લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રસ્થાનાદિકમાયાસં સ્વદેહસ્ય ચરેદ્યતિઃ શિવસાયુજ્યમાપ્નોતિ કર્મણાપ્યેવમાચરન્

પછી, સંન્યાસીએ પોતાના શરીર માટે પ્રવાસ વગેરેનું કષ્ટ સહન કરવું; આવું વર્તન કરીને—even કર્મ દ્વારા—શિવ સાથે એકરૂપતા પ્રાપ્ત કરે છે.

સદ્યો ઽપિ લભતે મુક્તિં ભક્તિયુક્તો દૃઢવ્રતાઃ

જે ભક્તિ અને દૃઢ સંકલ્પ ધરાવે છે, તે તરત જ મોક્ષ પામે છે.

ત્યાગેન વા કિં વિધિનાપ્ય્ અનેન ભક્તસ્ય રુદ્રસ્ય શુભૈર્વ્રતૈશ્ચ યજ્ઞૈશ્ ચ દાનૈર્વિવિધૈશ્ ચ હોમૈર્ લબ્ધૈશ્ચશાસ્ત્રૈર્વિવિધૈશ્ ચ વેદૈઃ

કે પછી ત્યાગ દ્વારા, અથવા આ જ રીતથી, રુદ્રના ભક્તને શુભ વર્તન, યજ્ઞ, વિવિધ દાન, હોમ અને અનેક શાસ્ત્રો તથા વેદો દ્વારા પણ મોક્ષ મળે છે.

શ્વેતેનૈવં જિતો મૃત્યુર્ ભવભક્ત્યા મહાત્મના વો ઽસ્તુ ભક્તિર્મહાદેવે શઙ્કરે પરમાત્મનિ

શ્વેત દ્વારા, મહાન આત્માએ ભવની ભક્તિથી મૃત્યુને જીત્યો હતો. મહાદેવ શંકર પરમાત્મા પ્રત્યે તમારી ભક્તિ અખંડિત રહે.

એવમુક્તાસ્તદા તેન બ્રહ્મણા બ્રાહ્મણર્ષભાઃ શ્વેતસ્ય ચ કથાં પુણ્યામ્ અપૃચ્છન્ પરમર્ષયઃ

બ્રહ્માએ આમ કહ્યાના પછી, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ પવિત્ર શ્વેતની વાર્તા વિશે મહર્ષિઓને પૂછ્યું.

શ્વેતો નામ મુનિઃ શ્રીમાન્ ગતાયુર્ગિરિગહ્વરે સક્તો હ્યભ્યર્ચ્ય યદ્ભક્ત્યા તુષ્ટાવ ચ મહેશ્વરમ્

શ્વેત નામનો એક તેજસ્વી ઋષિ હતો, જેનું આયુષ્ય પૂર્ણ થયું હતું. તે પર્વતની ગુફામાં રહેતો, ભક્તિપૂર્વક મહેશ્વરનું પૂજન અને સ્તુતિ કરતો.

રુદ્રાધ્યાયેન પુણ્યેન નમસ્તેત્યાદિના દ્વિજાઃ તતઃ કાલો મહાતેજાઃ કાલપ્રાપ્તં દ્વિજોત્તમમ્

દ્વિજોને, તે પવિત્ર રુદ્રાધ્યાયથી 'નમ:'થી આરંભ કરીને પૂજન કરતો. ત્યારબાદ તેજસ્વી કાળ, જેનું સમય આવી ગયું હતું, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ પાસે આવ્યો.

નેતું સંચિન્ત્ય વિપ્રેન્દ્રાઃ સાન્નિધ્યમકરોન્મુનેઃ શ્વેતો ઽપિ દૃષ્ટ્વા તં કાલં કાલપ્રાપ્તો ઽપિ શઙ્કરમ્

શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને લઈ જવાની ઈચ્છાથી કાળ ઋષિ સમક્ષ પ્રગટ થયો. શ્વેતએ કાળને જોયો અને પોતાનું સમય આવી ગયું હોવા છતાં શંકરને સ્મરણ કર્યો.

પૂજયામાસ પુણ્યાત્મા ત્રિયંબકમનુસ્મરન્ ત્રિયંબકં યજેદેવં સુગન્ધિં પુષ્ટિવર્ધનમ્

તે પવિત્ર આત્માએ ત્રયંબકનું સ્મરણ કરીને તેની પૂજા શરૂ કરી. તે ત્રયંબક દેવ સુગંધિત છે અને પોષણ વધારનાર છે.

કિં કરિષ્યતિ મે મૃત્યુર્ મૃત્યોર્મૃત્યુરહં યતઃ તં દૃષ્ટ્વા સસ્મિતં પ્રાહ શ્વેતં લોકભયંકરઃ

'મૃત્યુ મારું શું કરી શકે? કેમ કે હું તો મૃત્યુનો પણ અંત છું.' એમ worldsના ભયજનક કાળે શ્વેતને સ્મિતથી કહ્યું.

એહ્યેહિ શ્વેત ચાનેન વિધિના કિં ફલં તવ રુદ્રો વા ભગવાન્ વિષ્ણુર્ બ્રહ્મા વા જગદીશ્વરઃ

'આવો આવો શ્વેત! આ વિધિથી તને શું ફળ મળશે? શું રુદ્ર, ભગવાન, વિષ્ણુ કે બ્રહ્મા જગતના ઈશ્વર છે?'

કઃ સમર્થઃ પરિત્રાતું મયા ગ્રસ્તં દ્વિજોત્તમ અનેન મમ કિં વિપ્ર રૌદ્રેણ વિધિના પ્રભોઃ

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ! મારા દ્વારા પકડાયેલા માણસને કોણ બચાવી શકે? હે બ્રાહ્મણ! આ તીક્ષ્ણ વિધિથી ભગવાનને શું લાભ છે?'

નેતું યસ્યોત્થિતશ્ચાહં યમલોકં ક્ષણેન વૈ યસ્માદ્ગતાયુસ્ત્વં તસ્માન્ મુને નેતુમિહોદ્યતઃ

'તને લઈ જવા માટે હું ઊભો થયો છું, એક પળમાં યમલોક લઈ જઈશ. હે ઋષિ! તારો આયુષ્ય પૂર્ણ થયો છે, તેથી તને લઈ જવા અહીં આવ્યો છું.'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભૈરવં ધર્મમિશ્રિતમ્ હા રુદ્ર રુદ્ર રુદ્રેતિ લલાપ મુનિપુઙ્ગવઃ

ભયાનક અને ધર્મમિશ્રિત એ વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ ઋષિ 'હાય રુદ્ર! રુદ્ર! રુદ્ર!' એમ બોલી ઉઠ્યો.

તં પ્રાહ ચ મહાદેવં કાલં સમ્પ્રેક્ષ્ય વૈ દૃશા નેત્રેણ બાષ્પમિશ્રેણ સંભ્રાન્તેન સમાકુલઃ

તે મહાદેવને જોઈ, કાળ તરફ આંસુભીના અને ગભરાયેલા નેત્રોથી નિહાળતો, ચિંતિત અને વ્યાકુળ થયો.

ત્વયા કિં કાલ નો નાથશ્ ચાસ્તિ ચેદ્ધિ વૃષધ્વજઃ લિઙ્ગે ઽસ્મિન્ શઙ્કરો રુદ્રઃ સર્વદેવભવોદ્ભવઃ

'હે કાળ, જો વૃષધ્વજ ભગવાન હાજર છે તો તું શું કરી શકે? આ લિંગમાં શંકર, રુદ્ર, સર્વ દેવોના ઉત્પત્તિસ્થાન છે.'

અતીવ ભવભક્તાનાં મદ્વિધાનાં મહાત્મનામ્ વિધિના કિં મહાબાહો ગચ્છ ગચ્છ યથાગતમ્

'મારા જેવા ભવભક્ત મહાત્માઓ માટે આ વિધિનો શું ઉપયોગ? હે મહાબાહુ! જેમ આવ્યો તેમ પાછો જા.'

તતો નિશમ્ય કુપિતસ્ તીક્ષ્ણદંષ્ટ્રો ભયઙ્કરઃ શ્રુત્વા શ્વેતસ્ય તદ્વાક્યં પાશહસ્તો ભયાવહઃ

શ્વેતના એ વચન સાંભળી, તીક્ષ્ણ દાંતવાળો, ભયાનક, ફાંસધારી કાળ ગુસ્સે થયો, સિંહની જેમ ગર્જના કરી, વારંવાર તાળી વગાડી અને સમય પૂર્ણ થયેલા ઋષિને બાંધ્યો.

સિંહનાદં મહત્કૃત્વા ચાસ્ફાટ્ય ચ મુહુર્મુહુઃ બબન્ધ ચ મુનિં કાલઃ કાલપ્રાપ્તં તમાહ ચ

મોટી સિંહગર્જના કરી, વારંવાર તાળી વગાડી અને સમય પૂર્ણ થયેલા ઋષિને બાંધી, કાળે તેને કહ્યું.

મયા બદ્ધો ઽસિ વિપ્રર્ષે શ્વેતં નેતું યમાલયમ્ અદ્ય વૈ દેવદેવેન તવ રુદ્રેણ કિં કૃતમ્

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ઋષિ! હું તને બાંધી લીધો છું, આજે શ્વેતને યમલોક લઈ જઈશ. તારા દેવદેવ રુદ્રે તારા માટે શું કર્યું?'

ક્વ શર્વસ્તવ ભક્તિશ્ ચ ક્વ પૂજા પૂજયા ફલમ્ ક્વ ચાહં ક્વ ચ મે ભીતિઃ શ્વેત બદ્ધો ઽસિ વૈ મયા

'ક્યાં છે તારી ભક્તિ, તારી પૂજા અને પૂજાનું ફળ? હું ક્યાં છું અને મને ક્યાં ડર છે? શ્વેત, તું તો મારી બાંધણીમાં છે.'

લિઙ્ગે ઽસ્મિન્ સંસ્થિતઃ શ્વેત તવ રુદ્રો મહેશ્વરઃ નિશ્ચેષ્ટો ઽસૌ મહાદેવઃ કથં પૂજ્યો મહેશ્વરઃ

આ લિંગમાં, હે શ્વેત, તારો રુદ્ર મહાદેવ સ્થિર છે; એ અડગ મહાદેવને કઈ રીતે પૂજવો, એ મહેશ્વરને કેવી રીતે આરાધવો?

તતઃ સદાશિવઃ સ્વયં દ્વિજં નિહન્તુમાગતમ્ નિહન્તુમન્તકં સ્મયન્ સ્મરારિયજ્ઞહા હરઃ

પછી સદાશિવ સ્વયં, સ્મિત સાથે, જે બ્રાહ્મણ મારવા આવ્યો હતો તેને મારવા, અને મરણને, કામદેવના શત્રુ અને યજમાન હરાને નાશ કરવા આવ્યો.

ત્વરન્ વિનિર્ગતઃ પરઃ શિવઃ સ્વયં ત્રિલોચનઃ ત્રિયંબકો ઽમ્બયા સમં સનન્દિના ગણેશ્વરૈઃ

પછી પરમ શિવ, ત્રિનેત્રધારી ત્ર્યંબક, ઝડપથી બહાર આવ્યા, એમ્બિકા, નંદિન અને ગણપતિઓ સાથે.

સસર્જ જીવિતં ક્ષણાદ્ ભવં નિરીક્ષ્ય વૈ ભયાત્ પપાત ચાશુ વૈ બલી મુનેસ્તુ સંનિધૌ દ્વિજાઃ

તેણે તરત જ જીવ આપ્યો; ભયથી ભવને જોઈને, તે શક્તિશાળી ઝડપથી ઋષિની હાજરીમાં પડી ગયો, હે દ્વિજ.

નનાદ ચોર્ધ્વમુચ્ચધીર્ નિરીક્ષ્ય ચાન્તકાન્તકમ્ નિરીક્ષણેન વૈ મૃતં ભવસ્ય વિપ્રપુઙ્ગવાઃ

તેણે જોરથી ગર્જના કરી અને મૃત્યુના અંતને જોઈને, માત્ર નજરથી, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ભવનો નાશ થયો.

વિનેદુરુચ્ચમીશ્વરાઃ સુરેશ્વરા મહેશ્વરમ્ પ્રણેમુરંબિકામુમાં મુનીશ્વરાસ્તુ હર્ષિતાઃ

દેવતાઓના સ્વામી મહેશ્વર માટે ઉંચે રડ્યા; એમ્બિકા અને ઉમાને વંદન કર્યું, અને મહાન ઋષિઓ આનંદિત થયા.

સસર્જુર્ અસ્ય મૂર્ધ્નિ વૈ મુનેર્ભવસ્ય ખેચરાઃ સુશોભનં સુશીતલં સુપુષ્પવર્ષમંબરાત્

આકાશના જીવોએ ભવ ઋષિના માથા પર સ્વર્ગમાંથી સુંદર, ઠંડા અને સુગંધિત ફૂલોની વર્ષા કરી.

અહો નિરીક્ષ્ય ચાન્તકં મૃતં તદા સુવિસ્મિતઃ શિલાશનાત્મજો ઽવ્યયં શિવં પ્રણમ્ય શઙ્કરમ્

મૃત્યુને મરેલો જોઈ, ત્યારે પર્વતપુત્ર આશ્ચર્યચકિત થઈ અવિનાશી શિવ શંકરને વંદન કરવા લાગ્યો.