લિઙ્ગપુરાણમ્

ઇન્દ્રિયૈરજિતૈર્નગ્નો દુકૂલેનાપિ સંવૃતઃ તૈરેવ સંવૃતૈર્ગુપ્તો ન વસ્ત્રં કારણં સ્મૃતમ્

જેના ઇન્દ્રિયો જીતેલા નથી, તે કપડાં પહેરીને પણ નિર્વસ્ત્ર છે; પણ જે આત્મસંયમથી રક્ષિત છે, તે સાચે સુરક્ષિત છે—કપડાં એનું કારણ નથી.

ક્ષમા ધૃતિરહિંસા ચ વૈરાગ્યં ચૈવ સર્વશઃ તુલ્યૌ માનાવમાનૌ ચ તદાવરણમુત્તમમ્

ક્ષમા, ધીરજ, અહિંસા, સંપૂર્ણ વૈરાગ્ય અને માન-અપમાનમાં સમતા—આ સર્વોત્તમ આવરણ છે.

ભસ્મસ્નાનેન દિગ્ધાઙ્ગો ધ્યાયતે મનસા ભવમ્ યદ્યકાર્યસહસ્રાણિ કૃત્વા યઃ સ્નાતિ ભસ્મના

જે ભસ્મથી શરીર પર લગાવીને મનથી ભવનું ધ્યાન કરે છે, અને ભલે હજારો અયોગ્ય કર્મો કર્યા હોય, પણ ભસ્મથી સ્નાન કરે છે—

તત્સર્વં દહતે ભસ્મ યથાગ્નિસ્તેજસા વનમ્ તસ્માદ્ યત્નપરો ભૂત્વા ત્રિકાલમપિ યઃ સદા

ભસ્મ એ બધું દહન કરી નાખે છે, જેમ અગ્નિ પોતાના તેજથી જંગલ સળગાવે છે; તેથી, જે સતત ત્રણ વખત ભસ્મસ્નાન કરે છે—

ભસ્મના કુરુતે સ્નાનં ગાણપત્યં સ ગચ્છતિ સમાહૃત્ય ક્રતૂન્ સર્વાન્ ગૃહીત્વા વ્રતમુત્તમમ્

જે ભસ્મથી સ્નાન કરે છે, તે ગણેશના માર્ગને પામે છે, બધા યજ્ઞોનું ફળ મેળવે છે અને શ્રેષ્ઠ વ્રત ગ્રહણ કરે છે.

ધ્યાયન્તિ યે મહાદેવં લીલાસદ્ભાવભાવિતાઃ ઉત્તરેણાર્યપન્થાનં તે ઽમૃતત્વમવાપ્નુયુઃ

જે મહાદેવનું લિલામય સ્વરૂપમાં ધ્યાન કરે છે, તે ઉત્તમ ઉત્તર માર્ગે અમરત્વ પામે છે.

દક્ષિણેન ચ પન્થાનં યે શ્મશાનાનિ ભેજિરે અણિમા ગરિમા ચૈવ લઘિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ

અને જે દક્ષિણ માર્ગે જાય છે, શ્મશાનમાં રહે છે, તે અણિમા, ગરિમા, લઘિમા અને સિદ્ધિઓ પામે છે.

ઇચ્છા કામાવસાયિત્વં તથા પ્રાકામ્યમેવ ચ ઈક્ષણેન ચ પન્થાનં યે શ્મશાનાનિ ભેજિરે અણિમા ગરિમા ચૈવ લઘિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ

ઈચ્છા, કામના, દૃઢ નિશ્ચય અને માત્ર વિચારથી બધું પ્રાપ્ત કરવાની શક્તિ – આ બધાં માર્ગો છે, જે શ્મશાનમાં પ્રવેશેલા મહાત્માઓએ અપનાવ્યા. એ જ રીતે, અણુ જેવી નાની, ભારે, હલકી અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાની શક્તિઓ પણ એમણે મેળવી.

ઇન્દ્રાદયસ્ તથા દેવાઃ કામિકવ્રતમાસ્થિતાઃ ઐશ્વર્યં પરમં પ્રાપ્ય સર્વે પ્રથિતતેજસઃ

ઈન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ કામિક વ્રત ધારણ કરીને સર્વોચ્ચ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કર્યું અને તેમનું તેજ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ થયું.

વ્યપગતમદમોહમુક્તરાગસ્ તમોરજોદોષવિવર્જિતસ્વભાવઃ પરિભવમિદમુત્તમં વિદિત્વા પશુપતિયોગપરો ભવેત્સદૈવ

જેના મનમાંથી અહંકાર, મોહ, આસક્તિ અને અંધકારજન્ય દોષો દૂર થઈ ગયા છે, એણે આ શ્રેષ્ઠ માર્ગ જાણી, હંમેશાં પાશુપત યોગમાં તત્પર રહેવું જોઈએ.

ઇમં પાશુપતં ધ્યાયન્ સર્વપાપપ્રણાશનમ્ યઃ પઠેચ્ચ શુચિર્ભૂત્વા શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ

જે વ્યક્તિ શુદ્ધ, ઇન્દ્રિયજિત અને શ્રદ્ધાળુ બનીને આ પાશુપત વ્રતનું ધ્યાન કરે છે અને તેનો પાઠ કરે છે, એના બધા પાપો નાશ પામે છે.

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ તે સર્વે મુનયઃ શ્રુત્વા વસિષ્ઠાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ

જેના મનમાંથી બધા પાપો દૂર થઈ ગયા છે, એ રુદ્રલોકમાં જાય છે; વશિષ્ઠ અને બીજા શ્રેષ્ઠ મુનિઓએ આ સાંભળીને એ ફળ મેળવ્યું.

ભસ્મપાણ્ડુરદિગ્ધાઙ્ગા બભૂવુર્વિગતસ્પૃહાઃ રુદ્રલોકાય કલ્પાન્તે સંસ્થિતાઃ શિવતેજસા

જેઓએ પોતાના શરીરે ભસ્મ લગાવ્યું હતું, કામનાઓથી મુક્ત હતા, તેઓ કલ્પના અંતે શિવના તેજથી રુદ્રલોકમાં સ્થિર રહ્યા.

તસ્માન્ન નિન્દ્યાઃ પૂજ્યાશ્ચ વિકૃતા મલિના અપિ રૂપાન્વિતાશ્ ચ વિપ્રેન્દ્રાઃ સદા યોગીન્દ્રશઙ્કયા

એથી, જો કોઈ બ્રાહ્મણ વિકૃત કે મલિન રૂપ ધરાવતો હોય, તો પણ, જો તે યોગી સમાન ગુણ ધરાવે, તો તેને કદી નિંદા ન કરવી, પણ હંમેશાં પૂજવું જોઈએ.

બહુના કિં પ્રલાપેન ભવભક્તા દ્વિજોત્તમાઃ સંપૂજ્યાઃ સર્વયત્નેન શિવવન્નાત્ર સંશયઃ

વધુ શું કહેવું? હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ભવના ભક્તોને સર્વ પ્રયત્નથી પૂજવું જોઈએ, જેમ શિવની પૂજા કરીએ, એમાં કોઈ શંકા નથી.

મલિનાશ્ચૈવ વિપ્રેન્દ્રા ભવભક્તા દૃઢવ્રતાઃ દધીચસ્તુ યથા દેવદેવં જિત્વા વ્યવસ્થિતઃ

ભલે બ્રાહ્મણ મલિન હોય, પણ જો તે ભવના દૃઢભક્ત છે, તો તેને પણ એ જ રીતે માન આપવું જોઈએ, જેમ દધીચીએ દેવોના દેવને જીત્યા પછી સ્થિર રહ્યો.

નારાયણં તથા લોકે રુદ્રભક્ત્યા ન સંશયઃ તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ભસ્મદિગ્ધતનૂરુહાઃ

આ જ રીતે, નારાયણ પણ રુદ્રભક્તિથી મહાન બન્યા – એમાં કોઈ શંકા નથી; તેથી, જેમના શરીરે ભસ્મ લગાવેલું છે, તેમને સર્વ પ્રયત્નથી માન આપવું જોઈએ.

જટિનો મુણ્ડિનશ્ચૈવ નગ્ના નાનાપ્રકારિણઃ સંપૂજ્યાઃ શિવવન્નિત્યં મનસા કર્મણા ગિરા

જે જટાવાળા, મુંડન કરેલા, નગ્ન કે વિવિધ પ્રકારના છે, તેમને હંમેશાં મન, વાણી અને કર્મથી શિવ સમાન પૂજવું જોઈએ.

કથં જઘાન રાજાનં ક્ષુપં પાદેન સુવ્રત દધીચઃ સમરે જિત્વા દેવદેવં જનાર્દનમ્

હે સુવ્રત, દધીચીએ સમરભૂમિમાં જનાર્દન દેવને જીત્યા પછી, રાજા ક્ષુપને પગથી કેવી રીતે પરાજિત કર્યો?

વજ્રાસ્થિત્વં કથં લેભે મહાદેવાન્મહાતપાઃ વક્તુમર્હસિ શૈલાદે જિતો મૃત્યુસ્ત્વયા યથા

મહાતપસ્વી દધીચીએ મહાદેવ પાસેથી વજ્ર જેવી અવસ્થાને કેવી રીતે પ્રાપ્ત કરી? હે શૈલાદિ, જેમ તમે મૃત્યુને જીત્યો, તેમ આ કહો.

બ્રહ્મપુત્રો મહાતેજા રાજા ક્ષુપ ઇતિ સ્મૃતઃ અભૂન્મિત્રો દધીચસ્ય મુનીન્દ્રસ્ય જનેશ્વરઃ

ક્ષુપ નામનો રાજા, જે બ્રહ્માનો પુત્ર અને મહાતેજસ્વી હતો, તે દધીચિ મુનિનો મિત્ર બન્યો.

ચિરાત્તયોઃ પ્રસંગાદ્વૈ વાદઃ ક્ષુપદધીચયોઃ અભવત્ ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠો વિપ્ર એવેતિ વિશ્રુતઃ

લાંબા સમય પછી, ક્ષુપ અને દધીચિ વચ્ચે એ વિષય પર વિવાદ થયો કે શ્રેષ્ઠ કોણ – ક્ષત્રિય કે બ્રાહ્મણ; અને એ ચર્ચા સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ થઈ.

અષ્ટાનાં લોકપાલાનાં વપુર્ધારયતે નૃપઃ તસ્માદિન્દ્રો હ્યયં વહ્નિર્ યમશ્ ચ નિરૃતિસ્ તથા

રાજાએ આઠ દિશાના દેવતાઓના રૂપ ધારણ કર્યા; તેથી, એ ઇન્દ્ર, અગ્નિ, યમ અને નિૃતિ પણ કહેવાય છે.

વરુણશ્ચૈવ વાયુશ્ ચ સોમો ધનદ એવ ચ ઈશ્વરો ઽહં ન સંદેહો નાવમન્તવ્ય એવ ચ

અને એ વરુણ, વાયુ, સોમ અને ધનદ પણ છે; હું ઈશ્વર છું – એમાં કોઈ શંકા નથી – અને મને કદી અવગણવું નહીં.

મહતી દેવતા યા સા મહતશ્ચાપિ સુવ્રત તસ્માત્ત્વયા મહાભાગ ચ્યાવનેય સદા હ્યહમ્

જે મહાદેવી છે, તે પણ મહાન છે; તેથી, હે ભાગ્યશાળી, હું હંમેશાં ચ્યવનના વંશમાંથી માનવામાં આવું છું.

નાવમન્તવ્ય એવેહ પૂજનીયશ્ ચ સર્વથા શ્રુત્વા તથા મતં તસ્ય ક્ષુપસ્ય મુનિસત્તમઃ

અહીં ક્યારેય તેની અવગણના કરવી નહીં, અને સર્વ રીતે તેની પૂજા કરવી જોઈએ. આવું સાંભળીને, મહાન ઋષિએ એ વૃક્ષને એ રીતે માન આપ્યો.

દધીચશ્ ચ્યાવનિશ્ ચોગ્રો ગૌરવાદાત્મનો દ્વિજઃ અતાડયત્ક્ષુપં મૂર્ધ્નિ દધીચો વામમુષ્ટિના ચિછેદ વજ્રેણ ચ તં દધીચં બલવાન્ ક્ષુપઃ

દધીચિ, ચ્યાવન અને ઉગ્ર — એ ત્રણેય મહાન માન ધરાવતા બ્રાહ્મણોએ એ વૃક્ષને માથા પર માર્યું; દધીચિએ ડાબા મુઠથી માર્યો અને પછી શક્તિશાળી ક્ષુપે વજ્રથી દધીચિને કાપી નાખ્યો.

બ્રહ્મલોકે પુરાસૌ હિ બ્રહ્મણઃ ક્ષુતસંભવઃ લબ્ધં વજ્રં ચ કાર્યાર્થં વજ્રિણા ચોદિતઃ પ્રભુઃ

અગાઉ બ્રહ્મલોકમાં, એ બ્રહ્માજીના ભૂખથી જન્મેલો હતો; તેણે કોઈ કાર્ય માટે વજ્ર મેળવ્યો હતો અને વજ્રધારી ભગવાનના આદેશથી એ કામ કર્યું હતું.

સ્વેચ્છયૈવ નરો ભૂત્વા નરપાલો બભૂવ સઃ તસ્માદ્રાજા સ વિપ્રેન્દ્રમ્ અજયદ્વૈ મહાબલઃ

પછી એ પોતાની ઈચ્છાથી મનુષ્ય બનીને રાજા થયો; તેથી એ મહાબળવાન રાજાએ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને જીત્યો.