લિઙ્ગપુરાણમ્

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પુનઃ પ્રાહ સુદર્શનઃ દેયં સર્વં શિવાયાર્યે શિવ એવાતિથિઃ સ્વયમ્

પત્નીના શબ્દો સાંભળીને સુદર્શન ફરી બોલ્યા: 'હે આર્યે, બધું જ શિવને અર્પણ કરવું જોઈએ, કારણ કે શિવ પોતે અતિથિ રૂપે આવે છે.'

તસ્માત્સર્વે પૂજનીયાઃ સર્વે ઽપ્યતિથયઃ સદા એવમુક્તા તદા ભર્ત્રા ભાર્યા તસ્ય પતિવ્રતા

એથી બધા અતિથિઓનું હંમેશા સન્માન કરવું જોઈએ. પતિએ આવી today સમજ આપતાં પતિવ્રતા પત્નીએ...

શેષામિવાજ્ઞામાદાય મૂર્ધ્ના સા પ્રાચરત્તદા પરીક્ષિતું તથા શ્રદ્ધાં તયોઃ સાક્ષાદ્ દ્વિજોત્તમાઃ

પતિની આજ્ઞાને પ્રસાદ સમજીને, તે સ્ત્રીએ એ પ્રમાણે વર્તન કર્યું. હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એમ બંનેની શ્રદ્ધા કસોટી કરવા માટે એમણે આવું કર્યું.

ધર્મો દ્વિજોત્તમો ભૂત્વા જગામાથ મુનેર્ગૃહમ્ તં દૃષ્ટ્વા ચાર્ચયામાસ સાર્ઘ્યાદ્યૈરનઘા દ્વિજમ્

ધર્મ દેવતા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બનીને મુનિના ઘેર ગયા. તેને જોઈને નિર્દોષ પત્નીએ પાદ્યાદિથી બ્રાહ્મણનું યથાવિધિ પૂજન કર્યું.

સમ્પૂજિતસ્તયા તાં તુ પ્રાહ ધર્મો દ્વિજઃ સ્વયમ્ ભદ્રે કુતઃ પતિર્ધીમાંસ્ તવ ભર્તા સુદર્શનઃ

પત્નીએ પૂજન કર્યા પછી, ધર્મ સ્વયં બ્રાહ્મણ રૂપે બોલ્યા: 'હે સુખી સ્ત્રી, તારો બુદ્ધિશાળી પતિ સુદર્શન ક્યાં છે?'

અન્નાદ્યૈરલમદ્યાર્યે સ્વં દાતુમિહ ચાર્હસિ સા ચ લજ્જાવૃતા નારી સ્મરન્તી કથિતં પુરા

હે આર્ય સ્ત્રી, તું અતિથિને પૂરતું અન્ન-પાન આપ અને પોતાને પણ અર્પણ કર. પણ તે સ્ત્રી, લજ્જાથી ઢંકાયેલી, અગાઉ પતિએ કહેલું યાદ કરે છે.

ભર્ત્રા ન્યમીલયન્નેત્રે ચચાલ ચ પતિવ્રતા કિંચેત્યાહ પુનસ્તં વૈ ધર્મે ચક્રે ચ સા મતિમ્

પતિએ આંખે ઈશારો કરતાં પતિવ્રતા સ્ત્રી કાંપવા લાગી. પછી શું કરવું એ વિચારી, તેણે ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને ફરી બોલી.

નિવેદિતું કિલાત્માનં તસ્મૈ પત્યુરિહાજ્ઞયા એતસ્મિન્નન્તરે ભર્તા તસ્યા નાર્યાઃ સુદર્શનઃ

પતિની આજ્ઞાથી તે પોતાને અતિથિને અર્પણ કરવા તૈયાર થઈ. એ જ સમયે, તેનો પતિ સુદર્શન...

ગૃહદ્વારં ગતો ધીમાંસ્ તામુવાચ મહામુનિઃ એહ્યેહિ ક્વ ગતા ભદ્રે તમુવાચાતિથિઃ સ્વયમ્

મહાન ઋષિ સુદર્શન ઘરના દ્વારે આવીને બોલ્યા: 'આવ, આવ, હે સુખી સ્ત્રી, તું ક્યાં ગઈ?' ત્યારે અતિથિએ પોતે જ તેને સંબોધન કર્યું.

ભાર્યયા ત્વનયા સાર્ધં મૈથુનસ્થો ઽહમદ્ય વૈ સુદર્શન મહાભાગ કિં કર્તવ્યમિહોચ્યતામ્

'હે સુદર્શન, ધન્ય છે તું! આજે હું તારી પત્ની સાથે મિલન માટે અહીં છું. હવે શું કરવું, એ મને કહો.'

સુરતાન્તસ્તુ વિપ્રેન્દ્ર સંતુષ્ટો ઽહં દ્વિજોત્તમ સુદર્શનસ્તતઃ પ્રાહ સુપ્રહૃષ્ટો દ્વિજોત્તમઃ

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મિલન પૂર્ણ થયું છે, હું સંતોષ પામ્યો છું,' એમ બ્રાહ્મણએ કહ્યું. પછી સુદર્શન ખૂબ આનંદથી શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને બોલ્યા.

ભુઙ્ક્ષ્વ ચૈનાં યથાકામં ગમિષ્યે ઽહં દ્વિજોત્તમ હૃષ્ટો ઽથ દર્શયામાસ સ્વાત્માનં ધર્મરાટ્ સ્વયમ્

'તમે ઇચ્છા મુજબ તેને ભોગવી શકો છો; હવે હું જાઉં છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.' પછી ધર્મરાજ આનંદથી પોતાનું સાચું સ્વરૂપ બતાવ્યું.

પ્રદદૌ ચેપ્સિતં સર્વં તમાહ ચ મહાદ્યુતિઃ એષા ન ભુક્તા વિપ્રેન્દ્ર મનસાપિ સુશોભના

ધર્મરાજે ઇચ્છિત બધું આપ્યું અને તેજથી ચમકી બોલ્યા: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મેં તેને મનથી પણ સ્પર્શી નથી.'

મયા ચૈષા ન સંદેહઃ શ્રદ્ધાં જ્ઞાતુમિહાગતઃ જિતો વૈ યસ્ત્વયા મૃત્યુર્ ધર્મેણૈકેન સુવ્રત

'મારા તરફથી કોઈ સંશય નથી; હું તો તમારી શ્રદ્ધા કસવા આવ્યો હતો. હે સુવ્રતે, તું માત્ર ધર્મથી મૃત્યુને જીત્યો છે.'

અહો ઽસ્ય તપસો વીર્યમ્ ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ ચ સઃ તસ્માત્તથા પૂજનીયાઃ સર્વે હ્યતિથયઃ સદા

'આહ, કેટલું મહાન છે તેનું તપ! એમ કહી ધર્મ દેવતા ચાલ્યા ગયા. તેથી, બધા અતિથિઓનું હંમેશા આ રીતે સન્માન કરવું જોઈએ.'

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ભાગ્યહીના દ્વિજોત્તમાઃ તમેવ શરણં તૂર્ણં ગન્તુમર્હથ શઙ્કરમ્

હવે વધારે શું કહું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો? જેમના ભાગ્યમાં સુખ નથી, તેમને તો તરત જ શંકર ભગવાનનો આશરો લેવો જોઈએ.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણો બ્રાહ્મણર્ષભાઃ બ્રહ્માણમભિવન્દ્યાર્તાઃ પ્રોચુરાકુલિતેક્ષણાઃ

બ્રહ્માજીના આ વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દુઃખી મનથી અને ચિંતિત આંખે બ્રહ્માજીને વંદન કરીને બોલ્યા:

નાપેક્ષિતં મહાભાગ જીવિતં વિકૃતાઃ સ્ત્રિયઃ દૃષ્ટો ઽસ્માભિર્ મહાદેવો નિન્દિતો યસ્ત્વનિન્દિતઃ

હે મહાભાગ્યશાળી, હવે અમારે જીવવું કે નહી એનું કોઈ મૂલ્ય રહ્યું નથી. સ્ત્રીઓ પણ દુઃખી છે. અમારે મહાદેવને જોઈ લીધા છે અને નિર્દોષ હોવા છતાં તેમને અપમાન કર્યું છે.

શપ્તશ્ ચ સર્વગઃ શૂલી પિનાકી નીલલોહિતઃ અજ્ઞાનાચ્છાપજા શક્તિઃ કુણ્ઠિતાસ્યનિરીક્ષણાત્

જે સર્વત્ર વ્યાપક છે, ત્રિશૂલધારી છે, પિનાક ધરી છે, નિલા અને લાલ રંગના છે, એવા મહાદેવને અમારે શાપ આપ્યો છે; પણ અજ્ઞાનવશ, માત્ર તેમના દર્શનથી જ અમારા શાપની શક્તિ નિષ્ફળ થઈ ગઈ છે.

વક્તુમર્હસિ દેવેશ સંન્યાસં વૈ ક્રમેણ તુ દ્રષ્ટું વૈ દેવદેવેશમ્ ઉગ્રં ભીમં કપર્દિનમ્

હે દેવોના સ્વામી, કૃપા કરીને અમને એ ક્રમથી સંન્યાસનો માર્ગ સમજાવો, જેથી અમે દેવોના દેવ, ભયાનક, ભયપ્રદ અને જટાધારી ભગવાનને જોઈ શકીએ.

આદૌ વેદાનધીત્યૈવ શ્રદ્ધયા ચ ગુરોઃ સદા વિચાર્યાર્થં મુનેર્ધર્માન્ પ્રતિજ્ઞાય દ્વિજોત્તમાઃ

પ્રથમ તો, શ્રદ્ધાપૂર્વક ગુરુ પાસે વેદો ભણવા, હંમેશા તેમના અર્થ પર વિચાર કરવા અને મુનિ તરીકેના ધર્મોનું પાલન કરવાનો સંકલ્પ કરવો, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો,

ગ્રહણાન્તં હિ વા વિદ્વાન્ અથ દ્વાદશવાર્ષિકમ્ સ્નાત્વાહૃત્ય ચ દારાન્વૈ પુત્રાનુત્પાદ્ય સુવ્રતાન્

અથવા તો, વેદાધ્યયન પૂર્ણ કર્યા પછી, અથવા બાર વર્ષ પછી, સ્નાન કરીને, પત્ની લાવીને અને સારા સંસ્કારવાળા પુત્રો પેદા કરીને,

વૃત્તિભિશ્ચાનુરૂપાભિસ્ તાન્ વિભજ્ય સુતાન્મુનિઃ અગ્નિષ્ટોમાદિભિશ્ચેષ્ટ્વા યજ્ઞૈર્યજ્ઞેશ્વરં વિભુમ્

મુનિએ પોતાના પુત્રોને તેમની આવક પ્રમાણે સંપત્તિ વહેંચવી, અને અગ્નિષ્ઠોમ જેવા યજ્ઞો દ્વારા યજ્ઞના ભગવાનની પૂજા કરવી,

પૂજયેત્ પરમાત્માનં પ્રાપ્યારણ્યં વિભાવસૌ મુનિર્દ્વાદશવર્ષં વા વર્ષમાત્રમ્ અથાપિ વા

પછી, જંગલમાં જઈને, અગ્નિથી જીવન નિર્વાહ કરીને, મુનિએ પરમાત્માની પૂજા કરવી, બાર વર્ષ કે ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ સુધી ત્યાં રહેવું.

પક્ષદ્વાદશકં વાપિ દિનદ્વાદશકં તુ વા ક્ષીરભુક્ સંયુતઃ શાન્તઃ સર્વાન્ સમ્પૂજયેત્સુરાન્

અથવા તો, બાર પખવાડિયા કે બાર દિવસ સુધી માત્ર દૂધ પીધા પર જીવવું, મન શાંત રાખવું અને બધા દેવતાઓની પૂજા કરવી.

ઇષ્ટ્વૈવં જુહુયાદગ્નૌ યજ્ઞપાત્રાણિ મન્ત્રતઃ અપ્સુ વૈ પાર્થિવં ન્યસ્ય ગુરવે તૈજસાનિ તુ

આ રીતે યજ્ઞ કર્યા પછી, યજ્ઞપાત્રોને મંત્રોચ્ચાર સાથે અગ્નિમાં અર્પણ કરવી, માટીના પાત્રોને પાણીમાં મૂકી દેવા અને ધાતુના પાત્રો ગુરુને આપવા.

સ્વધનં સકલં ચૈવ બ્રાહ્મણેભ્યો વિશઙ્કયા પ્રણિપત્ય ગુરું ભૂમૌ વિરક્તઃ સંન્યસેદ્યતિઃ

પછી, પોતાની બધી સંપત્તિ નિર્ભયતાપૂર્વક બ્રાહ્મણોને આપી દેવી, ગુરુને જમીન પર નમન કરીને, બધું છોડીને, વૈરાગ્યથી સંન્યાસ લેવો.

નિકૃત્ય કેશાન્ સશિખાન્ ઉપવીતં વિસૃજ્ય ચ પઞ્ચભિર્ જુહુયાદ્ અપ્સુ ભૂઃ સ્વાહેતિ વિચક્ષણઃ

પછી, જટા સહિતના વાળ કાપી નાખવા, યજ્ઞોપવીત ત્યાગી દેવું અને વિદ્વાન પુરુષે પાણીમાં 'ભૂઃ સ્વાહા' કહીને પાંચ આહુતિ અર્પણ કરવી.

તતશ્ચોર્ધ્વં ચરેદેવં યતિઃ શિવવિમુક્તયે વ્રતેનાનશનેનાપિ તોયવૃત્ત્યાપિ વા પુનઃ

પછી, મુનિએ મુક્તિ માટે સંયમ, ઉપવાસ કે માત્ર પાણી પર જીવવું—આ રીતે જીવન વિતાવવું.