લિઙ્ગપુરાણમ્

ભયં દધીચ સર્વત્ર નાસ્ત્યેવ તવ સુવ્રત ભવાર્ચનરતો યસ્માદ્ ભવાન્ સર્વજ્ઞ એવ ચ

હે દધીચ, તને ક્યાંયે કોઈ ડર નથી, હે ધીરજવાન, કેમ કે તું ભગવાનની ભક્તિમાં તત્પર છે અને સર્વજ્ઞ પણ છે.

બિભેમીતિ સકૃદ્વક્તું ત્વમર્હસિ નમસ્તવ નિયોગાન્મમ વિપ્રેન્દ્ર ક્ષુપં પ્રતિ સદસ્યથ

તારે ફક્ત એકવાર 'હું ડરું છું' એવું કહેવું જોઈએ—તને વંદન! મારા આદેશથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, સભામાં ક્ષુપે એ કહી દે.

એવં શ્રુત્વાપિ તદ્વાક્યં સાન્ત્વં વિષ્ણોર્મહામુનિઃ ન બિભેમીતિ તં પ્રાહ દધીચો દેવસત્તમમ્

વિષ્ણુના એ સાંત્વનભર્યા શબ્દો સાંભળી, મહાન મુનિ દધીચે એ શ્રેષ્ઠ દેવને કહ્યું: 'હું ડરતો નથી.'

પ્રભાવાદ્દેવદેવસ્ય શંભોઃ સાક્ષાત્પિનાકિનઃ શર્વસ્ય શઙ્કરસ્યાસ્ય સર્વજ્ઞસ્ય મહામુનિઃ

દેવોના દેવ શંભુ, પિનાકધારી, શર્વ, શંકર, સર્વજ્ઞ એવા મહાન મુનિના પ્રભાવથી—

તતસ્તસ્ય મુનેઃ શ્રુત્વા વચનં કુપિતો હરિઃ ચક્રમુદ્યમ્ય ભગવાન્ દિધક્ષુર્મુનિસત્તમમ્

પછી એ મુનિના શબ્દો સાંભળી, હરી ગુસ્સે થયા અને ભગવાને પોતાનું ચક્ર ઉંચકીને એ શ્રેષ્ઠ મુનિને ભસ્મ કરવા તૈયાર થયા.

અભવત્કુણ્ઠિતાગ્રં હિ વિષ્ણોશ્ચક્રં સુદર્શનમ્ પ્રભાવાદ્ધિ દધીચસ્ય ક્ષુપસ્યૈવ હિ સંનિધૌ

પણ દધીચના પ્રભાવથી અને ક્ષુપની હાજરીમાં, વિષ્ણુનું સુદર્શન ચક્રનું ધારું મરડાઈ ગયું.

દૃષ્ટ્વા તત્કુણ્ઠિતાગ્રં હિ ચક્રં ચક્રિણમાહ સઃ દધીચઃ સસ્મિતં સાક્ષાત્ સદસદ્વ્યક્તિકારણમ્

પછી ચક્રનું ધારું મરડાઈ ગયું જોઈને, દધીચે સ્મિત સાથે, એ ચક્રધારી ભગવાનને, જે સૃષ્ટિનું કારણ છે, એમ કહ્યું.

ભગવન્ ભવતા લબ્ધં પુરાતીવ સુદારુણમ્ સુદર્શનમિતિ ખ્યાતં ચક્રં વિષ્ણો પ્રયત્નતઃ

હે ભગવાન, તમે જે પ્રાચીનકાળે ભારે પ્રયત્નથી મેળવેલું સુદર્શન નામનું ચક્ર છે, તે વિષ્ણુનું પ્રસિદ્ધ શસ્ત્ર છે.

ભવસ્યૈતચ્છુભં ચક્રં ન જિઘાંસતિ મામિહ બ્રહ્માસ્ત્રાદ્યૈસ્તથાન્યૈર્હિ પ્રયત્નં કર્તુમર્હસિ

ભવનું આ શુભ ચક્ર અહીં મને નુકસાન પહોંચાડવા માંગતું નથી; તેથી, બ્રહ્માસ્ત્ર અને બીજા શસ્ત્રોથી તું પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા નિર્વીર્યમાયુધમ્ સસર્જ ચ પુનસ્તસ્મૈ સર્વાસ્ત્રાણિ સમન્તતઃ

તેના આ શબ્દો સાંભળી અને પોતાનું શસ્ત્ર નિષ્પ્રભ થયેલું જોઈ, તેણે ફરીથી ચારે બાજુથી બધા શસ્ત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.

ચક્રુર્દેવાસ્તતસ્તસ્ય વિષ્ણોઃ સાહાય્યમવ્યયાઃ દ્વિજેનૈકેન યોદ્ધું હિ પ્રવૃત્તસ્ય મહાબલાઃ

પછી અવિનાશી દેવતાઓએ વિષ્ણુને મદદ કરી, કારણ કે મહાબળવાનોએ એક બ્રાહ્મણ સામે યુદ્ધ કરવા માટે કૂચ કરી હતી.

કુશમુષ્ટિં તદાદાય દધીચઃ સંસ્મરન્ભવમ્ સસર્જ સર્વદેવેભ્યો વજ્રાસ્થિઃ સર્વતો વશી

દધીચીએ કુશ ઘાસની મુઠી લઈને અને ભવને સ્મરણ કરીને, બધા દેવતાઓ માટે સર્વત્ર પ્રભુત્વ ધરાવતું વજ્રાસ્ત્ર રચ્યું.

દિવ્યં ત્રિશૂલમ્ અભવત્ કાલાગ્નિસદૃશપ્રભમ્ દગ્ધું દેવાન્મતિં ચક્રે યુગાન્તાગ્નિરિવાપરઃ

દિવ્ય ત્રિશૂલ પ્રગટ થયું, જે યુગના અંતે સર્વનાશક અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતું હતું અને દેવતાઓને ભસ્મ કરવા માટે તત્પર હતું.

ઇન્દ્રનારાયણાદ્યૈશ્ ચ દેવૈસ્ત્યક્તાનિ યાનિ તુ આયુધાનિ સમસ્તાનિ પ્રણેમુસ્ ત્રિશિખં મુને

ઇન્દ્ર, નારાયણ અને બીજા દેવતાઓએ ત્યાગેલા બધા શસ્ત્રોએ, હે મુનિ, ત્રિશૂલને નમસ્કાર કર્યા.

દેવાશ્ ચ દુદ્રુવુઃ સર્વે ધ્વસ્તવીર્યા દ્વિજોત્તમ સસર્જ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ સ્વદેહાત્પુરુષોત્તમઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, બધા દેવતાઓની શક્તિ નષ્ટ થઈ ગઈ, તેથી તેઓ ભાગી ગયા; ત્યારે પુરુષોત્તમ ભગવાન વિષ્ણુએ પોતાના શરીરમાંથી—

આત્મનઃ સદૃશાન્ દિવ્યાંલ્ લક્ષલક્ષાયુતાન્ ગણાન્ તાનિ સર્વાણિ સહસા દદાહ મુનિસત્તમઃ

પોતાની જેમ જ દેખાતા, લાખો-લાખો દિવ્ય ગણો ઉત્પન્ન કર્યા; અને શ્રેષ્ઠ મુનિએ તત્કાળ તેમને બધા ભસ્મ કરી નાખ્યા.

તતો વિસ્મયનાર્થાય વિશ્વમૂર્તિરભૂદ્ધરિઃ તસ્ય દેહે હરેઃ સાક્ષાદ્ અપશ્યદ્દ્વિજસત્તમઃ

પછી, આશ્ચર્ય માટે, હરિએ વિશ્વરૂપ ધારણ કર્યું; અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે હરિનું તે રૂપ સીધું જોયું.

દધીચો ભગવાન્વિપ્રઃ દેવતાનાં ગણાન્ પૃથક્ રુદ્રાણાં કોટયશ્ચૈવ ગણાનાં કોટયસ્તદા

ભગવાન દધીચિ મુનિએ તે સમયે દેવતાઓના જુદા જુદા ગણો, અનેક રુદ્રો અને તેમના ગણોની સંખ્યાઓ જુદી જુદી જોઈ.

અણ્ડાનાં કોટયશ્ચૈવ વિશ્વમૂર્તેસ્તનૌ તદા દૃષ્ટ્વૈતદખિલં તત્ર ચ્યાવનિર્ વિસ્મિતં તદા

તે સમયે વિશ્વરૂપના શરીરમાં અનેક બ્રહ્માંડોની સંખ્યાઓ પણ જોઈ; આ બધું જોઈને ત્યાં ચ્યવન આશ્ચર્યચકિત થયો.

વિષ્ણુમાહ જગન્નાથં જગન્મયમજં વિભુમ્ અંભસાભ્યુક્ષ્ય તં વિષ્ણું વિશ્વરૂપં મહામુનિઃ

તેણે જગન્નાથ, અજ અને સર્વવ્યાપક એવા વિષ્ણુને સંબોધ્યા, અને મહામુનિએ તે વિશ્વરૂપ વિષ્ણુને જળ છાંટી પૂજ્યા.

માયાં ત્યજ મહાબાહો પ્રતિભાસા વિચારતઃ વિજ્ઞાનાનાં સહસ્રાણિ દુર્વિજ્ઞેયાનિ માધવ

મહાબાહુ, માયાને ત્યાગી દે; દેખાવ ભ્રમજનક છે. હે માધવ, હજારો પ્રકારનું જ્ઞાન સમજવું મુશ્કેલ છે.

મયિ પશ્ય જગત્ સર્વં ત્વયા સાર્ધમ્ અનિન્દિત બ્રહ્માણં ચ તથા રુદ્રં દિવ્યાં દૃષ્ટિં દદામિ તે

હે નિર્દોષ, તું પોતે અને બ્રહ્મા તથા રુદ્ર સાથે આખું જગત મારા અંદર જો; હું તને દિવ્ય દ્રષ્ટિ આપું છું.

ઇત્યુક્ત્વા દર્શયામાસ સ્વતનૌ નિખિલં મુનિઃ તં પ્રાહ ચ હરિં દેવં સર્વદેવભવોદ્ભવમ્

આ રીતે કહીને, મુનિએ પોતાના શરીરમાં બધું દર્શાવ્યું અને સર્વદેવોના ઉદ્ભવરૂપ એવા હરિ દેવને સંબોધ્યા.

માયયા હ્યનયા કિં વા મન્ત્રશક્ત્યાથ વા પ્રભો વસ્તુશક્ત્યાથ વા વિષ્ણો ધ્યાનશક્ત્યાથ વા પુનઃ

પ્રભુ, શું આ બધું માયાથી, કે મંત્રશક્તિથી, કે પદાર્થશક્તિથી, કે ધ્યાનશક્તિથી થયું છે, હે વિષ્ણુ?

ત્યક્ત્વા માયામિમાં તસ્માદ્ યોદ્ધુમર્હસિ યત્નતઃ એવં તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દૃષ્ટ્વા માહાત્મ્યમદ્ભુતમ્

આથી, આ માયાને ત્યાગી, તું પ્રયત્નપૂર્વક યુદ્ધ કરવું જોઈએ; તેમનું વચન સાંભળી અને તેમનું અદ્ભુત મહાત્મ્ય જોઈને—

દેવાશ્ ચ દુદ્રુવુર્ભૂયો દેવં નારાયણં ચ તમ્ વારયામાસ નિશ્ચેષ્ટં પદ્મયોનિર્જગદ્ગુરુઃ

દેવતાઓ ફરીથી ભાગી ગયા, પણ જગતના ગુરુ કમળમાંથી જન્મેલા બ્રહ્માજીએ નિશ્ચલ ઊભેલા નારાયણને રોકી લીધા.

નિશમ્ય વચનં તસ્ય બ્રહ્મણસ્તેન નિર્જિતઃ જગામ ભગવાન્ વિષ્ણુઃ પ્રણિપત્ય મહામુનિમ્

બ્રહ્માજીના શબ્દો સાંભળી, જેમણે તેને જીત્યો હતો, ભગવાન વિષ્ણુએ મહામુનિ પાસે જઈને નમસ્કાર કર્યો.

ક્ષુપો દુઃખાતુરો ભૂત્વા સમ્પૂજ્ય ચ મુનીશ્વરમ્ દધીચમભિવન્દ્યાશુ પ્રાર્થયામાસ વિક્લવઃ

કષુપ દુઃખથી પીડાઈને, મુનિશ્રેષ્ઠની પૂજા કર્યા પછી, દધીચિને ઝડપથી નમસ્કાર કરીને વ્યાકુળ થઈ વિનંતી કરવા લાગ્યો.

દધીચ ક્ષમ્યતાં દેવ મયાજ્ઞાનાત્કૃતં સખે વિષ્ણુના હિ સુરૈર્વાપિ રુદ્રભક્તસ્ય કિં તવ

દધીચિ, દયાળુ થાઓ દેવ, મેં અજ્ઞાનતાથી જે કર્યું તે માફ કરો મિત્ર. રુદ્રભક્ત એવા તને વિષ્ણુ કે બીજા દેવતાઓથી શું લેવાદેવા છે?