લિઙ્ગપુરાણમ્

શ્વેતેનાપિ ગતેનાસ્યં મૃત્યોર્મુનિવરેણ તુ મહાદેવપ્રસાદેન જિતો મૃત્યુર્યથા મયા

મહાદેવની કૃપાથી, જેમ સફેદ દેહ ધરાવતાં મુનિએ મૃત્યુને જીત્યો, તેમ હું પણ મૃત્યુને હરાવ્યો.

કથં ભવપ્રસાદેન દેવદારુવનૌકસઃ પ્રપન્નાઃ શરણં દેવં વક્તુમર્હસિ મે પ્રભો

પ્રભુ, કૃપા કરીને મને કહો કે ભવની કૃપાથી દેવદારુવનના રહેવાસીઓએ ભગવાનનો આશરો કેવી રીતે લીધો.

તાનુવાચ મહાભાગાન્ ભગવાન્ આત્મભૂઃ સ્વયમ્ દેવદારુવનસ્થાંસ્તુ તપસા પાવકપ્રભાન્

ભગવાન આત્મભૂએ પોતે જ દેવદારુવનમાં રહેલા તે મહાન અને તપથી તેજસ્વી મહાત્માઓને કહ્યું.

એષ દેવો મહાદેવો વિજ્ઞેયસ્તુ મહેશ્વરઃ ન તસ્માત્પરમં કિંચિત્ પદં સમધિગમ્યતે

આ દેવ મહાદેવ છે, જેને મહેશ્વર તરીકે ઓળખવો; એના કરતાં ઉપર કોઈ અવસ્થા મળતી નથી.

દેવાનાં ચ ઋષીનાં ચ પિતૄણાં ચૈવ સ પ્રભુઃ સહસ્રયુગપર્યન્તે પ્રલયે સર્વદેહિનઃ

એ દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓના પણ સ્વામી છે; હજારો યુગના અંતે એ સર્વ જીવધારીઓને વિલિન કરે છે.

સંહરત્યેષ ભગવાન્ કાલો ભૂત્વા મહેશ્વરઃ એષ ચૈવ પ્રજાઃ સર્વાઃ સૃજત્યેકઃ સ્વતેજસા

મહેશ્વર સ્વરૂપે આ ભગવાન કાળ બની સર્વ પ્રજાઓને સંહારે છે અને પોતાનાં તેજથી એકલાએ સર્વ જીવોની રચના કરે છે.

એષ ચક્રી ચ વજ્રી ચ શ્રીવત્સકૃતલક્ષણઃ યોગી કૃતયુગે ચૈવ ત્રેતાયાં ક્રતુર્ ઉચ્યતે

એ ચક્રધારી, વજ્રધારી અને શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવનાર છે; કૃતયુગમાં યોગી કહેવાય છે અને ત્રેતાયુગમાં યજ્ઞરૂપે ઓળખાય છે.

દ્વાપરે ચૈવ કાલાગ્નિર્ ધર્મકેતુઃ કલૌ સ્મૃતઃ રુદ્રસ્ય મૂર્તયસ્ત્વેતા યે ઽભિધ્યાયન્તિ પણ્ડિતાઃ

દ્વાપરયુગમાં એ કાળાગ્નિ છે અને કલિયુગમાં ધર્મધ્વજ તરીકે જાણીતો છે; પંડિતો રુદ્રની આ મૂર્તિઓ માને છે.

ચતુરસ્રં બહિશ્ચાન્તર્ અષ્ટાસ્રં પિણ્ડિકાશ્રયે વૃત્તં સુદર્શનં યોગ્યમ્ એવં લિઙ્ગં પ્રપૂજયેત્

જે લિંગ બહારથી ચોરસ, પિંડિકામાં આઠકોણું અને ઉપરથી ગોળ અને સુંદર હોય, તેનું પૂજન કરવું.

તમો હ્યગ્ની રજો બ્રહ્મા સત્ત્વં વિષ્ણુઃ પ્રકાશકમ્ મૂર્તિરેકા સ્થિતા ચાસ્ય મૂર્તયઃ પરિકીર્તિતાઃ

અંધકાર અગ્નિ છે, રજોગુણ બ્રહ્મા છે અને સત્વગુણ પ્રકાશક વિષ્ણુ છે; એનું સ્વરૂપ એક જ છે, પણ આ રૂપો એની જ ગણાય છે.

યત્ર તિષ્ઠતિ તદ્બ્રહ્મ યોગેન તુ સમન્વિતમ્ તસ્માદ્ધિ દેવદેવેશમ્ ઈશાનં પ્રભુમવ્યયમ્

જે જગ્યાએ તે બ્રહ્મ યોગથી યુક્ત રહે છે, ત્યાં દેવોના દેવ, ઈશાન, અવિનાશી પ્રભુનું પૂજન કરવું.

આરાધયન્તિ વિપ્રેન્દ્રા જિતક્રોધા જિતેન્દ્રિયાઃ લિઙ્ગં કૃત્વા યથાન્યાયં સર્વલક્ષણસંયુતમ્

જે વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ ક્રોધ અને ઇન્દ્રિયોને જીત્યા છે, તેઓ સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત યોગ્ય લિંગની પૂજા કરે છે.

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં સુશુભં સુવૃત્તં સર્વસંમતમ્ સમનાભં તથાષ્ટાસ્રં ષોડશાસ્રમ્ અથાપિ વા

લિંગ અંગૂઠા જેટલું સુંદર, ગોળ, સર્વેને પસંદ પડે એવું, સમાન ઊંચાઈનું, પિંડિકા આઠકોણી કે સોળકોણી હોય એવું હોવું જોઈએ.

સુવૃત્તં મણ્ડલં દિવ્યં સર્વકામફલપ્રદમ્ વેદિકા દ્વિગુણા તસ્ય સમા વા સર્વસંમતા

પિંડિકા સારી રીતે ગોળ, દિવ્ય અને સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરનાર હોવી જોઈએ; તેની તળેટી બે ગણી કે સમાન પહોળાઈની, સર્વેને માન્ય હોય એવી હોવી જોઈએ.

ગોમુખી ચ ત્રિભાગૈકા વેદ્યા લક્ષણસંયુતા પટ્ટિકા ચ સમન્તાદ્વૈ યવમાત્રા દ્વિજોત્તમાઃ

પિંડિકા ગોમુખી, ત્રીજું ભાગ, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને ચારેય બાજુએ જવાર જેટલી પહોળી પટ્ટી ધરાવતી હોવી જોઈએ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

સૌવર્ણં રાજતં શૈલં કૃત્વા તામ્રમયં તથા વેદિકાયાશ્ ચ વિસ્તારં ત્રિગુણં વૈ સમન્તતઃ

તે સોનાની, ચાંદીની, પથ્થરની કે તાંબાની બનાવી શકાય છે; પિંડિકાની પહોળાઈ ત્રણ ગણી હોવી જોઈએ.

વર્તુલં ચતુરસ્રં વા ષડસ્રં વા ત્રિરસ્રકમ્ સમન્તાન્નિર્વ્રણં શુભ્રં લક્ષણૈસ્તત્ સુલક્ષિતમ્

તે ગોળ, ચોરસ, છકોણી કે ત્રિકોણી, સર્વ બાજુથી નિર્વિકાર, તેજસ્વી અને શુભ લક્ષણોથી સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ.

પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાન્યાયં પૂજાલક્ષણસંયુતમ્ કલશં સ્થાપયેત્તસ્ય વેદિમધ્યે તથા દ્વિજાઃ

યોગ્ય રીતથી પૂજાના લક્ષણો ધરાવતો કલશ સ્થાપિત કરી, એ કલશને વેદી વચ્ચે મૂકો, હે દ્વિજો.

સહિરણ્યં સબીજં ચ બ્રહ્મભિશ્ ચાભિમન્ત્રિતમ્ સેચયેચ્ચ તતો લિઙ્ગં પવિત્રૈઃ પઞ્ચભિઃ શુભૈઃ

સોનાં અને બીજોથી ભરેલો, બ્રાહ્મણો દ્વારા મંત્રોચ્ચારથી પવિત્ર કરાયેલો એ કલશ, પછી પવિત્ર અને શુભ એવા પાંચ પદાર્થોથી લિંગને સ્નાન કરાવો.

પૂજયેચ્ચ યથાલાભં તતઃ સિદ્ધિમવાપ્સ્યથ સમાહિતાઃ પૂજયધ્વં સપુત્રાઃ સહ બન્ધુભિઃ

પોતાની શક્તિ પ્રમાણે પૂજા કરો; પછી તમને સિદ્ધિ મળશે. એકાગ્ર ચિત્તથી, તમારા પુત્રો અને સંબંધીઓ સાથે મળીને પૂજા કરો.

સર્વે પ્રાઞ્જલયો ભૂત્વા શૂલપાણિં પ્રપદ્યત તતો દ્રક્ષ્યથ દેવેશં દુર્દર્શમકૃતાત્મભિઃ

બધા હાથ જોડીને, શૂળધારી ભગવાન પાસે જાઓ; પછી તમે એ દેવોના દેવને જોશો, જેને અશુદ્ધ મનવાળા લોકો જોઈ શકતા નથી.

યં દૃષ્ટ્વા સર્વમજ્ઞાનમ્ અધર્મશ્ ચ પ્રણશ્યતિ તતઃ પ્રદક્ષિણં કૃત્વા બ્રહ્માણમમિતૌજસમ્

જેને જોવાથી બધું અજ્ઞાન અને અધર્મ નાશ પામે છે, પછી અમાપ તેજ ધરાવતા બ્રહ્માને પ્રદક્ષિણ કરો.

સમ્પ્રસ્થિતા વનૌકાસ્તે દેવદારુવનં તતઃ આરાધયિતુમારબ્ધા બ્રહ્મણા કથિતં યથા

પછી એ વનવાસીઓ દેવદારુ વનમાં ગયા, અને બ્રહ્માએ જેમ કહ્યું તેમ પૂજા શરૂ કરી.

સ્થણ્ડિલેષુ વિચિત્રેષુ પર્વતાનાં ગુહાસુ ચ નદીનાં ચ વિવિક્તેષુ પુલિનેષુ શુભેષુ ચ

વિભિન્ન વેદીઓ પર, પર્વતોની ગુફાઓમાં, અને નદીઓના એકાંત અને પવિત્ર કિનારાઓ પર—

શૈવાલશોભનાઃ કેચિત્ કેચિદન્તર્જલેશયાઃ કેચિદ્દર્ભાવકાશાસ્તુ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતાઃ

કેટલાંક સુંદર શૈવાળથી શોભતા, કેટલાંક થોડા જળથી ભીના, કેટલાંક દર્ભના આસન પર, અને કેટલાંક માત્ર પગના અંગૂઠા પર ઊભા—

દન્તોલૂખલિનસ્ત્વન્યે અશ્મકુટ્ટાસ્ તથા પરે સ્થાનવીરાસનાસ્ત્વન્યે મૃગચર્યારતાઃ પરે

કેટલાંક દાંતોના ઓખળ પર બેઠેલા, કેટલાંક પથ્થર પર બેઠેલા, કેટલાંક ઊભા રહીને આસન ધરાવતા, અને કેટલાંક મૃગ જેવી ચર્યા કરતા આનંદ પામતા—

કાલં નયન્તિ તપસા પૂજયા ચ મહાધિયઃ એવં સંવત્સરે પૂર્ણે વસન્તે સમુપસ્થિતે

એ મહાન બુદ્ધિવાળા લોકો તપ અને પૂજામાં સમય વિતાવતા; આમ, એક વર્ષ પૂરું થતાં અને વસંત ઋતુ આવતા—

તતસ્તેષાં પ્રસાદાર્થં ભક્તાનામ્ અનુકમ્પયા દેવઃ કૃતયુગે તસ્મિન્ ગિરૌ હિમવતઃ શુભે

પછી, ભક્તો પર કૃપા કરવા અને પ્રસન્ન થવા માટે, એ દેવ કૃત યુગમાં એ પવિત્ર હિમાલય પર્વત પર આવ્યા—

દેવદારુવનં પ્રાપ્તઃ પ્રસન્નઃ પરમેશ્વરઃ ભસ્મપાંસૂપદિગ્ધાઙ્ગો નગ્નો વિકૃતલક્ષણઃ

પ્રસન્ન પરમેશ્વર દેવદારુ વનમાં આવ્યા, તેમના અંગ પર ભસ્મ અને ધૂળ લિપ્ત હતી, તેઓ નિર્વસ્ત્ર અને અનોખા લક્ષણો ધરાવતા હતા.