લિઙ્ગપુરાણમ્

નીલકણ્ઠાય દેવાય ચિતાભસ્માઙ્ગધારિણે ત્વં બ્રહ્મા સર્વદેવાનાં રુદ્રાણાં નીલલોહિતઃ

નીલકંઠ દેવ, સ્મશાનની ભસ્મ ધારણ કરનાર, તું સર્વ દેવોમાં બ્રહ્મા છે અને રુદ્રોમાં નીલલોહિત છે.

આત્મા ચ સર્વભૂતાનાં સાંખ્યૈઃ પુરુષ ઉચ્યતે પર્વતાનાં મહામેરુર્ નક્ષત્રાણાં ચ ચન્દ્રમાઃ

તું સર્વ જીવનો આત્મા છે, સાંખ્યોએ જેને પુરુષ કહ્યો છે; પર્વતોમાં મહામેરુ અને તારાઓમાં ચંદ્ર છે.

ઋષીણાં ચ વસિષ્ઠસ્ ત્વં દેવાનાં વાસવસ્ તથા ઓઙ્કારઃ સર્વવેદાનાં શ્રેષ્ઠં સામ ચ સામસુ

ઋષિઓમાં તું વસિષ્ઠ છે, દેવોમાં વાસવ છે; સર્વ વેદોમાં ઓંકાર અને સામગાનમાં શ્રેષ્ઠ સામ છે.

આરણ્યાનાં પશૂનાં ચ સિંહસ્ત્વં પરમેશ્વરઃ ગ્રામ્યાણામૃષભશ્ચાસિ ભગવાંલ્લોકપૂજિતઃ

જંગલના પ્રાણીઓમાં, પરમેશ્વર, તમે સિંહ છો; અને ઘરેલુ પ્રાણીઓમાં, ભગવાન, તમે વાછરડો છો, જેને બધા લોકોએ પૂજ્યો છે.

સર્વથા વર્તમાનો ઽપિ યો યો ભાવો ભવિષ્યતિ ત્વામેવ તત્ર પશ્યામો બ્રહ્મણા કથિતં તથા

કોઈપણ સ્થિતિ હોય કે જે કદી પણ થાય, અમે એમાં માત્ર તમને જ જોીએ છીએ, જેમ બ્રહ્માએ કહ્યું છે.

કામઃ ક્રોધશ્ ચ લોભશ્ ચ વિષાદો મદ એવ ચ એતદ્ ઇચ્છામહે બોદ્ધું પ્રસીદ પરમેશ્વર

ઇચ્છા, ક્રોધ, લોભ, નિરાશા અને અહંકાર—આ બધું સમજવા માટે અમે ઇચ્છીએ છીએ; દયાળુ થાઓ, પરમેશ્વર.

મહાસંહરણે પ્રાપ્તે ત્વયા દેવ કૃતાત્મના કરં લલાટે સંવિધ્ય વહ્નિરુત્પાદિતસ્ત્વયા

મહાપ્રલયના સમયે, દેવ, તમે મન એકાગ્ર કરીને, કપાળ પર હાથ મૂક્યો અને તમારી પાસેથી અગ્નિ ઉત્પન્ન થયો.

તેનાગ્નિના તદા લોકા અર્ચિર્ભિઃ સર્વતો વૃતાઃ તસ્માદગ્નિસમા હ્યેતે બહવો વિકૃતાગ્નયઃ

એ અગ્નિથી એ સમયે બધા લોકોએ ચારે બાજુથી જ્વાળાઓ ઘેરી લીધી; તેથી એ અગ્નિ જેટલાં જ અનેક વિકૃત અગ્નિઓ છે.

કામઃ ક્રોધશ્ ચ લોભશ્ ચ મોહો દમ્ભ ઉપદ્રવઃ યાનિ ચાન્યાનિ ભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ

ઇચ્છા, ક્રોધ, લોભ, મોહ, દંભ, દુઃખ અને બીજા બધા સ્થાવર-જંગમ જીવો—

દહ્યન્તે પ્રાણિનસ્તે તુ ત્વત્સમુત્થેન વહ્નિના અસ્માકં દહ્યમાનાનાં ત્રાતા ભવ સુરેશ્વર

આ બધા જીવો તમારી પાસેથી ઉત્પન્ન થયેલા અગ્નિથી દહાય છે; અમને પણ એ અગ્નિ દહાવે છે, દેવોના સ્વામી, અમારો રક્ષક બનો.

ત્વં ચ લોકહિતાર્થાય ભૂતાનિ પરિષિઞ્ચસિ મહેશ્વર મહાભાગ પ્રભો શુભનિરીક્ષક

લોકોના કલ્યાણ માટે, મહેશ્વર, મહાભાગ્યશાળી પ્રભુ, તમે શુભ દૃષ્ટિથી બધાં જીવોમાં શાંતિ વરસાવો છો.

આજ્ઞાપય વયં નાથ કર્તારો વચનં તવ ભૂતકોટિસહસ્રેષુ રૂપકોટિશતેષુ ચ

હમને આદેશ આપો, નાથ, અમે તમારું વચન પાળવા તૈયાર છીએ. લાખો જાતિના જીવોમાં અને હજારો રૂપોમાં—

અન્તં ગન્તું ન શક્તાઃ સ્મ દેવદેવ નમો ઽસ્તુ તે

દેવાદિદેવ, અમે તમારો અંત સુધી પહોંચી શકતા નથી; તમને વંદન છે.

તતસ્તુતોષ ભગવાન્ અનુગૃહ્ય મહેશ્વરઃ સ્તુતિં શ્રુત્વા સ્તુતસ્તેષામ્ ઇદં વચનમબ્રવીત્

પછી ભગવાન મહેશ્વરે, તેમની સ્તુતિ સાંભળી, પ્રસન્ન થઈને કૃપા કરી, એમને આ શબ્દો કહ્યા.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ યુષ્માભિઃ કીર્તિતં સ્તવમ્ શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાન્વિપ્રો ગાણપત્યમવાપ્નુયાત્

જે કોઈ પણ તમારી દ્વારા ગવાયેલું આ સ્તોત્ર વાંચે કે સાંભળે, અથવા દ્વિજોને સંભળાવે, તે ગણપતિનું સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે.

વક્ષ્યામિ વો હિતં પુણ્યં ભક્તાનાં મુનિપુઙ્ગવાઃ સ્ત્રીલિઙ્ગમખિલં દેવી પ્રકૃતિર્મમ દેહજા

હું તમને ભક્તો માટે કલ્યાણકારી અને પવિત્ર વાત કહું છું, મુનિશ્રેષ્ઠો: આખું સ્ત્રીત્વ એ દેવી છે, જે મારા શરીરથી જન્મી છે.

પુંલ્લિઙ્ગં પુરુષો વિપ્રા મમ દેહસમુદ્ભવઃ ઉભાભ્યામેવ વૈ સૃષ્ટિર્ મમ વિપ્રા ન સંશયઃ

પુરુષત્વ એ પુરુષ છે, વિદ્વાનો, જે મારા શરીરથી ઉત્પન્ન થયો છે; અને બંનેથી જ મારી સૃષ્ટિ થાય છે, એમાં કોઈ શંકા નથી.

ન નિન્દેદ્યતિનં તસ્માદ્ દિગ્વાસસમનુત્તમમ્ બાલોન્મત્તવિચેષ્ટં તુ મત્પરં બ્રહ્મવાદિનમ્

તેથી, કોઈએ યતિ, દિશાઓને વસ્ત્ર બનાવનાર, બાળક, પાગલ કે મારા પરમ ભક્ત બ્રહ્મવેદીનું નિંદન કરવું નહીં.

યે હિ માં ભસ્મનિરતા ભસ્મના દગ્ધકિલ્બિષાઃ યથોક્તકારિણો દાન્તા વિપ્રા ધ્યાનપરાયણાઃ

જે લોકો મને ભજતા રહે છે, ભસ્મમાં લિપ્ત છે, જેમના પાપો ભસ્મથી દહાય છે, નિયમિત વર્તે છે, સંયમી છે અને ધ્યાનમાં તલિન છે—

મહાદેવપરા નિત્યં ચરન્તો હ્યૂર્ધ્વરેતસઃ અર્ચયન્તિ મહાદેવં વાઙ્મનઃકાયસંયતાઃ

જે લોકો હંમેશા મહાદેવમાં તલિન છે, ઉર્ધ્વરેતસ છે, વાણી, મન અને શરીર પર સંયમ રાખીને મહાદેવની પૂજા કરે છે—

રુદ્રલોકમનુપ્રાપ્ય ન નિવર્તન્તિ તે પુનઃ તસ્માદેતદ્વ્રતં દિવ્યમ્ અવ્યક્તં વ્યક્તલિઙ્ગિનઃ

તેઓ રુદ્રલોક પ્રાપ્ત કરીને ફરી પાછા આવતાં નથી; તેથી, આ વ્રત દિવ્ય છે, ગુપ્ત છે અને પ્રગટ લિંગધારી માટે છે.

ભસ્મવ્રતાશ્ ચ મુણ્ડાશ્ ચ વ્રતિનો વિશ્વરૂપિણઃ ન તાન્પરિવદેદ્વિદ્વાન્ ન ચૈતાન્નાભિલઙ્ઘયેત્

ભસ્મ ધારણ કરનારા, મુંડન કરનારા અને વિવિધ પ્રકારના વ્રત ધારણ કરનારા લોકોનું વિદ્વાન માણસે કદી અપમાન કરવું નહિ અને એમના ભોજનનો પણ તિરસ્કાર કરવો નહિ.

ન હસેન્નાપ્રિયં બ્રૂયાદ્ અમુત્રેહ હિતાર્થવાન્ યસ્તાન્નિન્દતિ મૂઢાત્મા મહાદેવં સ નિન્દતિ

એમના પર હસવું નહિ, કે કડવી વાત પણ નહિ કહેવી, અહીં કે ક્યાંય પણ, દુભાવનાથી. જે મૂર્ખ એમનો અપમાન કરે છે, એ મહાદેવનું જ અપમાન કરે છે.

યસ્ ત્વેતાન્ પૂજયેન્ નિત્યં સ પૂજયતિ શઙ્કરમ્ એવમેષ મહાદેવો લોકાનાં હિતકામ્યયા

જે વ્યક્તિ આવા લોકોની હંમેશા પૂજા કરે છે, એ ખરેખર શંકરની જ પૂજા કરે છે; આવું કરીને મહાદેવ જગતના કલ્યાણ માટે ઇચ્છે છે.

યુગે યુગે મહાયોગી ક્રીડતે ભસ્મગુણ્ઠિતઃ એવં ચરત ભદ્રં વસ્ તતઃ સિદ્ધિમવાપ્સ્યથ

દરેક યુગમાં, મહાયોગી ભસ્મથી ઢંકાયેલો આવી રીતે વિહાર કરે છે; હે શુભજનો, તમે પણ આવું જ વર્તન કરો, તો નિશ્ચિતે સિદ્ધિ મેળવો છો.

અતુલમિહ મહાભયપ્રણાશહેતું શિવકથિતં પરમં પદં વિદિત્વા વ્યપગતભવલોભમોહચિત્તાઃ પ્રણિપતિતાઃ સહસા શિરોભિર્ ઉગ્રમ્

શિવે જે સર્વોત્તમ અવસ્થાનું વર્ણન કર્યું છે, જે અતુલ્ય છે અને મહાભયને નાશ પામાડે છે, એ જાણીને, જે લોકોના મનમાંથી સંસારની મોહ, લોભ અને મોહ દૂર થઈ ગયા છે, તેઓ તુરંત જ ઉગ્ર સ્વરૂપ ધરાવનારા ભગવાનને માથે વંદન કરે છે.

તતઃ પ્રમુદિતા વિપ્રાઃ શ્રુત્વૈવં કથિતં તદા ગન્ધોદકૈઃ સુશુદ્ધૈશ્ ચ કુશપુષ્પવિમિશ્રિતૈઃ

પછી, એ બ્રાહ્મણો, આ ઉપદેશ સાંભળી આનંદિત થયા અને શુદ્ધ ચંદનનું પાણી, કુશ અને ફૂલો સાથે મિક્સ કરીને—

સ્નાપયન્તિ મહાકુમ્ભૈર્ અદ્ભિર્ એવ મહેશ્વરમ્ ગાયન્તિ વિવિધૈર્ગુહ્યૈર્ હુંકારૈશ્ચાપિ સુસ્વરૈઃ

મહાકુંભોમાંથી પાણી લઈને મહાદેવને અભિષેક કરે છે અને વિવિધ ગુપ્ત સ્તોત્રો તથા મધુર 'હું' ધ્વનિ સાથે ગાન કરે છે.

નમો દેવાધિદેવાય મહાદેવાય વૈ નમઃ અર્ધનારીશરીરાય સાંખ્યયોગપ્રવર્તિને

દેવોના દેવને નમસ્કાર, મહાદેવને નમસ્કાર, અર્ધનારી સ્વરૂપ ધરાવનારા અને સાંખ્ય તથા યોગના પ્રેરકને નમસ્કાર.