લિઙ્ગપુરાણમ્

એહ્યેહિ શ્વેત ચાનેન વિધિના કિં ફલં તવ રુદ્રો વા ભગવાન્ વિષ્ણુર્ બ્રહ્મા વા જગદીશ્વરઃ

'આવો આવો શ્વેત! આ વિધિથી તને શું ફળ મળશે? શું રુદ્ર, ભગવાન, વિષ્ણુ કે બ્રહ્મા જગતના ઈશ્વર છે?'

કઃ સમર્થઃ પરિત્રાતું મયા ગ્રસ્તં દ્વિજોત્તમ અનેન મમ કિં વિપ્ર રૌદ્રેણ વિધિના પ્રભોઃ

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ! મારા દ્વારા પકડાયેલા માણસને કોણ બચાવી શકે? હે બ્રાહ્મણ! આ તીક્ષ્ણ વિધિથી ભગવાનને શું લાભ છે?'

નેતું યસ્યોત્થિતશ્ચાહં યમલોકં ક્ષણેન વૈ યસ્માદ્ગતાયુસ્ત્વં તસ્માન્ મુને નેતુમિહોદ્યતઃ

'તને લઈ જવા માટે હું ઊભો થયો છું, એક પળમાં યમલોક લઈ જઈશ. હે ઋષિ! તારો આયુષ્ય પૂર્ણ થયો છે, તેથી તને લઈ જવા અહીં આવ્યો છું.'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભૈરવં ધર્મમિશ્રિતમ્ હા રુદ્ર રુદ્ર રુદ્રેતિ લલાપ મુનિપુઙ્ગવઃ

ભયાનક અને ધર્મમિશ્રિત એ વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ ઋષિ 'હાય રુદ્ર! રુદ્ર! રુદ્ર!' એમ બોલી ઉઠ્યો.

તં પ્રાહ ચ મહાદેવં કાલં સમ્પ્રેક્ષ્ય વૈ દૃશા નેત્રેણ બાષ્પમિશ્રેણ સંભ્રાન્તેન સમાકુલઃ

તે મહાદેવને જોઈ, કાળ તરફ આંસુભીના અને ગભરાયેલા નેત્રોથી નિહાળતો, ચિંતિત અને વ્યાકુળ થયો.

ત્વયા કિં કાલ નો નાથશ્ ચાસ્તિ ચેદ્ધિ વૃષધ્વજઃ લિઙ્ગે ઽસ્મિન્ શઙ્કરો રુદ્રઃ સર્વદેવભવોદ્ભવઃ

'હે કાળ, જો વૃષધ્વજ ભગવાન હાજર છે તો તું શું કરી શકે? આ લિંગમાં શંકર, રુદ્ર, સર્વ દેવોના ઉત્પત્તિસ્થાન છે.'

અતીવ ભવભક્તાનાં મદ્વિધાનાં મહાત્મનામ્ વિધિના કિં મહાબાહો ગચ્છ ગચ્છ યથાગતમ્

'મારા જેવા ભવભક્ત મહાત્માઓ માટે આ વિધિનો શું ઉપયોગ? હે મહાબાહુ! જેમ આવ્યો તેમ પાછો જા.'

તતો નિશમ્ય કુપિતસ્ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રો ભયઙ્કરઃ શ્રુત્વા શ્વેતસ્ય તદ્વાક્યં પાશહસ્તો ભયાવહઃ

શ્વેતના એ વચન સાંભળી, તીક્ષ્ણ દાંતવાળો, ભયાનક, ફાંસધારી કાળ ગુસ્સે થયો, સિંહની જેમ ગર્જના કરી, વારંવાર તાળી વગાડી અને સમય પૂર્ણ થયેલા ઋષિને બાંધ્યો.

સિંહનાદં મહત્કૃત્વા ચાસ્ફાટ્ય ચ મુહુર્મુહુઃ બબન્ધ ચ મુનિં કાલઃ કાલપ્રાપ્તં તમાહ ચ

મોટી સિંહગર્જના કરી, વારંવાર તાળી વગાડી અને સમય પૂર્ણ થયેલા ઋષિને બાંધી, કાળે તેને કહ્યું.

મયા બદ્ધો ઽસિ વિપ્રર્ષે શ્વેતં નેતું યમાલયમ્ અદ્ય વૈ દેવદેવેન તવ રુદ્રેણ કિં કૃતમ્

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ઋષિ! હું તને બાંધી લીધો છું, આજે શ્વેતને યમલોક લઈ જઈશ. તારા દેવદેવ રુદ્રે તારા માટે શું કર્યું?'

ક્વ શર્વસ્તવ ભક્તિશ્ ચ ક્વ પૂજા પૂજયા ફલમ્ ક્વ ચાહં ક્વ ચ મે ભીતિઃ શ્વેત બદ્ધો ઽસિ વૈ મયા

'ક્યાં છે તારી ભક્તિ, તારી પૂજા અને પૂજાનું ફળ? હું ક્યાં છું અને મને ક્યાં ડર છે? શ્વેત, તું તો મારી બાંધણીમાં છે.'

લિઙ્ગે ઽસ્મિન્ સંસ્થિતઃ શ્વેત તવ રુદ્રો મહેશ્વરઃ નિશ્ચેષ્ટો ઽસૌ મહાદેવઃ કથં પૂજ્યો મહેશ્વરઃ

આ લિંગમાં, હે શ્વેત, તારો રુદ્ર મહાદેવ સ્થિર છે; એ અડગ મહાદેવને કઈ રીતે પૂજવો, એ મહેશ્વરને કેવી રીતે આરાધવો?

તતઃ સદાશિવઃ સ્વયં દ્વિજં નિહન્તુમાગતમ્ નિહન્તુમન્તકં સ્મયન્ સ્મરારિયજ્ઞહા હરઃ

પછી સદાશિવ સ્વયં, સ્મિત સાથે, જે બ્રાહ્મણ મારવા આવ્યો હતો તેને મારવા, અને મરણને, કામદેવના શત્રુ અને યજમાન હરાને નાશ કરવા આવ્યો.

ત્વરન્ વિનિર્ગતઃ પરઃ શિવઃ સ્વયં ત્રિલોચનઃ ત્રિયંબકો ઽમ્બયા સમં સનન્દિના ગણેશ્વરૈઃ

પછી પરમ શિવ, ત્રિનેત્રધારી ત્ર્યંબક, ઝડપથી બહાર આવ્યા, એમ્બિકા, નંદિન અને ગણપતિઓ સાથે.

સસર્જ જીવિતં ક્ષણાદ્ ભવં નિરીક્ષ્ય વૈ ભયાત્ પપાત ચાશુ વૈ બલી મુનેસ્તુ સંનિધૌ દ્વિજાઃ

તેણે તરત જ જીવ આપ્યો; ભયથી ભવને જોઈને, તે શક્તિશાળી ઝડપથી ઋષિની હાજરીમાં પડી ગયો, હે દ્વિજ.

નનાદ ચોર્ધ્વમુચ્ચધીર્ નિરીક્ષ્ય ચાન્તકાન્તકમ્ નિરીક્ષણેન વૈ મૃતં ભવસ્ય વિપ્રપુઙ્ગવાઃ

તેણે જોરથી ગર્જના કરી અને મૃત્યુના અંતને જોઈને, માત્ર નજરથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ભવનો નાશ થયો.

વિનેદુરુચ્ચમીશ્વરાઃ સુરેશ્વરા મહેશ્વરમ્ પ્રણેમુરંબિકામુમાં મુનીશ્વરાસ્તુ હર્ષિતાઃ

દેવતાઓના સ્વામી મહેશ્વર માટે ઉંચે રડ્યા; એમ્બિકા અને ઉમાને વંદન કર્યું, અને મહાન ઋષિઓ આનંદિત થયા.

સસર્જુર્ અસ્ય મૂર્ધ્નિ વૈ મુનેર્ભવસ્ય ખેચરાઃ સુશોભનં સુશીતલં સુપુષ્પવર્ષમંબરાત્

આકાશના જીવોએ ભવ ઋષિના માથા પર સ્વર્ગમાંથી સુંદર, ઠંડા અને સુગંધિત ફૂલોની વર્ષા કરી.

અહો નિરીક્ષ્ય ચાન્તકં મૃતં તદા સુવિસ્મિતઃ શિલાશનાત્મજો ઽવ્યયં શિવં પ્રણમ્ય શઙ્કરમ્

મૃત્યુને મરેલો જોઈ, ત્યારે પર્વતપુત્ર આશ્ચર્યચકિત થઈ અવિનાશી શિવ શંકરને વંદન કરવા લાગ્યો.

ઉવાચ બાલધીર્મૃતઃ પ્રસીદ ચેતિ વૈ મુનેઃ મહેશ્વરં મહેશ્વર-સ્ય ચાનુગો ગણેશ્વરઃ

બાળમનથી, મરેલો એ મહાન ઋષિ, મહેશ્વર અને મહેશ્વરના અનુયાયી ગણપતિને 'કૃપા કરો' એમ બોલ્યો.

તતો વિવેશ ભગવાન્ અનુગૃહ્ય દ્વિજોત્તમમ્ ક્ષણાદ્ગૂઢશરીરં હિ ધ્વસ્તં દૃષ્ટ્વાન્તકં ક્ષણાત્

પછી ભગવાને શ્રેષ્ઠ દ્વિજ પર કૃપા કરીને તેમાં પ્રવેશ કર્યો; મૃત્યુનું નાશ પામેલું, છુપાયેલું શરીર જોઈ, એ તરત જ કર્યું.

તસ્માન્મૃત્યુઞ્જયં ચૈવ ભક્ત્યા સમ્પૂજયે દ્વિજાઃ મુક્તિદં ભુક્તિદં ચૈવ સર્વેષામપિ શઙ્કરમ્

એથી, હે દ્વિજો, ભક્તિપૂર્વક મૃત્યુંજય શંકરની પૂજા કરો, જે સર્વેને મુક્તિ અને ભોગ આપે છે.

બહુના કિં પ્રલાપેન સંન્યસ્યાભ્યર્ચ્ય વૈ ભવમ્ ભક્ત્યા ચાપરયા તસ્મિન્ વિશોકા વૈ ભવિષ્યથ

ઘણી વાતો કરીને શું ફાયદો? ત્યાગ કરીને ભવની આરાધના કરો; શ્રેષ્ઠ ભક્તિથી તમે દુઃખમુક્ત થશો.

એવમુક્તાસ્તદા તેન બ્રહ્મણા બ્રહ્મવાદિનઃ પ્રસીદ ભક્તિર્દેવેશે ભવેદ્રુદ્રે પિનાકિનિ

ત્યારે બ્રહ્માએ એમ કહ્યું ત્યારે, બ્રહ્મવેદીઓએ પ્રાર્થના કરી: 'દેવોના દેવ, રુદ્ર, પિનાકધારી પ્રત્યે ભક્તિ ઉત્પન્ન થાય.'

કેન વા તપસા દેવ યજ્ઞેનાપ્યથ કેન વા વ્રતૈર્વા ભગવદ્ભક્તા ભવિષ્યન્તિ દ્વિજાતયઃ

કયા તપથી, કયા યજ્ઞથી કે કયા વ્રતથી, હે દેવ, દ્વિજ જાતિ ભગવાનના ભક્ત બને છે?

ન દાનેન મુનિશ્રેષ્ઠાસ્ તપસા ચ ન વિદ્યયા યજ્ઞૈર્ હોમૈર્ વ્રતૈર્ વેદૈર્ યોગશાસ્ત્રૈર્ નિરોધનૈઃ

હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ, દાનથી, તપથી, જ્ઞાનથી, યજ્ઞ, હોળી, વ્રત, વેદ, યોગશાસ્ત્ર કે નિયમોથી પણ નહિ—

પ્રસાદે નૈવ સા ભક્તિઃ શિવે પરમકારણે અથ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા સર્વે તે પરમર્ષયઃ

માત્ર શિવની કૃપાથી જ એ ભક્તિ મળે છે; એના વચન સાંભળી બધા મહાન ઋષિઓ—

સદારતનયાઃ શ્રાન્તાઃ પ્રણેમુશ્ ચ પિતામહમ્ તસ્માત્પાશુપતી ભક્તિર્ ધર્મકામાર્થસિદ્ધિદા

પત્ની અને પુત્રો સાથે થાકી ગયા, પિતામહને વંદન કર્યું. તેથી, પાશુપત ભક્તિ ધર્મ, કામ અને અર્થમાં સિદ્ધિ આપે છે.

મુનેર્ વિજયદા ચૈવ સર્વમૃત્યુજયપ્રદા દધીચસ્તુ પુરા ભક્ત્યા હરિં જિત્વામરૈર્વિભુમ્

એ ઋષિને વિજય આપે છે અને સર્વમૃત્યુ પર જીત આપે છે. પ્રાચીન કાળે દધીચીએ ભક્તિથી અમર દેવ હરિને જીત્યો હતો.