લિઙ્ગપુરાણમ્

ઇમં પાશુપતં ધ્યાયન્ સર્વપાપપ્રણાશનમ્ યઃ પઠેચ્ચ શુચિર્ભૂત્વા શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ

જે વ્યક્તિ શુદ્ધ, ઇન્દ્રિયજિત અને શ્રદ્ધાળુ બનીને આ પાશુપત વ્રતનું ધ્યાન કરે છે અને તેનો પાઠ કરે છે, એના બધા પાપો નાશ પામે છે.

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ તે સર્વે મુનયઃ શ્રુત્વા વસિષ્ઠાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ

જેના મનમાંથી બધા પાપો દૂર થઈ ગયા છે, એ રુદ્રલોકમાં જાય છે; વશિષ્ઠ અને બીજા શ્રેષ્ઠ મુનિઓએ આ સાંભળીને એ ફળ મેળવ્યું.

ભસ્મપાણ્ડુરદિગ્ધાઙ્ગા બભૂવુર્વિગતસ્પૃહાઃ રુદ્રલોકાય કલ્પાન્તે સંસ્થિતાઃ શિવતેજસા

જેઓએ પોતાના શરીરે ભસ્મ લગાવ્યું હતું, કામનાઓથી મુક્ત હતા, તેઓ કલ્પના અંતે શિવના તેજથી રુદ્રલોકમાં સ્થિર રહ્યા.

તસ્માન્ન નિન્દ્યાઃ પૂજ્યાશ્ચ વિકૃતા મલિના અપિ રૂપાન્વિતાશ્ ચ વિપ્રેન્દ્રાઃ સદા યોગીન્દ્રશઙ્કયા

એથી, જો કોઈ બ્રાહ્મણ વિકૃત કે મલિન રૂપ ધરાવતો હોય, તો પણ, જો તે યોગી સમાન ગુણ ધરાવે, તો તેને કદી નિંદા ન કરવી, પણ હંમેશાં પૂજવું જોઈએ.

બહુના કિં પ્રલાપેન ભવભક્તા દ્વિજોત્તમાઃ સંપૂજ્યાઃ સર્વયત્નેન શિવવન્નાત્ર સંશયઃ

વધુ શું કહેવું? હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ભવના ભક્તોને સર્વ પ્રયત્નથી પૂજવું જોઈએ, જેમ શિવની પૂજા કરીએ, એમાં કોઈ શંકા નથી.

મલિનાશ્ચૈવ વિપ્રેન્દ્રા ભવભક્તા દૃઢવ્રતાઃ દધીચસ્તુ યથા દેવદેવં જિત્વા વ્યવસ્થિતઃ

ભલે બ્રાહ્મણ મલિન હોય, પણ જો તે ભવના દૃઢભક્ત છે, તો તેને પણ એ જ રીતે માન આપવું જોઈએ, જેમ દધીચીએ દેવોના દેવને જીત્યા પછી સ્થિર રહ્યો.

નારાયણં તથા લોકે રુદ્રભક્ત્યા ન સંશયઃ તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ભસ્મદિગ્ધતનૂરુહાઃ

આ જ રીતે, નારાયણ પણ રુદ્રભક્તિથી મહાન બન્યા – એમાં કોઈ શંકા નથી; તેથી, જેમના શરીરે ભસ્મ લગાવેલું છે, તેમને સર્વ પ્રયત્નથી માન આપવું જોઈએ.

જટિનો મુણ્ડિનશ્ચૈવ નગ્ના નાનાપ્રકારિણઃ સંપૂજ્યાઃ શિવવન્નિત્યં મનસા કર્મણા ગિરા

જે જટાવાળા, મુંડન કરેલા, નગ્ન કે વિવિધ પ્રકારના છે, તેમને હંમેશાં મન, વાણી અને કર્મથી શિવ સમાન પૂજવું જોઈએ.

કથં જઘાન રાજાનં ક્ષુપં પાદેન સુવ્રત દધીચઃ સમરે જિત્વા દેવદેવં જનાર્દનમ્

હે સુવ્રત, દધીચીએ સમરભૂમિમાં જનાર્દન દેવને જીત્યા પછી, રાજા ક્ષુપને પગથી કેવી રીતે પરાજિત કર્યો?

વજ્રાસ્થિત્વં કથં લેભે મહાદેવાન્મહાતપાઃ વક્તુમર્હસિ શૈલાદે જિતો મૃત્યુસ્ત્વયા યથા

મહાતપસ્વી દધીચીએ મહાદેવ પાસેથી વજ્ર જેવી અવસ્થાને કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી? હે શૈલાદિ, જેમ તમે મૃત્યુને જીત્યો, તેમ આ કહો.

બ્રહ્મપુત્રો મહાતેજા રાજા ક્ષુપ ઇતિ સ્મૃતઃ અભૂન્મિત્રો દધીચસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય જનેશ્વરઃ

ક્ષુપ નામનો રાજા, જે બ્રહ્માનો પુત્ર અને મહાતેજસ્વી હતો, તે દધીચિ મુનિનો મિત્ર બન્યો.

ચિરાત્તયોઃ પ્રસંગાદ્વૈ વાદઃ ક્ષુપદધીચયોઃ અભવત્ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠો વિપ્ર એવેતિ વિશ્રુતઃ

લાંબા સમય પછી, ક્ષુપ અને દધીચિ વચ્ચે એ વિષય પર વિવાદ થયો કે શ્રેષ્ઠ કોણ – ક્ષત્રિય કે બ્રાહ્મણ; અને એ ચર્ચા સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ થઈ.

અષ્ટાનાં લોકપાલાનાં વપુર્ધારયતે નૃપઃ તસ્માદિન્દ્રો હ્યયં વહ્નિર્ યમશ્ ચ નિરૃતિસ્ તથા

રાજાએ આઠ દિશાના દેવતાઓના રૂપ ધારણ કર્યા; તેથી, એ ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ અને નિૃતિ પણ કહેવાય છે.

વરુણશ્ચૈવ વાયુશ્ ચ સોમો ધનદ એવ ચ ઈશ્વરો ઽહં ન સંદેહો નાવમન્તવ્ય એવ ચ

અને એ વરુણ, વાયુ, સોમ અને ધનદ પણ છે; હું ઈશ્વર છું – એમાં કોઈ શંકા નથી – અને મને કદી અવગણવું નહીં.

મહતી દેવતા યા સા મહતશ્ચાપિ સુવ્રત તસ્માત્ત્વયા મહાભાગ ચ્યાવનેય સદા હ્યહમ્

જે મહાદેવી છે, તે પણ મહાન છે; તેથી, હે ભાગ્યશાળી, હું હંમેશાં ચ્યવનના વંશમાંથી માનવામાં આવું છું.

નાવમન્તવ્ય એવેહ પૂજનીયશ્ ચ સર્વથા શ્રુત્વા તથા મતં તસ્ય ક્ષુપસ્ય મુનિસત્તમઃ

અહીં ક્યારેય તેની અવગણના કરવી નહીં, અને સર્વ રીતે તેની પૂજા કરવી જોઈએ. આવું સાંભળીને, મહાન ઋષિએ એ વૃક્ષને એ રીતે માન આપ્યો.

દધીચશ્ ચ્યાવનિશ્ ચોગ્રો ગૌરવાદાત્મનો દ્વિજઃ અતાડયત્ક્ષુપં મૂર્ધ્નિ દધીચો વામમુષ્ટિના ચિછેદ વજ્રેણ ચ તં દધીચં બલવાન્ ક્ષુપઃ

દધીચિ, ચ્યાવન અને ઉગ્ર — એ ત્રણેય મહાન માન ધરાવતા બ્રાહ્મણોએ એ વૃક્ષને માથા પર માર્યું; દધીચિએ ડાબા મુઠથી માર્યો અને પછી શક્તિશાળી ક્ષુપે વજ્રથી દધીચિને કાપી નાખ્યો.

બ્રહ્મલોકે પુરાસૌ હિ બ્રહ્મણઃ ક્ષુતસંભવઃ લબ્ધં વજ્રં ચ કાર્યાર્થં વજ્રિણા ચોદિતઃ પ્રભુઃ

અગાઉ બ્રહ્મલોકમાં, એ બ્રહ્માજીના ભૂખથી જન્મેલો હતો; તેણે કોઈ કાર્ય માટે વજ્ર મેળવ્યો હતો અને વજ્રધારી ભગવાનના આદેશથી એ કામ કર્યું હતું.

સ્વેચ્છયૈવ નરો ભૂત્વા નરપાલો બભૂવ સઃ તસ્માદ્રાજા સ વિપ્રેન્દ્રમ્ અજયદ્વૈ મહાબલઃ

પછી એ પોતાની ઈચ્છાથી મનુષ્ય બનીને રાજા થયો; તેથી એ મહાબળવાન રાજાએ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને જીત્યો.

યથા વજ્રધરઃ શ્રીમાન્ બલવાંસ્તમસાન્વિતઃ પપાત ભૂમૌ નિહતો વજ્રેણ દ્વિજપુઙ્ગવઃ

જેમ વજ્રધારી તેજસ્વી અને બળવાન ભગવાન અંધકારથી ભરાઈને ધરતી પર પડી જાય છે, એમ જ મહાન બ્રાહ્મણ વજ્રના ઘા થી ધરતી પર પડી ગયો.

સસ્માર ચ તદા તત્ર દુઃખાદ્વૈ ભાર્ગવં મુનિમ્ શુક્રો ઽપિ સંધયામાસ તાડિતં કુલિશેન તમ્

ત્યારે દુઃખમાં એણે ભાર્ગવ મુનિને યાદ કર્યો; અને શુક્રે, જે વજ્રથી ઘાયલ થયો હતો, તેને સારું કરવા માટે ઉપચાર શરૂ કર્યો.

યોગાદેત્ય દધીચસ્ય દેહં દેહભૃતાંવરઃ સંધાય પૂર્વવદ્દેહં દધીચસ્યાહ ભાર્ગવઃ

યોગશક્તિથી, દેહધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભાર્ગવે ત્યાં આવીને દધીચિનું દેહ પહેલાની જેમ જોડી દીધું.

ભો દધીચ મહાભાગ દેવદેવમુમાપતિમ્ સમ્પૂજ્ય પૂજ્યં બ્રહ્માદ્યૈર્ દેવદેવં નિરઞ્જનમ્

હે દધીચિ, મહાભાગ્યશાળી! બ્રહ્મા અને બીજા દેવતાઓ પણ જેમની પૂજા કરે છે, એવા દેવી ઉમાના પતિ, દેવોના દેવ, નિર્મળ ભગવાનની તું ભક્તિપૂર્વક પૂજા કર.

અવધ્યો ભવ વિપ્રર્ષે પ્રસાદાત્ત્ર્યમ્બકસ્ય તુ મૃતસંજીવનં તસ્માલ્ લબ્ધમેતન્મયા દ્વિજ

હે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ, તું ત્ર્યંબક ભગવાનની કૃપાથી અજય બની જા. મારે જે મૃત્યુમાંથી જીવતો કરવાનું વિદ્યા મળી છે, એ તને આપું છું.

નાસ્તિ મૃત્યુભયં શંભોર્ ભક્તાનામિહ સર્વતઃ મૃતસંજીવનં ચાપિ શૈવમદ્ય વદામિ તે

શંભુના ભક્તોને અહીં ક્યારેય મૃત્યુનો કોઈ ભય રહેતો નથી; અને આ મૃત્યુમાંથી જીવતો કરવાની વિદ્યા, જે શિવની છે, આજે હું તને કહું છું.

ત્રિયંબકં યજામહે ત્રૈલોક્યપિતરં પ્રભુમ્ ત્રિમણ્ડલસ્ય પિતરં ત્રિગુણસ્ય મહેશ્વરમ્

અમે ત્ર્યંબક ભગવાનની પૂજા કરીએ છીએ, જે ત્રણેય લોકના પિતા છે, ત્રણેય મંડળના પિતા છે અને ત્રણ ગુણોના મહેશ્વર છે.

ત્રિતત્ત્વસ્ય ત્રિવહ્નેશ્ ચ ત્રિધાભૂતસ્ય સર્વતઃ ત્રિવેદસ્ય મહાદેવં સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્

ત્રણ તત્ત્વોના, ત્રણ અગ્નિના, સર્વત્ર ત્રણ રૂપ ધરાવનારા, ત્રણ વેદોના, મહાદેવ સુગંધ અને પોષણ વધારનાર છે.

સર્વભૂતેષુ સર્વત્ર ત્રિગુણે પ્રકૃતૌ તથા ઇન્દ્રિયેષુ તથાન્યેષુ દેવેષુ ચ ગણેષુ ચ

બધા જીવમાં, સર્વત્ર, ત્રણ ગુણોમાં, પ્રકૃતિમાં, ઇન્દ્રિયો અને બીજા બધામાં, દેવતાઓ અને તેમના સમૂહોમાં પણ એ વ્યાપેલા છે.

પુષ્પેષુ ગન્ધવત્સૂક્ષ્મઃ સુગન્ધિઃ પરમેશ્વરઃ પુષ્ટિશ્ ચ પ્રકૃતિર્યસ્માત્ પુરુષસ્ય દ્વિજોત્તમ

ફૂલોમાં જે સુગંધ હોય છે, એ રીતે પરમેશ્વર સુક્ષ્મ રૂપે સુગંધરૂપ છે; અને પોષણ એ મનુષ્યની પ્રકૃતિ છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.