ઉલ્મુકવ્યગ્રહસ્તશ્ ચ રક્તપિઙ્ગલલોચનઃ ક્વચિચ્ચ હસતે રૌદ્રં ક્વચિદ્ગાયતિ વિસ્મિતઃ
હાથમાં અગ્નિધારી લાકડી પકડીને, લાલ-પિંગળ આંખોવાળા, ક્યારેક ભયાનક હાસ્ય કરતા, તો ક્યારેક આશ્ચર્યથી ગીત ગાતા.
ક્વચિન્નૃત્યતિ શૃઙ્ગારં ક્વચિદ્રૌતિ મુહુર્મુહુઃ આશ્રમે હ્યટતે ભૈક્ષ્યં યાચતે ચ પુનઃ પુનઃ
ક્યારેક શૃંગારિક નૃત્ય કરતા, ક્યારેક વારંવાર ગર્જના કરતા; આશ્રમમાં ફરતા અને વારંવાર ભિક્ષા માંગતા.
માયાં કૃત્વા તથારૂપાં દેવસ્તદ્વનમ્ આગતઃ તતસ્તે મુનયઃ સર્વે તુષ્ટુવુશ્ ચ સમાહિતાઃ
દેવએ એવી માયા રચી અને એ વનમાં આવ્યા; પછી બધા મુનિઓ એકાગ્ર ચિત્તથી તેમનું સ્તુતિ કરવા લાગ્યા.
અદ્ભિર્ વિવિધમાલ્યૈશ્ ચ ધૂપૈર્ગન્ધૈસ્તથૈવ ચ સપત્નીકા મહાભાગાઃ સપુત્રાઃ સપરિચ્છદાઃ
પાણી, વિવિધ ફૂલોની માળાઓ, ધૂપ અને સુગંધથી, પત્ની, પુત્ર અને સેવકો સાથે, એ મહાભાગ્યશાળી લોકો—
મુનયસ્તે તથા વાગ્ભિર્ ઈશ્વરં ચેદમ્ અબ્રુવન્ અજ્ઞાનાદ્દેવદેવેશ યદસ્માભિર્ અનુષ્ઠિતમ્
એ મુનિઓએ ભગવાનને આ રીતે સંબોધન કર્યું: 'હે દેવોના દેવ, અમારે અજ્ઞાનતા વડે જે કંઈ થયું—'
કર્મણા મનસા વાચા તત્સર્વં ક્ષન્તુમર્હસિ ચરિતાનિ વિચિત્રાણિ ગુહ્યાનિ ગહનાનિ ચ
'કર્મથી, મનથી કે વાણીથી, જે કંઈ થયું હોય તે બધું માફ કરો; અમારા કર્મો અનેક પ્રકારના, ગુપ્ત અને ઊંડા રહ્યા છે.'
બ્રહ્માદીનાં ચ દેવાનાં દુર્વિજ્ઞેયાનિ તે હર અગતિં તે ન જાનીમો ગતિં નૈવ ચ નૈવ ચ
હે હર, બ્રહ્મા સહિતના દેવતાઓ માટે પણ તારી લીલા સમજવી અઘરી છે; તું ક્યાંથી આવે છે કે ક્યાં જાય છે, એ અમને જરા પણ ખબર નથી.
વિશ્વેશ્વર મહાદેવ યો ઽસિ સો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે સ્તુવન્તિ ત્વાં મહાત્માનો દેવદેવં મહેશ્વરમ્
હે સર્વના સ્વામી, મહાદેવ, તું જે છે એ જ છે—તને વંદન! મહાન આત્માઓ તને, દેવોના દેવ, મહેશ્વર તરીકે સ્તુતિ કરે છે.
નમો ભવાય ભવ્યાય ભાવનાયોદ્ભવાય ચ અનન્તબલવીર્યાય ભૂતાનાં પતયે નમઃ
ભવને, શુભને, સર્વના કારણ અને આધારને, અનંત બળ અને શક્તિ ધરાવનારા, સર્વ જીવના સ્વામી, તને repeatedly વંદન.
સંહર્ત્રે ચ પિશઙ્ગાય અવ્યયાય વ્યયાય ચ ગઙ્ગાસલિલધારાય આધારાય ગુણાત્મને
વિનાશક, પીળાશ પડછાયાવાળા, અવિનાશી અને વિનાશી, ગંગાજળ ધારણ કરનાર, આધાર અને ગુણોના સ્વરૂપને વંદન.
ત્ર્યંબકાય ત્રિનેત્રાય ત્રિશૂલવરધારિણે કન્દર્પાય હુતાશાય નમો ઽસ્તુ પરમાત્મને
ત્ર્યંબક, ત્રિનેત્રધારી, ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર, કામદેવ, અગ્નિ અને પરમાત્મા—તને repeatedly વંદન.
શઙ્કરાય વૃષાઙ્કાય ગણાનાં પતયે નમઃ દણ્ડહસ્તાય કાલાય પાશહસ્તાય વૈ નમઃ
શંકર, વૃષભ ચિહ્નવાળા, ગણોના સ્વામી, દંડ ધારણ કરનાર, સમય અને પાશ ધરાવનારા—તમને repeatedly વંદન.
વેદમન્ત્રપ્રધાનાય શતજિહ્વાય વૈ નમઃ ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યં ચ સ્થાવરં જઙ્ગમં ચ યત્
વેદમંત્રોમાં શ્રેષ્ઠ, શતજિહ્વાવાળા, ભૂત, ભવ્ય અને ભવિષ્ય, સ્થાવર અને જંગમ જે કઈ છે, એ બધાને repeatedly વંદન.
તવ દેહાત્સમુત્પન્નં દેવ સર્વમિદં જગત્ પાસિ હંસિ ચ ભદ્રં તે પ્રસીદ ભગવંસ્તતઃ
દેવ, તારા શરીરમાંથી આ આખું જગત ઉત્પન્ન થયું છે; તું તેનું રક્ષણ અને વિનાશ કરે છે—હમેશા શુભ રહે, હે ભગવાન, કૃપા કર.
અજ્ઞાનાદ્યદિ વિજ્ઞાનાદ્ યત્ કિંચિત્ કુરુતે નરઃ તત્સર્વં ભગવાનેવ કુરુતે યોગમાયયા
માણસ અજ્ઞાનથી કે જ્ઞાનથી જે કંઈ કરે છે, એ બધું, હે ભગવાન, તું જ તારી યોગમાયાથી કરાવે છે.
એવં સ્તુત્વા તુ મુનયઃ પ્રહૃષ્ટૈરન્તરાત્મભિઃ યાચન્ત તપસા યુક્તાઃ પશ્યામસ્ત્વાં યથાપુરા
આ રીતે તારી સ્તુતિ કરીને, આનંદિત અંતરાત્માવાળા ઋષિઓ તપસ્યા સાથે તારી પાસે આવ્યા અને વિનંતી કરી: 'અમે તને ફરીથી પહેલા જેવું જોઈ શકીએ.'
તતો દેવઃ પ્રસન્નાત્મા સ્વમેવાસ્થાય શઙ્કરઃ રૂપં ત્ર્યક્ષં ચ સંદ્રષ્ટું દિવ્યં ચક્ષુરદાત્પ્રભુઃ
પછી પ્રસન્ન મનવાળા ભગવાન શંકરે પોતાનું સ્વરૂપ ધારણ કરીને તેમને ત્રિનેત્રવાળું દિવ્ય રૂપ જોવા માટે દિવ્ય દૃષ્ટિ આપી.
લબ્ધદૃષ્ટ્યા તયા દૃષ્ટ્વા દેવદેવં ત્રિયંબકમ્ પુનસ્તુષ્ટુવુરીશાનં દેવદારુવનૌકસઃ
એ દિવ્ય દૃષ્ટિથી તેમણે દેવોના દેવ ત્ર્યંબકને જોયા અને દારુવનમાં રહેતા એ ઋષિઓએ ફરી ભગવાનની સ્તુતિ કરી.
નમો દિગ્વાસસે નિત્યં કૃતાન્તાય ત્રિશૂલિને વિકટાય કરાલાય કરાલવદનાય ચ
દિશાઓને વસ્ત્ર બનાવનાર, હંમેશા મૃત્યુ, ત્રિશૂલધારી, ભયાનક અને ભયાવહ મુખ ધરાવનારા—તમને સતત વંદન.
અરૂપાય સુરૂપાય વિશ્વરૂપાય તે નમઃ કટઙ્કટાય રુદ્રાય સ્વાહાકારાય વૈ નમઃ
રૂપરહિત, સુંદર, સર્વરૂપ ધરાવનારા, ઘંટાવાળા, રુદ્ર અને સ્વાહા સ્વરૂપને repeatedly વંદન.
સર્વપ્રણતદેહાય સ્વયં ચ પ્રણતાત્મને નિત્યં નીલશિખણ્ડાય શ્રીકણ્ઠાય નમોનમઃ
જેનાં શરીરને બધા નમાવે છે, જે પોતે પણ નમન કરે છે, હંમેશા નીલકંઠ અને શ્રીકંઠને વારંવાર વંદન.
નીલકણ્ઠાય દેવાય ચિતાભસ્માઙ્ગધારિણે ત્વં બ્રહ્મા સર્વદેવાનાં રુદ્રાણાં નીલલોહિતઃ
નીલકંઠ દેવ, સ્મશાનની ભસ્મ ધારણ કરનાર, તું સર્વ દેવોમાં બ્રહ્મા છે અને રુદ્રોમાં નીલલોહિત છે.
આત્મા ચ સર્વભૂતાનાં સાંખ્યૈઃ પુરુષ ઉચ્યતે પર્વતાનાં મહામેરુર્ નક્ષત્રાણાં ચ ચન્દ્રમાઃ
તું સર્વ જીવનો આત્મા છે, સાંખ્યોએ જેને પુરુષ કહ્યો છે; પર્વતોમાં મહામેરુ અને તારાઓમાં ચંદ્ર છે.
ઋષીણાં ચ વસિષ્ઠસ્ ત્વં દેવાનાં વાસવસ્ તથા ઓઙ્કારઃ સર્વવેદાનાં શ્રેષ્ઠં સામ ચ સામસુ
ઋષિઓમાં તું વસિષ્ઠ છે, દેવોમાં વાસવ છે; સર્વ વેદોમાં ઓંકાર અને સામગાનમાં શ્રેષ્ઠ સામ છે.
આરણ્યાનાં પશૂનાં ચ સિંહસ્ત્વં પરમેશ્વરઃ ગ્રામ્યાણામૃષભશ્ચાસિ ભગવાંલ્લોકપૂજિતઃ
જંગલના પ્રાણીઓમાં, પરમેશ્વર, તમે સિંહ છો; અને ઘરેલુ પ્રાણીઓમાં, ભગવાન, તમે વાછરડો છો, જેને બધા લોકોએ પૂજ્યો છે.
સર્વથા વર્તમાનો ઽપિ યો યો ભાવો ભવિષ્યતિ ત્વામેવ તત્ર પશ્યામો બ્રહ્મણા કથિતં તથા
કોઈપણ સ્થિતિ હોય કે જે કદી પણ થાય, અમે એમાં માત્ર તમને જ જોીએ છીએ, જેમ બ્રહ્માએ કહ્યું છે.
કામઃ ક્રોધશ્ ચ લોભશ્ ચ વિષાદો મદ એવ ચ એતદ્ ઇચ્છામહે બોદ્ધું પ્રસીદ પરમેશ્વર
ઇચ્છા, ક્રોધ, લોભ, નિરાશા અને અહંકાર—આ બધું સમજવા માટે અમે ઇચ્છીએ છીએ; દયાળુ થાઓ, પરમેશ્વર.
મહાસંહરણે પ્રાપ્તે ત્વયા દેવ કૃતાત્મના કરં લલાટે સંવિધ્ય વહ્નિરુત્પાદિતસ્ત્વયા
મહાપ્રલયના સમયે, દેવ, તમે મન એકાગ્ર કરીને, કપાળ પર હાથ મૂક્યો અને તમારી પાસેથી અગ્નિ ઉત્પન્ન થયો.
તેનાગ્નિના તદા લોકા અર્ચિર્ભિઃ સર્વતો વૃતાઃ તસ્માદગ્નિસમા હ્યેતે બહવો વિકૃતાગ્નયઃ
એ અગ્નિથી એ સમયે બધા લોકોએ ચારે બાજુથી જ્વાળાઓ ઘેરી લીધી; તેથી એ અગ્નિ જેટલાં જ અનેક વિકૃત અગ્નિઓ છે.
કામઃ ક્રોધશ્ ચ લોભશ્ ચ મોહો દમ્ભ ઉપદ્રવઃ યાનિ ચાન્યાનિ ભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ
ઇચ્છા, ક્રોધ, લોભ, મોહ, દંભ, દુઃખ અને બીજા બધા સ્થાવર-જંગમ જીવો—