લિઙ્ગપુરાણમ્

તતો વિવેશ ભગવાન્ અનુગૃહ્ય દ્વિજોત્તમમ્ ક્ષણાદ્ગૂઢશરીરં હિ ધ્વસ્તં દૃષ્ટ્વાન્તકં ક્ષણાત્

પછી ભગવાને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ પર કૃપા કરીને તેમાં પ્રવેશ કર્યો; મૃત્યુનું નાશ પામેલું, છુપાયેલું શરીર જોઈ, એ તરત જ કર્યું.

તસ્માન્મૃત્યુઞ્જયં ચૈવ ભક્ત્યા સમ્પૂજયે દ્વિજાઃ મુક્તિદં ભુક્તિદં ચૈવ સર્વેષામપિ શઙ્કરમ્

એથી, હે દ્વિજો, ભક્તિપૂર્વક મૃત્યુંજય શંકરની પૂજા કરો, જે સર્વેને મુક્તિ અને ભોગ આપે છે.

બહુના કિં પ્રલાપેન સંન્યસ્યાભ્યર્ચ્ય વૈ ભવમ્ ભક્ત્યા ચાપરયા તસ્મિન્ વિશોકા વૈ ભવિષ્યથ

ઘણી વાતો કરીને શું ફાયદો? ત્યાગ કરીને ભવની આરાધના કરો; શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી તમે દુઃખમુક્ત થશો.

એવમુક્તાસ્તદા તેન બ્રહ્મણા બ્રહ્મવાદિનઃ પ્રસીદ ભક્તિર્દેવેશે ભવેદ્રુદ્રે પિનાકિનિ

ત્યારે બ્રહ્માએ એમ કહ્યું ત્યારે, બ્રહ્મવેદીઓએ પ્રાર્થના કરી: 'દેવોના દેવ, રુદ્ર, પિનાકધારી પ્રત્યે ભક્તિ ઉત્પન્ન થાય.'

કેન વા તપસા દેવ યજ્ઞેનાપ્યથ કેન વા વ્રતૈર્વા ભગવદ્ભક્તા ભવિષ્યન્તિ દ્વિજાતયઃ

કયા તપથી, કયા યજ્ઞથી કે કયા વ્રતથી, હે દેવ, દ્વિજ જાતિ ભગવાનના ભક્ત બને છે?

ન દાનેન મુનિશ્રેષ્ઠાસ્ તપસા ચ ન વિદ્યયા યજ્ઞૈર્ હોમૈર્ વ્રતૈર્ વેદૈર્ યોગશાસ્ત્રૈર્ નિરોધનૈઃ

હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, દાનથી, તપથી, જ્ઞાનથી, યજ્ઞ, હોળી, વ્રત, વેદ, યોગશાસ્ત્ર કે નિયમોથી પણ નહિ—

પ્રસાદે નૈવ સા ભક્તિઃ શિવે પરમકારણે અથ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે પરમર્ષયઃ

માત્ર શિવની કૃપાથી જ એ ભક્તિ મળે છે; એના વચન સાંભળી બધા મહાન ઋષિઓ—

સદારતનયાઃ શ્રાન્તાઃ પ્રણેમુશ્ ચ પિતામહમ્ તસ્માત્પાશુપતી ભક્તિર્ ધર્મકામાર્થસિદ્ધિદા

પત્ની અને પુત્રો સાથે થાકી ગયા, પિતામહને વંદન કર્યું. તેથી, પાશુપત ભક્તિ ધર્મ, કામ અને અર્થમાં સિદ્ધિ આપે છે.

મુનેર્ વિજયદા ચૈવ સર્વમૃત્યુજયપ્રદા દધીચસ્તુ પુરા ભક્ત્યા હરિં જિત્વામરૈર્વિભુમ્

એ ઋષિને વિજય આપે છે અને સર્વમૃત્યુ પર જીત આપે છે. પ્રાચીન કાળે દધીચીએ ભક્તિથી અમર દેવ હરિને જીત્યો હતો.

ક્ષયં જઘાન પાદેન વજ્રાસ્થિત્વં ચ લબ્ધવાન્ મયાપિ નિર્જિતો મૃત્યુર્ મહાદેવસ્ય કીર્તનાત્

મારે મારા પગથી ક્ષયને હરાવ્યો અને વજ્ર જેવી અડગતા મેળવી; મહાદેવના ગુણગાનથી હું મૃત્યુને પણ જીત્યો.

શ્વેતેનાપિ ગતેનાસ્યં મૃત્યોર્મુનિવરેણ તુ મહાદેવપ્રસાદેન જિતો મૃત્યુર્યથા મયા

મહાદેવની કૃપાથી, જેમ સફેદ દેહ ધરાવતાં મુનિએ મૃત્યુને જીત્યો, તેમ હું પણ મૃત્યુને હરાવ્યો.

કથં ભવપ્રસાદેન દેવદારુવનૌકસઃ પ્રપન્નાઃ શરણં દેવં વક્તુમર્હસિ મે પ્રભો

પ્રભુ, કૃપા કરીને મને કહો કે ભવની કૃપાથી દેવદારુવનના રહેવાસીઓએ ભગવાનનો આશરો કેવી રીતે લીધો.

તાનુવાચ મહાભાગાન્ ભગવાન્ આત્મભૂઃ સ્વયમ્ દેવદારુવનસ્થાંસ્તુ તપસા પાવકપ્રભાન્

ભગવાન આત્મભૂએ પોતે જ દેવદારુવનમાં રહેલા તે મહાન અને તપથી તેજસ્વી મહાત્માઓને કહ્યું.

એષ દેવો મહાદેવો વિજ્ઞેયસ્તુ મહેશ્વરઃ ન તસ્માત્પરમં કિંચિત્ પદં સમધિગમ્યતે

આ દેવ મહાદેવ છે, જેને મહેશ્વર તરીકે ઓળખવો; એના કરતાં ઉપર કોઈ અવસ્થા મળતી નથી.

દેવાનાં ચ ઋષીનાં ચ પિતૄણાં ચૈવ સ પ્રભુઃ સહસ્રયુગપર્યન્તે પ્રલયે સર્વદેહિનઃ

એ દેવો, ઋષિઓ અને પિતૃઓના પણ સ્વામી છે; હજારો યુગના અંતે એ સર્વ જીવધારીઓને વિલિન કરે છે.

સંહરત્યેષ ભગવાન્ કાલો ભૂત્વા મહેશ્વરઃ એષ ચૈવ પ્રજાઃ સર્વાઃ સૃજત્યેકઃ સ્વતેજસા

મહેશ્વર સ્વરૂપે આ ભગવાન કાળ બની સર્વ પ્રજાઓને સંહારે છે અને પોતાનાં તેજથી એકલાએ સર્વ જીવોની રચના કરે છે.

એષ ચક્રી ચ વજ્રી ચ શ્રીવત્સકૃતલક્ષણઃ યોગી કૃતયુગે ચૈવ ત્રેતાયાં ક્રતુર્ ઉચ્યતે

એ ચક્રધારી, વજ્રધારી અને શ્રીવત્સ ચિહ્ન ધરાવનાર છે; કૃતયુગમાં યોગી કહેવાય છે અને ત્રેતાયુગમાં યજ્ઞરૂપે ઓળખાય છે.

દ્વાપરે ચૈવ કાલાગ્નિર્ ધર્મકેતુઃ કલૌ સ્મૃતઃ રુદ્રસ્ય મૂર્તયસ્ત્વેતા યે ઽભિધ્યાયન્તિ પણ્ડિતાઃ

દ્વાપરયુગમાં એ કાળાગ્નિ છે અને કલિયુગમાં ધર્મધ્વજ તરીકે જાણીતો છે; પંડિતો રુદ્રની આ મૂર્તિઓ માને છે.

ચતુરસ્રં બહિશ્ચાન્તર્ અષ્ટાસ્રં પિણ્ડિકાશ્રયે વૃત્તં સુદર્શનં યોગ્યમ્ એવં લિઙ્ગં પ્રપૂજયેત્

જે લિંગ બહારથી ચોરસ, પિંડિકામાં આઠકોણું અને ઉપરથી ગોળ અને સુંદર હોય, તેનું પૂજન કરવું.

તમો હ્યગ્ની રજો બ્રહ્મા સત્ત્વં વિષ્ણુઃ પ્રકાશકમ્ મૂર્તિરેકા સ્થિતા ચાસ્ય મૂર્તયઃ પરિકીર્તિતાઃ

અંધકાર અગ્નિ છે, રજોગુણ બ્રહ્મા છે અને સત્વગુણ પ્રકાશક વિષ્ણુ છે; એનું સ્વરૂપ એક જ છે, પણ આ રૂપો એની જ ગણાય છે.

યત્ર તિષ્ઠતિ તદ્બ્રહ્મ યોગેન તુ સમન્વિતમ્ તસ્માદ્ધિ દેવદેવેશમ્ ઈશાનં પ્રભુમવ્યયમ્

જે જગ્યાએ તે બ્રહ્મ યોગથી યુક્ત રહે છે, ત્યાં દેવોના દેવ, ઈશાન, અવિનાશી પ્રભુનું પૂજન કરવું.

આરાધયન્તિ વિપ્રેન્દ્રા જિતક્રોધા જિતેન્દ્રિયાઃ લિઙ્ગં કૃત્વા યથાન્યાયં સર્વલક્ષણસંયુતમ્

જે વિદ્વાન બ્રાહ્મણોએ ક્રોધ અને ઇન્દ્રિયોને જીત્યા છે, તેઓ સર્વ લક્ષણોથી યુક્ત યોગ્ય લિંગની પૂજા કરે છે.

અઙ્ગુષ્ઠમાત્રં સુશુભં સુવૃત્તં સર્વસંમતમ્ સમનાભં તથાષ્ટાસ્રં ષોડશાસ્રમ્ અથાપિ વા

લિંગ અંગૂઠા જેટલું સુંદર, ગોળ, સર્વેને પસંદ પડે એવું, સમાન ઊંચાઈનું, પિંડિકા આઠકોણી કે સોળકોણી હોય એવું હોવું જોઈએ.

સુવૃત્તં મણ્ડલં દિવ્યં સર્વકામફલપ્રદમ્ વેદિકા દ્વિગુણા તસ્ય સમા વા સર્વસંમતા

પિંડિકા સારી રીતે ગોળ, દિવ્ય અને સર્વ ઇચ્છા પૂરી કરનાર હોવી જોઈએ; તેની તળેટી બે ગણી કે સમાન પહોળાઈની, સર્વેને માન્ય હોય એવી હોવી જોઈએ.

ગોમુખી ચ ત્રિભાગૈકા વેદ્યા લક્ષણસંયુતા પટ્ટિકા ચ સમન્તાદ્વૈ યવમાત્રા દ્વિજોત્તમાઃ

પિંડિકા ગોમુખી, ત્રીજું ભાગ, શુભ લક્ષણોથી યુક્ત અને ચારેય બાજુએ જવાર જેટલી પહોળી પટ્ટી ધરાવતી હોવી જોઈએ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

સૌવર્ણં રાજતં શૈલં કૃત્વા તામ્રમયં તથા વેદિકાયાશ્ ચ વિસ્તારં ત્રિગુણં વૈ સમન્તતઃ

તે સોનાની, ચાંદીની, પથ્થરની કે તાંબાની બનાવી શકાય છે; પિંડિકાની પહોળાઈ ત્રણ ગણી હોવી જોઈએ.

વર્તુલં ચતુરસ્રં વા ષડસ્રં વા ત્રિરસ્રકમ્ સમન્તાન્નિર્વ્રણં શુભ્રં લક્ષણૈસ્તત્ સુલક્ષિતમ્

તે ગોળ, ચોરસ, છકોણી કે ત્રિકોણી, સર્વ બાજુથી નિર્વિકાર, તેજસ્વી અને શુભ લક્ષણોથી સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ.

પ્રતિષ્ઠાપ્ય યથાન્યાયં પૂજાલક્ષણસંયુતમ્ કલશં સ્થાપયેત્તસ્ય વેદિમધ્યે તથા દ્વિજાઃ

યોગ્ય રીતથી પૂજાના લક્ષણો ધરાવતો કલશ સ્થાપિત કરી, એ કલશને વેદી વચ્ચે મૂકો, હે દ્વિજો.

સહિરણ્યં સબીજં ચ બ્રહ્મભિશ્ ચાભિમન્ત્રિતમ્ સેચયેચ્ચ તતો લિઙ્ગં પવિત્રૈઃ પઞ્ચભિઃ શુભૈઃ

સોનાં અને બીજોથી ભરેલો, બ્રાહ્મણો દ્વારા મંત્રોચ્ચારથી પવિત્ર કરાયેલો એ કલશ, પછી પવિત્ર અને શુભ એવા પાંચ પદાર્થોથી લિંગને સ્નાન કરાવો.