લિઙ્ગપુરાણમ્

અગ્નિકાર્યં ચ યઃ કૃત્વા કરિષ્યતિ ત્રિયાયુષમ્ ભસ્મના મમ વીર્યેણ મુચ્યતે સર્વકિલ્બિષૈઃ

જે કોઈ અગ્નિહોત્ર કરીને ત્રણ આયુષ્ય સુધી જીવે છે, તે મારા ભસ્મના બળથી સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

ભાસત ઇત્યેવ યદ્ભસ્મ શુભં ભાવયતે ચ યત્ ભક્ષણાત્ સર્વપાપાનાં ભસ્મેતિ પરિકીર્તિતમ્

જે તેજથી ઝળહળે છે તેને 'ભસ્મ' કહે છે, અને જે પવિત્ર કરે છે તેને પણ એ નામ છે; તેને સેવન કરવાથી બધા પાપો નાશ પામે છે, એથી તેને 'ભસ્મ' કહેવાય છે.

ઊષ્મપાઃ પિતરો જ્ઞેયા દેવા વૈ સોમસંભવાઃ અગ્નીષોમાત્મકં સર્વં જગત્સ્થાવરજઙ્ગમમ્

પિતૃઓ ઉષ્માપાન છે, દેવો સોમથી ઉત્પન્ન છે; આખું જગત, સ્થાવર અને જંગમ, અગ્નિ અને સોમના સ્વરૂપનું છે.

અહમગ્નિર્મહાતેજાઃ સોમશ્ચૈષા મહાંબિકા અહમગ્નિશ્ ચ સોમશ્ ચ પ્રકૃત્યા પુરુષઃ સ્વયમ્

હું અગ્નિ છું, મહા તેજવાળો; આ મહાં અંબિકા સોમ છે. હું સ્વભાવથી અગ્નિ અને સોમ છું અને હું પોતે પુરુષ છું.

તસ્માદ્ભસ્મ મહાભાગા મદ્વીર્યમિતિ ચોચ્યતે સ્વવીર્યં વપુષા ચૈવ ધારયામીતિ વૈ સ્થિતિઃ

એથી, હે મહાભાગ્યશાળીવો, ભસ્મને મારું બળ કહેવાય છે; હું મારું જ બળ અને રૂપ તેમાં ધારી રાખું છું, તેથી તે ટક્યું રહે છે.

તદાપ્રભૃતિ લોકેષુ રક્ષાર્થમશુભેષુ ચ ભસ્મના ક્રિયતે રક્ષા સૂતિકાનાં ગૃહેષુ ચ

ત્યાંથી પછી, લોકોએ અને અશુભ વસ્તુઓથી બચવા માટે, ભસ્મથી રક્ષા કરવામાં આવે છે, પ્રસૂતિ પછીના ઘરોમાં પણ તેનો ઉપયોગ થાય છે.

ભસ્મસ્નાનવિશુદ્ધાત્મા જિતક્રોધો જિતેન્દ્રિયઃ મત્સમીપં સમાગમ્ય ન ભૂયો વિનિવર્તતે

જેનું મન ભસ્મસ્નાનથી શુદ્ધ થાય છે, ક્રોધ અને ઇન્દ્રિયોને જીતે છે, અને જે મારા નજીક આવે છે, તે ફરી પાછો જન્મતો નથી.

વ્રતં પાશુપતં યોગં કાપિલં ચૈવ નિર્મિતમ્ પૂર્વં પાશુપતં હ્યેતન્ નિર્મિતં તદનુત્તમમ્

પાશુપત વ્રત અને કાપિલ યોગ સ્થાપિત થયા; પહેલાં પાશુપત વ્રત રચાયું હતું અને તે સર્વોત્તમ છે.

શેષાશ્ચાશ્રમિણઃ સર્વે પશ્ચાત્સૃષ્ટાઃ સ્વયંભુવા સૃષ્ટિરેષા મયા સૃષ્ટા લજ્જામોહભયાત્મિકા

બાકી બધા આશ્રમવાસીઓ પછી સ્વયંભૂએ સર્જ્યા; આ સર્જન મેં કર્યું છે, જેમાં લાજ, મોહ અને ભય છે.

નગ્ના એવ હિ જાયન્તે દેવતા મુનયસ્ તથા યે ચાન્યે માનવા લોકે સર્વે જાયન્ત્યવાસસઃ

દેવતાઓ અને ઋષિઓ નિર્વસ્ત્ર જન્મે છે, અને દુનિયામાં બધા મનુષ્યો પણ કપડાં વિના જન્મે છે.

ઇન્દ્રિયૈરજિતૈર્નગ્નો દુકૂલેનાપિ સંવૃતઃ તૈરેવ સંવૃતૈર્ગુપ્તો ન વસ્ત્રં કારણં સ્મૃતમ્

જેના ઇન્દ્રિયો જીતેલા નથી, તે કપડાં પહેરીને પણ નિર્વસ્ત્ર છે; પણ જે આત્મસંયમથી રક્ષિત છે, તે સાચે સુરક્ષિત છે—કપડાં એનું કારણ નથી.

ક્ષમા ધૃતિરહિંસા ચ વૈરાગ્યં ચૈવ સર્વશઃ તુલ્યૌ માનાવમાનૌ ચ તદાવરણમુત્તમમ્

ક્ષમા, ધીરજ, અહિંસા, સંપૂર્ણ વૈરાગ્ય અને માન-અપમાનમાં સમતા—આ સર્વોત્તમ આવરણ છે.

ભસ્મસ્નાનેન દિગ્ધાઙ્ગો ધ્યાયતે મનસા ભવમ્ યદ્યકાર્યસહસ્રાણિ કૃત્વા યઃ સ્નાતિ ભસ્મના

જે ભસ્મથી શરીર પર લગાવીને મનથી ભવનું ધ્યાન કરે છે, અને ભલે હજારો અયોગ્ય કર્મો કર્યા હોય, પણ ભસ્મથી સ્નાન કરે છે—

તત્સર્વં દહતે ભસ્મ યથાગ્નિસ્તેજસા વનમ્ તસ્માદ્ યત્નપરો ભૂત્વા ત્રિકાલમપિ યઃ સદા

ભસ્મ એ બધું દહન કરી નાખે છે, જેમ અગ્નિ પોતાના તેજથી જંગલ સળગાવે છે; તેથી, જે સતત ત્રણ વખત ભસ્મસ્નાન કરે છે—

ભસ્મના કુરુતે સ્નાનં ગાણપત્યં સ ગચ્છતિ સમાહૃત્ય ક્રતૂન્ સર્વાન્ ગૃહીત્વા વ્રતમુત્તમમ્

જે ભસ્મથી સ્નાન કરે છે, તે ગણેશના માર્ગને પામે છે, બધા યજ્ઞોનું ફળ મેળવે છે અને શ્રેષ્ઠ વ્રત ગ્રહણ કરે છે.

ધ્યાયન્તિ યે મહાદેવં લીલાસદ્ભાવભાવિતાઃ ઉત્તરેણાર્યપન્થાનં તે ઽમૃતત્વમવાપ્નુયુઃ

જે મહાદેવનું લિલામય સ્વરૂપમાં ધ્યાન કરે છે, તે ઉત્તમ ઉત્તર માર્ગે અમરત્વ પામે છે.

દક્ષિણેન ચ પન્થાનં યે શ્મશાનાનિ ભેજિરે અણિમા ગરિમા ચૈવ લઘિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ

અને જે દક્ષિણ માર્ગે જાય છે, શ્મશાનમાં રહે છે, તે અણિમા, ગરિમા, લઘિમા અને સિદ્ધિઓ પામે છે.

ઇચ્છા કામાવસાયિત્વં તથા પ્રાકામ્યમેવ ચ ઈક્ષણેન ચ પન્થાનં યે શ્મશાનાનિ ભેજિરે અણિમા ગરિમા ચૈવ લઘિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ

ઈચ્છા, કામના, દૃઢ નિશ્ચય અને માત્ર વિચારથી બધું પ્રાપ્ત કરવાની શક્તિ – આ બધાં માર્ગો છે, જે શ્મશાનમાં પ્રવેશેલા મહાત્માઓએ અપનાવ્યા. એ જ રીતે, અણુ જેવી નાની, ભારે, હલકી અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરવાની શક્તિઓ પણ એમણે મેળવી.

ઇન્દ્રાદયસ્ તથા દેવાઃ કામિકવ્રતમાસ્થિતાઃ ઐશ્વર્યં પરમં પ્રાપ્ય સર્વે પ્રથિતતેજસઃ

ઈન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ કામિક વ્રત ધારણ કરીને સર્વોચ્ચ ઐશ્વર્ય પ્રાપ્ત કર્યું અને તેમનું તેજ સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ થયું.

વ્યપગતમદમોહમુક્તરાગસ્ તમોરજોદોષવિવર્જિતસ્વભાવઃ પરિભવમિદમુત્તમં વિદિત્વા પશુપતિયોગપરો ભવેત્સદૈવ

જેના મનમાંથી અહંકાર, મોહ, આસક્તિ અને અંધકારજન્ય દોષો દૂર થઈ ગયા છે, એણે આ શ્રેષ્ઠ માર્ગ જાણી, હંમેશાં પાશુપત યોગમાં તત્પર રહેવું જોઈએ.

ઇમં પાશુપતં ધ્યાયન્ સર્વપાપપ્રણાશનમ્ યઃ પઠેચ્ચ શુચિર્ભૂત્વા શ્રદ્દધાનો જિતેન્દ્રિયઃ

જે વ્યક્તિ શુદ્ધ, ઇન્દ્રિયજિત અને શ્રદ્ધાળુ બનીને આ પાશુપત વ્રતનું ધ્યાન કરે છે અને તેનો પાઠ કરે છે, એના બધા પાપો નાશ પામે છે.

સર્વપાપવિશુદ્ધાત્મા રુદ્રલોકં સ ગચ્છતિ તે સર્વે મુનયઃ શ્રુત્વા વસિષ્ઠાદ્યા દ્વિજોત્તમાઃ

જેના મનમાંથી બધા પાપો દૂર થઈ ગયા છે, એ રુદ્રલોકમાં જાય છે; વશિષ્ઠ અને બીજા શ્રેષ્ઠ મુનિઓએ આ સાંભળીને એ ફળ મેળવ્યું.

ભસ્મપાણ્ડુરદિગ્ધાઙ્ગા બભૂવુર્વિગતસ્પૃહાઃ રુદ્રલોકાય કલ્પાન્તે સંસ્થિતાઃ શિવતેજસા

જેઓએ પોતાના શરીરે ભસ્મ લગાવ્યું હતું, કામનાઓથી મુક્ત હતા, તેઓ કલ્પના અંતે શિવના તેજથી રુદ્રલોકમાં સ્થિર રહ્યા.

તસ્માન્ન નિન્દ્યાઃ પૂજ્યાશ્ચ વિકૃતા મલિના અપિ રૂપાન્વિતાશ્ ચ વિપ્રેન્દ્રાઃ સદા યોગીન્દ્રશઙ્કયા

એથી, જો કોઈ બ્રાહ્મણ વિકૃત કે મલિન રૂપ ધરાવતો હોય, તો પણ, જો તે યોગી સમાન ગુણ ધરાવે, તો તેને કદી નિંદા ન કરવી, પણ હંમેશાં પૂજવું જોઈએ.

બહુના કિં પ્રલાપેન ભવભક્તા દ્વિજોત્તમાઃ સંપૂજ્યાઃ સર્વયત્નેન શિવવન્નાત્ર સંશયઃ

વધુ શું કહેવું? હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, ભવના ભક્તોને સર્વ પ્રયત્નથી પૂજવું જોઈએ, જેમ શિવની પૂજા કરીએ, એમાં કોઈ શંકા નથી.

મલિનાશ્ચૈવ વિપ્રેન્દ્રા ભવભક્તા દૃઢવ્રતાઃ દધીચસ્તુ યથા દેવદેવં જિત્વા વ્યવસ્થિતઃ

ભલે બ્રાહ્મણ મલિન હોય, પણ જો તે ભવના દૃઢભક્ત છે, તો તેને પણ એ જ રીતે માન આપવું જોઈએ, જેમ દધીચીએ દેવોના દેવને જીત્યા પછી સ્થિર રહ્યો.

નારાયણં તથા લોકે રુદ્રભક્ત્યા ન સંશયઃ તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન ભસ્મદિગ્ધતનૂરુહાઃ

આ જ રીતે, નારાયણ પણ રુદ્રભક્તિથી મહાન બન્યા – એમાં કોઈ શંકા નથી; તેથી, જેમના શરીરે ભસ્મ લગાવેલું છે, તેમને સર્વ પ્રયત્નથી માન આપવું જોઈએ.

જટિનો મુણ્ડિનશ્ચૈવ નગ્ના નાનાપ્રકારિણઃ સંપૂજ્યાઃ શિવવન્નિત્યં મનસા કર્મણા ગિરા

જે જટાવાળા, મુંડન કરેલા, નગ્ન કે વિવિધ પ્રકારના છે, તેમને હંમેશાં મન, વાણી અને કર્મથી શિવ સમાન પૂજવું જોઈએ.

કથં જઘાન રાજાનં ક્ષુપં પાદેન સુવ્રત દધીચઃ સમરે જિત્વા દેવદેવં જનાર્દનમ્

હે સુવ્રત, દધીચીએ સમરભૂમિમાં જનાર્દન દેવને જીત્યા પછી, રાજા ક્ષુપને પગથી કેવી રીતે પરાજિત કર્યો?