લિઙ્ગપુરાણમ્

ભગવન્બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદ્ દધીચ ઇતિ વિશ્રુતઃ ધર્મવેત્તા વિનીતાત્મા સખા મમ પુરાભવત્

હે ભગવાન, દધીચ નામે એક પ્રસિદ્ધ બ્રાહ્મણ હતો, જે ધર્મને જાણતો, વિનયી અને પહેલેથી જ મારો મિત્ર હતો.

અવધ્યઃ સર્વદા સર્વૈઃ શઙ્કરાર્ચનતત્પરઃ સાવજ્ઞં વામપાદેન સ માં મૂર્ધ્નિ સદસ્યથ

તે હંમેશા સર્વે માટે અજય હતો, શંકરપૂજામાં તત્પર હતો; તેણે સભામાં અપમાનથી ડાબા પગથી મારા માથા પર માર્યું.

તાડયામાસ દેવેશ વિષ્ણો વિશ્વજગત્પતે ઉવાચ ચ મદાવિષ્ટો ન બિભેમીતિ સર્વતઃ

હે દેવોના સ્વામી, હે વિષ્ણુ, હે વિશ્વના સ્વામી, તેણે મને માર્યું અને ઘમંડમાં બધાને કહ્યું કે, 'હું ક્યાંયે ડરતો નથી.'

જેતુમિચ્છામિ તં વિપ્રં દધીચં જગદીશ્વર યથા હિતં તથા કર્તું ત્વમર્હસિ જનાર્દન

હે જગતના સ્વામી, હું એ બ્રાહ્મણ દધીચને જીતવા ઇચ્છું છું; હે જનાર્દન, જે યોગ્ય હોય તે તમે કરો.

જ્ઞાત્વા સો ઽપિ દધીચસ્ય હ્ય્ અવધ્યત્વં મહાત્મનઃ સસ્માર ચ મહેશસ્ય પ્રભાવમતુલં હરિઃ

દધીચ મહાત્માની અજયતા જાણી, હરિએ મહેશની અસમાન શક્તિનું સ્મરણ કર્યું.

એવં સ્મૃત્વા હરિઃ પ્રાહ બ્રહ્મણઃ ક્ષુતસંભવમ્ વિપ્રાણાં નાસ્તિ રાજેન્દ્ર ભયમેત્ય મહેશ્વરમ્

આ રીતે સ્મરણ કરીને હરિએ કહ્યું: 'હે રાજા, બ્રહ્માના ભૂખથી જન્મેલા બ્રાહ્મણોને મહેશ્વરથી કોઈ ભય નથી.'

વિશેષાદ્રુદ્રભક્તાનામ્ અભયં સર્વદા નૃપ નીચાનામપિ સર્વત્ર દધીચસ્યાસ્ય કિં પુનઃ

હે રાજા, ખાસ કરીને રુદ્રભક્તો માટે તો સર્વત્ર અને હંમેશા નિર્ભયતા છે, નિકૃષ્ટ માટે પણ; તો પછી દધીચનું શું કહેવું?

તસ્માત્તવ મહાભાગ વિજયો નાસ્તિ ભૂપતે દુઃખં કરોમિ વિપ્રસ્ય શાપાર્થં સસુરસ્ય મે

હે મહાભાગ્યશાળી, તેથી, હે રાજા, તને વિજય મળવાનો નથી; હું દેવતાઓ સાથે બ્રાહ્મણને દુઃખ આપીને તેને શાપ આપાવું છું.

ભવિતા તસ્ય શાપેન દક્ષયજ્ઞે સુરૈઃ સમમ્ વિનાશો મમ રાજેન્દ્ર પુનરુત્થાનમેવ ચ

તેના શાપથી, હે રાજા, દક્ષયજ્ઞમાં દેવતાઓ સાથે મારો વિનાશ થશે અને પછી ફરીથી ઉદ્ભવ થશે.

તસ્માત્સમેત્ય વિપ્રેન્દ્રં સર્વયત્નેન ભૂપતે કરોમિ યત્નં રાજેન્દ્ર દધીચવિજયાય તે

એથી, રાજા, હું તને મળવા આવ્યો છું અને દધીચ પર જીત મેળવવા માટે પૂરી મહેનત કરીશ.

શ્રુત્વા વાક્યં ક્ષુપઃ પ્રાહ તથાસ્ત્વિતિ જનાર્દનમ્ ભગવાનપિ વિપ્રસ્ય દધીચસ્યાશ્રમં યયૌ

આ વાત સાંભળી, ક્ષુપે જનાર્દનને કહ્યું, 'જેમ તું ઈચ્છે તેમ જ થાઓ.' પછી ભગવાન પણ દધીચ બ્રાહ્મણના આશ્રમમાં ગયા.

આસ્થાય રૂપં વિપ્રસ્ય ભગવાન્ ભક્તવત્સલઃ દધીચમાહ બ્રહ્મર્ષિમ્ અભિવન્દ્ય જગદ્ગુરુઃ

ભગવાને બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું, ભક્તો પર દયાળુ એવા ભગવાન જગતના ગુરુ દધીચ બ્રાહ્મણને વંદન કરીને બોલ્યા.

ભોભો દધીચ બ્રહ્મર્ષે ભવાર્ચનરતાવ્યય વરમેકં વૃણે ત્વત્તસ્ તં ભવાન્દાતુમર્હતિ

હે દધીચ મહર્ષિ, તું સદા ભગવાનની પૂજા કરનારો છે. હું તારી પાસે એક વર માગું છું, તું મને એ જરૂર આપજે.

યાચિતો દેવદેવેન દધીચઃ પ્રાહ વિષ્ણુના જ્ઞાતં તવેપ્સિતં સર્વં ન બિભેમિ તવાપ્યહમ્

દેવોના દેવે માગ્યા પછી દધીચે વિષ્ણુને કહ્યું: 'મને તારી ઈચ્છા બધું ખબર છે; હું તારા પણ ડરતો નથી.'

ભવાન્ વિપ્રસ્ય રૂપેણ આગતો ઽસિ જનાર્દન ભૂતં ભવિષ્યં દેવેશ વર્તમાનં જનાર્દન

હે જનાર્દન, તું બ્રાહ્મણના રૂપમાં આવ્યો છે. હે દેવોના સ્વામી, તું ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન બધું જ છે.

જ્ઞાતં પ્રસાદાદ્રુદ્રસ્ય દ્વિજત્વં ત્યજ સુવ્રત આરાધિતો ઽસિ દેવેશ ક્ષુપેણ મધુસૂદન

મને રુદ્રની કૃપાથી બધું ખબર છે; હે ધીરજવાન, હવે બ્રાહ્મણનું રૂપ છોડ. હે દેવોના સ્વામી, ક્ષુપે તારી પૂજા કરી છે, હે મધુસૂદન.

જાને તવૈનાં ભગવન્ ભક્તવત્સલતાં હરે સ્થાને તવૈષા ભગવન્ ભક્તવાત્સલ્યતા હરે

હે ભગવાન, હે હરિ, હું જાણું છું કે તને ભક્તો પર ખૂબ પ્રેમ છે. હે ભગવાન, તારો ભક્તપ્રેમ તારા માટે યોગ્ય છે, હે હરિ.

અસ્તિ ચેદ્ભગવન્ ભીતિર્ ભવાર્ચનરતસ્ય મે વક્તુમર્હસિ યત્નેન વરદાંબુજલોચન

હે ભગવાન, જો મને ભગવાનની ભક્તિ કરતા કોઈ ડર હોય તો, હે કમળની આંખવાળા, તું મને એ સાચી રીતે કહી દે.

વદામિ ન મૃષા તસ્માન્ ન બિભેમિ જનાર્દન ન બિભેમિ જગત્યસ્મિન્ દેવદૈત્યદ્વિજાદપિ

એથી, હું સાચું કહું છું—હે જનાર્દન, હું ડરતો નથી. આ જગતમાં દેવ, દાનવ કે બ્રાહ્મણ, કોઈથી પણ હું ડરતો નથી.

શ્રુત્વા વાક્યં દધીચસ્ય તદાસ્થાય જનાર્દનઃ સ્વરૂપં સસ્મિતં પ્રાહ સંત્યજ્ય દ્વિજતાં ક્ષણાત્

દધીચના આ શબ્દો સાંભળી, જનાર્દને પળમાં બ્રાહ્મણનું રૂપ છોડીને, પોતાનાં સ્વરૂપે સ્મિત સાથે બોલ્યા.

ભયં દધીચ સર્વત્ર નાસ્ત્યેવ તવ સુવ્રત ભવાર્ચનરતો યસ્માદ્ ભવાન્ સર્વજ્ઞ એવ ચ

હે દધીચ, તને ક્યાંયે કોઈ ડર નથી, હે ધીરજવાન, કેમ કે તું ભગવાનની ભક્તિમાં તત્પર છે અને સર્વજ્ઞ પણ છે.

બિભેમીતિ સકૃદ્વક્તું ત્વમર્હસિ નમસ્તવ નિયોગાન્મમ વિપ્રેન્દ્ર ક્ષુપં પ્રતિ સદસ્યથ

તારે ફક્ત એકવાર 'હું ડરું છું' એવું કહેવું જોઈએ—તને વંદન! મારા આદેશથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, સભામાં ક્ષુપે એ કહી દે.

એવં શ્રુત્વાપિ તદ્વાક્યં સાન્ત્વં વિષ્ણોર્મહામુનિઃ ન બિભેમીતિ તં પ્રાહ દધીચો દેવસત્તમમ્

વિષ્ણુના એ સાંત્વનભર્યા શબ્દો સાંભળી, મહાન મુનિ દધીચે એ શ્રેષ્ઠ દેવને કહ્યું: 'હું ડરતો નથી.'

પ્રભાવાદ્દેવદેવસ્ય શંભોઃ સાક્ષાત્પિનાકિનઃ શર્વસ્ય શઙ્કરસ્યાસ્ય સર્વજ્ઞસ્ય મહામુનિઃ

દેવોના દેવ શંભુ, પિનાકધારી, શર્વ, શંકર, સર્વજ્ઞ એવા મહાન મુનિના પ્રભાવથી—

તતસ્તસ્ય મુનેઃ શ્રુત્વા વચનં કુપિતો હરિઃ ચક્રમુદ્યમ્ય ભગવાન્ દિધક્ષુર્મુનિસત્તમમ્

પછી એ મુનિના શબ્દો સાંભળી, હરી ગુસ્સે થયા અને ભગવાને પોતાનું ચક્ર ઉંચકીને એ શ્રેષ્ઠ મુનિને ભસ્મ કરવા તૈયાર થયા.

અભવત્કુણ્ઠિતાગ્રં હિ વિષ્ણોશ્ચક્રં સુદર્શનમ્ પ્રભાવાદ્ધિ દધીચસ્ય ક્ષુપસ્યૈવ હિ સંનિધૌ

પણ દધીચના પ્રભાવથી અને ક્ષુપની હાજરીમાં, વિષ્ણુનું સુદર્શન ચક્રનું ધારું મરડાઈ ગયું.

દૃષ્ટ્વા તત્કુણ્ઠિતાગ્રં હિ ચક્રં ચક્રિણમાહ સઃ દધીચઃ સસ્મિતં સાક્ષાત્ સદસદ્વ્યક્તિકારણમ્

પછી ચક્રનું ધારું મરડાઈ ગયું જોઈને, દધીચે સ્મિત સાથે, એ ચક્રધારી ભગવાનને, જે સૃષ્ટિનું કારણ છે, એમ કહ્યું.

ભગવન્ ભવતા લબ્ધં પુરાતીવ સુદારુણમ્ સુદર્શનમિતિ ખ્યાતં ચક્રં વિષ્ણો પ્રયત્નતઃ

હે ભગવાન, તમે જે પ્રાચીનકાળે ભારે પ્રયત્નથી મેળવેલું સુદર્શન નામનું ચક્ર છે, તે વિષ્ણુનું પ્રસિદ્ધ શસ્ત્ર છે.

ભવસ્યૈતચ્છુભં ચક્રં ન જિઘાંસતિ મામિહ બ્રહ્માસ્ત્રાદ્યૈસ્તથાન્યૈર્હિ પ્રયત્નં કર્તુમર્હસિ

ભવનું આ શુભ ચક્ર અહીં મને નુકસાન પહોંચાડવા માંગતું નથી; તેથી, બ્રહ્માસ્ત્ર અને બીજા શસ્ત્રોથી તું પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.