લિઙ્ગપુરાણમ્

સંકર્ષણ મહાભાગ પ્રદ્યુમ્ન પુરુષોત્તમ અનિરુદ્ધ મહાવિષ્ણો સદા વિષ્ણો નમો ઽસ્તુ તે

હે સંકર્ષણ, મહાભાગ્યશાળી, હે પ્રદ્યુમ્ન, પુરુષોત્તમ, અનિરુદ્ધ, મહાવીષ્ણુ, હંમેશા વિષ્ણુ, તમને વંદન.

વિષ્ણો તવાસનં દિવ્યમ્ અવ્યક્તં મધ્યતો વિભુઃ સહસ્રફણસંયુક્તસ્ તમોમૂર્તિર્ધરાધરઃ

હે વિષ્ણુ, તમારું દિવ્ય આસન અવ્યક્ત છે, મધ્યમાં સર્વવ્યાપક ભગવાન છે, જે હજાર ફણાવાળો છે, અંધકારરૂપ છે અને ધરાને ધારણ કરનાર છે.

અધશ્ ચ ધર્મો દેવેશ જ્ઞાનં વૈરાગ્યમેવ ચ ઐશ્વર્યમાસનસ્યાસ્ય પાદરૂપેણ સુવ્રત

હે દેવોના સ્વામી, નીચે ધર્મ, જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય છે; હે સુવ્રત, આ આસનના પગરૂપે તમારું ઐશ્વર્ય છે.

સપ્તપાતાલપાદસ્ત્વં ધરાજઘનમેવ ચ વાસાંસિ સાગરાઃ સપ્ત દિશશ્ચૈવ મહાભુજાઃ

તમારા પગ સાત પાતાળ છે, પીઠ ધરા છે, સાત સાગરો તમારા વસ્ત્ર છે અને દિશાઓ તમારી મહાન બાહુઓ છે.

દ્યૌર્મૂર્ધા તે વિભો નાભિઃ ખં વાયુર્નાસિકાં ગતઃ નેત્રે સોમશ્ ચ સૂર્યશ્ ચ કેશા વૈ પુષ્કરાદયઃ

હે સર્વવ્યાપક, આકાશ તમારું માથું છે, નાભિ ખાલી જગ્યા છે, પવન તમારી નાસિકામાં જાય છે, ચંદ્ર અને સૂર્ય તમારી આંખો છે અને વાળ નિલોત્પલ વગેરે પુષ્પ છે.

નક્ષત્રતારકા દ્યૌશ્ ચ ગ્રૈવેયકવિભૂષણમ્ કથં સ્તોષ્યામિ દેવેશં પૂજ્યશ્ ચ પુરુષોત્તમઃ

નક્ષત્રો, તારાઓ અને આકાશ તમારી ગળાની શોભા છે; હે દેવોના સ્વામી, પૂજનીય પુરુષોત્તમ, હું તમને કેવી રીતે સ્તુતિ કરી શકું?

શ્રદ્ધયા ચ કૃતં દિવ્યં યચ્ છ્રુતં યચ્ચ કીર્તિતમ્ યદિષ્ટં તત્ક્ષમસ્વેશ નારાયણ નમો ઽસ્તુ તે

શ્રદ્ધાથી જે કઈ દિવ્ય કાર્ય થયું છે, જે સાંભળ્યું કે કીર્તન કર્યું છે, તેમાં જો કશું ખોટું થયું હોય તો, હે નારાયણ, કૃપા કરીને માફ કરો. તમને વંદન છે.

ઇદં તુ વૈષ્ણવં સ્તોત્રં સર્વપાપપ્રણાશનમ્ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ ક્ષુપેણ પરિકીર્તિતમ્

આ વૈષ્ણવ સ્તોત્ર સર્વ પાપોનું નાશ કરે છે; જે કોઈ આનું પઠન કે શ્રવણ કરે છે, ભલે થોડીવાર જ કહેલું હોય,

શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાન્ ભક્ત્યા વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

અથવા ભક્તિપૂર્વક દ્વિજોને સંભળાવે છે, તે વિષ્ણુલોકને પામે છે.

સમ્પૂજ્ય ચૈવં ત્રિદશેશ્વરાદ્યૈઃ સ્તુત્વા સ્તુતં દેવમજેયમીશમ્ વિજ્ઞાપયામાસ નિરીક્ષ્ય ભક્ત્યા જનાર્દનાય પ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના

આ રીતે ત્રિદશેશ અને અન્ય દેવતાઓએ અજય ભગવાનની પૂજા કરીને, ભક્તિપૂર્વક મસ્તક નમાવી જનાર્દનને જાણ કરી.

ભગવન્બ્રાહ્મણઃ કશ્ચિદ્ દધીચ ઇતિ વિશ્રુતઃ ધર્મવેત્તા વિનીતાત્મા સખા મમ પુરાભવત્

હે ભગવાન, દધીચ નામે એક પ્રસિદ્ધ બ્રાહ્મણ હતો, જે ધર્મને જાણતો, વિનયી અને પહેલેથી જ મારો મિત્ર હતો.

અવધ્યઃ સર્વદા સર્વૈઃ શઙ્કરાર્ચનતત્પરઃ સાવજ્ઞં વામપાદેન સ માં મૂર્ધ્નિ સદસ્યથ

તે હંમેશા સર્વે માટે અજય હતો, શંકરપૂજામાં તત્પર હતો; તેણે સભામાં અપમાનથી ડાબા પગથી મારા માથા પર માર્યું.

તાડયામાસ દેવેશ વિષ્ણો વિશ્વજગત્પતે ઉવાચ ચ મદાવિષ્ટો ન બિભેમીતિ સર્વતઃ

હે દેવોના સ્વામી, હે વિષ્ણુ, હે વિશ્વના સ્વામી, તેણે મને માર્યું અને ઘમંડમાં બધાને કહ્યું કે, 'હું ક્યાંયે ડરતો નથી.'

જેતુમિચ્છામિ તં વિપ્રં દધીચં જગદીશ્વર યથા હિતં તથા કર્તું ત્વમર્હસિ જનાર્દન

હે જગતના સ્વામી, હું એ બ્રાહ્મણ દધીચને જીતવા ઇચ્છું છું; હે જનાર્દન, જે યોગ્ય હોય તે તમે કરો.

જ્ઞાત્વા સો ઽપિ દધીચસ્ય હ્ય્ અવધ્યત્વં મહાત્મનઃ સસ્માર ચ મહેશસ્ય પ્રભાવમતુલં હરિઃ

દધીચ મહાત્માની અજયતા જાણી, હરિએ મહેશની અસમાન શક્તિનું સ્મરણ કર્યું.

એવં સ્મૃત્વા હરિઃ પ્રાહ બ્રહ્મણઃ ક્ષુતસંભવમ્ વિપ્રાણાં નાસ્તિ રાજેન્દ્ર ભયમેત્ય મહેશ્વરમ્

આ રીતે સ્મરણ કરીને હરિએ કહ્યું: 'હે રાજા, બ્રહ્માના ભૂખથી જન્મેલા બ્રાહ્મણોને મહેશ્વરથી કોઈ ભય નથી.'

વિશેષાદ્રુદ્રભક્તાનામ્ અભયં સર્વદા નૃપ નીચાનામપિ સર્વત્ર દધીચસ્યાસ્ય કિં પુનઃ

હે રાજા, ખાસ કરીને રુદ્રભક્તો માટે તો સર્વત્ર અને હંમેશા નિર્ભયતા છે, નિકૃષ્ટ માટે પણ; તો પછી દધીચનું શું કહેવું?

તસ્માત્તવ મહાભાગ વિજયો નાસ્તિ ભૂપતે દુઃખં કરોમિ વિપ્રસ્ય શાપાર્થં સસુરસ્ય મે

હે મહાભાગ્યશાળી, તેથી, હે રાજા, તને વિજય મળવાનો નથી; હું દેવતાઓ સાથે બ્રાહ્મણને દુઃખ આપીને તેને શાપ આપાવું છું.

ભવિતા તસ્ય શાપેન દક્ષયજ્ઞે સુરૈઃ સમમ્ વિનાશો મમ રાજેન્દ્ર પુનરુત્થાનમેવ ચ

તેના શાપથી, હે રાજા, દક્ષયજ્ઞમાં દેવતાઓ સાથે મારો વિનાશ થશે અને પછી ફરીથી ઉદ્ભવ થશે.

તસ્માત્સમેત્ય વિપ્રેન્દ્રં સર્વયત્નેન ભૂપતે કરોમિ યત્નં રાજેન્દ્ર દધીચવિજયાય તે

એથી, રાજા, હું તને મળવા આવ્યો છું અને દધીચ પર જીત મેળવવા માટે પૂરી મહેનત કરીશ.

શ્રુત્વા વાક્યં ક્ષુપઃ પ્રાહ તથાસ્ત્વિતિ જનાર્દનમ્ ભગવાનપિ વિપ્રસ્ય દધીચસ્યાશ્રમં યયૌ

આ વાત સાંભળી, ક્ષુપે જનાર્દનને કહ્યું, 'જેમ તું ઈચ્છે તેમ જ થાઓ.' પછી ભગવાન પણ દધીચ બ્રાહ્મણના આશ્રમમાં ગયા.

આસ્થાય રૂપં વિપ્રસ્ય ભગવાન્ ભક્તવત્સલઃ દધીચમાહ બ્રહ્મર્ષિમ્ અભિવન્દ્ય જગદ્ગુરુઃ

ભગવાને બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કર્યું, ભક્તો પર દયાળુ એવા ભગવાન જગતના ગુરુ દધીચ બ્રાહ્મણને વંદન કરીને બોલ્યા.

ભોભો દધીચ બ્રહ્મર્ષે ભવાર્ચનરતાવ્યય વરમેકં વૃણે ત્વત્તસ્ તં ભવાન્દાતુમર્હતિ

હે દધીચ મહર્ષિ, તું સદા ભગવાનની પૂજા કરનારો છે. હું તારી પાસે એક વર માગું છું, તું મને એ જરૂર આપજે.

યાચિતો દેવદેવેન દધીચઃ પ્રાહ વિષ્ણુના જ્ઞાતં તવેપ્સિતં સર્વં ન બિભેમિ તવાપ્યહમ્

દેવોના દેવે માગ્યા પછી દધીચે વિષ્ણુને કહ્યું: 'મને તારી ઈચ્છા બધું ખબર છે; હું તારા પણ ડરતો નથી.'

ભવાન્ વિપ્રસ્ય રૂપેણ આગતો ઽસિ જનાર્દન ભૂતં ભવિષ્યં દેવેશ વર્તમાનં જનાર્દન

હે જનાર્દન, તું બ્રાહ્મણના રૂપમાં આવ્યો છે. હે દેવોના સ્વામી, તું ભૂત, ભવિષ્ય અને વર્તમાન બધું જ છે.

જ્ઞાતં પ્રસાદાદ્રુદ્રસ્ય દ્વિજત્વં ત્યજ સુવ્રત આરાધિતો ઽસિ દેવેશ ક્ષુપેણ મધુસૂદન

મને રુદ્રની કૃપાથી બધું ખબર છે; હે ધીરજવાન, હવે બ્રાહ્મણનું રૂપ છોડ. હે દેવોના સ્વામી, ક્ષુપે તારી પૂજા કરી છે, હે મધુસૂદન.

જાને તવૈનાં ભગવન્ ભક્તવત્સલતાં હરે સ્થાને તવૈષા ભગવન્ ભક્તવાત્સલ્યતા હરે

હે ભગવાન, હે હરિ, હું જાણું છું કે તને ભક્તો પર ખૂબ પ્રેમ છે. હે ભગવાન, તારો ભક્તપ્રેમ તારા માટે યોગ્ય છે, હે હરિ.

અસ્તિ ચેદ્ભગવન્ ભીતિર્ ભવાર્ચનરતસ્ય મે વક્તુમર્હસિ યત્નેન વરદાંબુજલોચન

હે ભગવાન, જો મને ભગવાનની ભક્તિ કરતા કોઈ ડર હોય તો, હે કમળની આંખવાળા, તું મને એ સાચી રીતે કહી દે.

વદામિ ન મૃષા તસ્માન્ ન બિભેમિ જનાર્દન ન બિભેમિ જગત્યસ્મિન્ દેવદૈત્યદ્વિજાદપિ

એથી, હું સાચું કહું છું—હે જનાર્દન, હું ડરતો નથી. આ જગતમાં દેવ, દાનવ કે બ્રાહ્મણ, કોઈથી પણ હું ડરતો નથી.