભમાંથી જન્મેલો ન હોય અને જેને મૃત્યુ ન આવે, હે સદ્ગુણવંત!

પુત્રં દાસ્યામિ વિપ્રર્ષે યોનિજં મૃત્યુસંયુતમ્ અન્યથા તે ન દાસ્યામિ મૃત્યુહીના ન સન્તિ વૈ

હે વિદ્વાન બ્રાહ્મણ, હું તને એવો પુત્ર આપીશ જે ગર્ભમાંથી જન્મે અને મૃત્યુ પામે, બીજું શક્ય નથી, કારણ કે મૃત્યુથી મુક્ત કોઈ નથી.

ન દાસ્યતિ સુતં તે ઽત્ર મૃત્યુહીનમયોનિજમ્ પિતામહો ઽપિ ભગવાન્ કિમુતાન્યે મહામુને

હે મહામુની, અહીં તો ભગવાન પિતામહ પણ તને એવો પુત્ર આપી શકતા નથી જે ગર્ભમાંથી જન્મેલો ન હોય અને મૃત્યુથી મુક્ત હોય, તો બીજાઓ તો શું આપી શકે?

સો ઽપિ દેવઃ સ્વયં બ્રહ્મા મૃત્યુહીનો ન ચેશ્વરઃ યોનિજશ્ ચ મહાતેજાશ્ ચાણ્ડજઃ પદ્મસંભવઃ

એ ભગવાન બ્રહ્મા પણ મૃત્યુથી મુક્ત નથી, ન તો ઈશ્વર; તે ગર્ભમાંથી જન્મેલા છે, મહાતેજસ્વી છે, અંડમાંથી જન્મેલા અને કમળમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા છે.

મહેશ્વરાઙ્ગજશ્ચૈવ ભવાન્યાસ્તનયઃ પ્રભુઃ તસ્યાપ્યાયુઃ સમાખ્યાતં પરાર્ધદ્વયસંમિતમ્

મહાદેવના અંગમાંથી જન્મેલો, ભવાનીનો પુત્ર પણ છે; એ પ્રભુનું આયુષ્ય પણ બે પરાર્ધ જેટલું કહેવાયું છે.

કોટિકોટિસહસ્રાણિ અહર્ભૂતાનિ યાનિ વૈ સમતીતાનિ કલ્પાનાં તાવચ્છેષાપરત્રયે

કેટલાક કરોડો કરોડો વર્ષો, જે કલ્પોના દિવસો ગણાય છે, પસાર થઈ ગયા છે; એ જ સમય ત્રણેય લોકમાં બાકી રહ્યો છે.