લિઙ્ગપુરાણમ્

ચક્રુર્દેવાસ્તતસ્તસ્ય વિષ્ણોઃ સાહાય્યમવ્યયાઃ દ્વિજેનૈકેન યોદ્ધું હિ પ્રવૃત્તસ્ય મહાબલાઃ

પછી અવિનાશી દેવતાઓએ વિષ્ણુને મદદ કરી, કારણ કે મહાબળવાનોએ એક બ્રાહ્મણ સામે યુદ્ધ કરવા માટે કૂચ કરી હતી.

કુશમુષ્ટિં તદાદાય દધીચઃ સંસ્મરન્ભવમ્ સસર્જ સર્વદેવેભ્યો વજ્રાસ્થિઃ સર્વતો વશી

દધીચીએ કુશ ઘાસની મુઠી લઈને અને ભવને સ્મરણ કરીને, બધા દેવતાઓ માટે સર્વત્ર પ્રભુત્વ ધરાવતું વજ્રાસ્ત્ર રચ્યું.

દિવ્યં ત્રિશૂલમ્ અભવત્ કાલાગ્નિસદૃશપ્રભમ્ દગ્ધું દેવાન્મતિં ચક્રે યુગાન્તાગ્નિરિવાપરઃ

દિવ્ય ત્રિશૂલ પ્રગટ થયું, જે યુગના અંતે સર્વનાશક અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતું હતું અને દેવતાઓને ભસ્મ કરવા માટે તત્પર હતું.

ઇન્દ્રનારાયણાદ્યૈશ્ ચ દેવૈસ્ત્યક્તાનિ યાનિ તુ આયુધાનિ સમસ્તાનિ પ્રણેમુસ્ ત્રિશિખં મુને

ઇન્દ્ર, નારાયણ અને બીજા દેવતાઓએ ત્યાગેલા બધા શસ્ત્રોએ, હે મુનિ, ત્રિશૂલને નમસ્કાર કર્યા.

દેવાશ્ ચ દુદ્રુવુઃ સર્વે ધ્વસ્તવીર્યા દ્વિજોત્તમ સસર્જ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ સ્વદેહાત્પુરુષોત્તમઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, બધા દેવતાઓની શક્તિ નષ્ટ થઈ ગઈ, તેથી તેઓ ભાગી ગયા; ત્યારે પુરુષોત્તમ ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના શરીરમાંથી—

આત્મનઃ સદૃશાન્ દિવ્યાંલ્ લક્ષલક્ષાયુતાન્ ગણાન્ તાનિ સર્વાણિ સહસા દદાહ મુનિસત્તમઃ

પોતાની જેમ જ દેખાતા, લાખો-લાખો દિવ્ય ગણો ઉત્પન્ન કર્યા; અને શ્રેષ્ઠ મુનિએ તત્કાળ તેમને બધા ભસ્મ કરી નાખ્યા.

તતો વિસ્મયનાર્થાય વિશ્વમૂર્તિરભૂદ્ધરિઃ તસ્ય દેહે હરેઃ સાક્ષાદ્ અપશ્યદ્દ્વિજસત્તમઃ

પછી, આશ્ચર્ય માટે, હરિએ વિશ્વરૂપ ધારણ કર્યું; અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે હરિનું તે રૂપ સીધું જોયું.

દધીચો ભગવાન્વિપ્રઃ દેવતાનાં ગણાન્ પૃથક્ રુદ્રાણાં કોટયશ્ચૈવ ગણાનાં કોટયસ્તદા

ભગવાન દધીચિ મુનિએ તે સમયે દેવતાઓના જુદા જુદા ગણો, અનેક રુદ્રો અને તેમના ગણોની સંખ્યાઓ જુદી જુદી જોઈ.

અણ્ડાનાં કોટયશ્ચૈવ વિશ્વમૂર્તેસ્તનૌ તદા દૃષ્ટ્વૈતદખિલં તત્ર ચ્યાવનિર્ વિસ્મિતં તદા

તે સમયે વિશ્વરૂપના શરીરમાં અનેક બ્રહ્માંડોની સંખ્યાઓ પણ જોઈ; આ બધું જોઈને ત્યાં ચ્યવન આશ્ચર્યચકિત થયો.

વિષ્ણુમાહ જગન્નાથં જગન્મયમજં વિભુમ્ અંભસાભ્યુક્ષ્ય તં વિષ્ણું વિશ્વરૂપં મહામુનિઃ

તેણે જગન્નાથ, અજ અને સર્વવ્યાપક એવા વિષ્ણુને સંબોધ્યા, અને મહામુનિએ તે વિશ્વરૂપ વિષ્ણુને જળ છાંટી પૂજ્યા.

માયાં ત્યજ મહાબાહો પ્રતિભાસા વિચારતઃ વિજ્ઞાનાનાં સહસ્રાણિ દુર્વિજ્ઞેયાનિ માધવ

મહાબાહુ, માયાને ત્યાગી દે; દેખાવ ભ્રમજનક છે. હે માધવ, હજારો પ્રકારનું જ્ઞાન સમજવું મુશ્કેલ છે.

મયિ પશ્ય જગત્ સર્વં ત્વયા સાર્ધમ્ અનિન્દિત બ્રહ્માણં ચ તથા રુદ્રં દિવ્યાં દૃષ્ટિં દદામિ તે

હે નિર્દોષ, તું પોતે અને બ્રહ્મા તથા રુદ્ર સાથે આખું જગત મારા અંદર જો; હું તને દિવ્ય દ્રષ્ટિ આપું છું.

ઇત્યુક્ત્વા દર્શયામાસ સ્વતનૌ નિખિલં મુનિઃ તં પ્રાહ ચ હરિં દેવં સર્વદેવભવોદ્ભવમ્

આ રીતે કહીને, મુનિએ પોતાના શરીરમાં બધું દર્શાવ્યું અને સર્વદેવોના ઉદ્ભવરૂપ એવા હરિ દેવને સંબોધ્યા.

માયયા હ્યનયા કિં વા મન્ત્રશક્ત્યાથ વા પ્રભો વસ્તુશક્ત્યાથ વા વિષ્ણો ધ્યાનશક્ત્યાથ વા પુનઃ

પ્રભુ, શું આ બધું માયાથી, કે મંત્રશક્તિથી, કે પદાર્થશક્તિથી, કે ધ્યાનશક્તિથી થયું છે, હે વિષ્ણુ?

ત્યક્ત્વા માયામિમાં તસ્માદ્ યોદ્ધુમર્હસિ યત્નતઃ એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા માહાત્મ્યમદ્ભુતમ્

આથી, આ માયાને ત્યાગી, તું પ્રયત્નપૂર્વક યુદ્ધ કરવું જોઈએ; તેમનું વચન સાંભળી અને તેમનું અદ્ભુત મહાત્મ્ય જોઈને—

દેવાશ્ ચ દુદ્રુવુર્ભૂયો દેવં નારાયણં ચ તમ્ વારયામાસ નિશ્ચેષ્ટં પદ્મયોનિર્જગદ્ગુરુઃ

દેવતાઓ ફરીથી ભાગી ગયા, પણ જગતના ગુરુ કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજીએ નિશ્ચલ ઊભેલા નારાયણને રોકી લીધા.

નિશમ્ય વચનં તસ્ય બ્રહ્મણસ્તેન નિર્જિતઃ જગામ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પ્રણિપત્ય મહામુનિમ્

બ્રહ્માજીના શબ્દો સાંભળી, જેમણે તેને જીત્યો હતો, ભગવાન વિષ્ણુએ મહામુનિ પાસે જઈને નમસ્કાર કર્યો.

ક્ષુપો દુઃખાતુરો ભૂત્વા સમ્પૂજ્ય ચ મુનીશ્વરમ્ દધીચમભિવન્દ્યાશુ પ્રાર્થયામાસ વિક્લવઃ

કષુપ દુઃખથી પીડાઈને, મુનિશ્રેષ્ઠની પૂજા કર્યા પછી, દધીચિને ઝડપથી નમસ્કાર કરીને વ્યાકુળ થઈ વિનંતી કરવા લાગ્યો.

દધીચ ક્ષમ્યતાં દેવ મયાજ્ઞાનાત્કૃતં સખે વિષ્ણુના હિ સુરૈર્વાપિ રુદ્રભક્તસ્ય કિં તવ

દધીચિ, દયાળુ થાઓ દેવ, મેં અજ્ઞાનતાથી જે કર્યું તે માફ કરો મિત્ર. રુદ્રભક્ત એવા તને વિષ્ણુ કે બીજા દેવતાઓથી શું લેવાદેવા છે?

પ્રસીદ પરમેશાન દુર્લભા દુર્જનૈર્દ્વિજ ભક્તિર્ભક્તિમતાં શ્રેષ્ઠ મદ્વિધૈઃ ક્ષત્રિયાધમૈઃ

પરમેશ્વર, કૃપા કરો. દુર્જનોમાં ભક્તિ દુર્લભ છે, દ્વિજશ્રેષ્ઠ. ભક્તોમાં શ્રેષ્ઠ, મારા જેવા ક્ષત્રિયોમાં તો ભક્તિ બહુ જ દુર્લભ છે.

શ્રુત્વાનુગૃહ્ય તં વિપ્રો દધીચસ્તપતાં વરઃ રાજાનં મુનિશાર્દૂલઃ શશાપ ચ સુરોત્તમાન્

મુનિશ્રેષ્ઠ દધીચિએ રાજાને અને ઉત્તમ દેવતાઓને શ્રાપ આપ્યો, રાજાની વાત સાંભળી અને સ્વીકારી.

રુદ્રકોપાગ્નિના દેવાઃ સદેવેન્દ્રા મુનીશ્વરૈઃ ધ્વસ્તા ભવન્તુ દેવેન વિષ્ણુના ચ સમન્વિતાઃ

રુદ્રના રોષની અગ્નિથી, દેવતાઓ, ઇન્દ્ર અને મહામુનિઓ સહિત, ભગવાન અને વિષ્ણુ સાથે વિનાશ પામે.

પ્રજાપતેર્ મખે પુણ્યે દક્ષસ્ય સુમહાત્મનઃ એવં શપ્ત્વા ક્ષુપં પ્રેક્ષ્ય પુનરાહ દ્વિજોત્તમઃ

પ્રજાપતિ દક્ષના પવિત્ર યજ્ઞમાં, એમ કહીને દધીચિએ કષુપ તરફ જોઈને ફરી બોલ્યા, દ્વિજશ્રેષ્ઠ.

દેવૈશ્ ચ પૂજ્યા રાજેન્દ્ર નૃપૈશ્ ચ વિવિધૈર્ગણૈઃ બ્રાહ્મણા એવ રાજેન્દ્ર બલિનઃ પ્રભવિષ્ણવઃ

રાજાધિરાજ, દેવતાઓ રાજાઓ અને વિવિધ ગણે પૂજવા યોગ્ય છે, પણ બ્રાહ્મણો જ સાચા બળવાન અને શક્તિશાળી છે.

ઇત્યુક્ત્વા સ્વોટજં વિપ્રઃ પ્રવિવેશ મહાદ્યુતિઃ દધીચમભિવન્દ્યૈવ જગામ સ્વં નૃપઃ ક્ષયમ્

આ રીતે કહી, તેજસ્વી મુનિ પોતાના આશ્રમમાં ગયા; રાજાએ દધીચિને નમન કરીને પોતાના ઘર તરફ પાછા ફર્યા.

તદેવ તીર્થમભવત્ સ્થાનેશ્વરમિતિ સ્મૃતમ્ સ્થાનેશ્વરમ્ અનુપ્રાપ્ય શિવસાયુજ્યમ્ આપ્નુયાત્

એzelfde સ્થાન પવિત્ર તીર્થ બન્યું, જેને સ્થાનેશ્વર કહે છે; જે સ્થાનેશ્વર પહોંચે છે, તે શિવસાયુજ્ય પામે છે.

કથિતસ્તવ સંક્ષેપાદ્ વિવાદઃ ક્ષુબ્દધીચયોઃ પ્રભાવશ્ ચ દધીચસ્ય ભવસ્ય ચ મહામુને

હવે, સંક્ષિપ્તમાં, તને કષુપ અને દધીચિ વચ્ચેનો વિવાદ અને દધીચિ તથા ભવની મહિમા કહી આપી.

ય ઇદં કીર્તયેદ્દિવ્યં વિવાદં ક્ષુબ્દધીચયોઃ જિત્વાપમૃત્યું દેહાન્તે બ્રહ્મલોકં પ્રયાતિ સઃ

જે કોઈ કષુપ અને દધીચિ વચ્ચેનો આ દિવ્ય વિવાદ વાંચે છે, તે અકાળમૃત્યુને જીતે છે અને શરીર છોડ્યા પછી બ્રહ્મલોક પામે છે.

ય ઇદં કીર્ત્ય સંગ્રામં પ્રવિશેત્તસ્ય સર્વદા નાસ્તિ મૃત્યુભયં ચૈવ વિજયી ચ ભવિષ્યતિ

જે આ યુદ્ધનું વર્ણન કરીને યુદ્ધમાં જાય છે, તેને ક્યારેય મૃત્યુનો ભય રહેતો નથી અને તે હંમેશા વિજયી બને છે.