લિઙ્ગપુરાણમ્

ઉત્થાય પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા પ્રણિપત્ય ભવાય ચ ઉવાચ સત્વરં બ્રહ્મા મુનીન્દારુવનાલયાન્

પિતામહ ઊભા થયા, હાથ જોડ્યા, ભવને વંદન કર્યા અને દારુવનમાં રહેતા ઋષિઓને ઝડપથી કહ્યું.

ધિગ્ યુષ્માન્ પ્રાપ્તનિધનાન્ મહાનિધિમ્ અનુત્તમમ્ વૃથાકૃતં યતો વિપ્રા યુષ્માભિર્ ભાગ્યવર્જિતૈઃ

અરે, તમારે શરમ આવવી જોઈએ કે તમે મહાન અને અનન્ય ખજાનો ગુમાવી દીધો; હે બ્રાહ્મણો, તમે ભાગ્યવિહિન બની નિષ્ફળ કાર્ય કર્યું.

યસ્તુ દારુવને તસ્મિંલ્ લિઙ્ગી દૃષ્ટો ઽપ્યલિઙ્ગિભિઃ યુષ્માભિર્ વિકૃતાકારઃ સ એવ પરમેશ્વરઃ

દારુવનમાં તમે જે લિંગધારીને જોયા, ભલે તે વિકૃત આકારમાં દેખાયા, એ જ પરમેશ્વર છે.

ગૃહસ્થૈશ્ ચ ન નિન્દ્યાસ્તુ સદા હ્યતિથયો દ્વિજાઃ વિરૂપાશ્ ચ સુરૂપાશ્ ચ મલિનાશ્ચાપ્યપણ્ડિતાઃ

ગૃહસ્થોએ ક્યારેય પણ મહેમાનોનું અપમાન કરવું નહીં, હે દ્વિજ, ભલે તેઓ વિકૃત, સુંદર, મેલાં કે અજ્ઞાન હોય.

સુદર્શનેન મુનિના કાલમૃત્યુરપિ સ્વયમ્ પુરા ભૂમૌ દ્વિજાગ્ર્યેણ જિતો હ્યતિથિપૂજયા

સુદર્શન નામના મહાન ઋષિએ મહેમાનોની પૂજાથી ભૂમિ પર કાળ અને મૃત્યુને પણ જીત્યા હતા.

અન્યથા નાસ્તિ સંતર્તું ગૃહસ્થૈશ્ ચ દ્વિજોત્તમૈઃ ત્યક્ત્વા ચાતિથિપૂજાં તામ્ આત્મનો ભુવિ શોધનમ્

બીજા કોઈ ઉપાયથી ગૃહસ્થ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો માટે મોક્ષ નથી, જો તેઓ મહેમાનોની પૂજા, જે આત્માને પવિત્ર કરે છે, તેને છોડે.

ગૃહસ્થો ઽપિ પુરા જેતું સુદર્શન ઇતિ શ્રુતઃ પ્રતિજ્ઞામકરોજ્જાયાં ભાર્યામાહ પતિવ્રતામ્

કહવામાં આવે છે કે સુદર્શન ગૃહસ્થ હોવા છતાં, જયામાં પોતાની પતિવ્રતા પત્નીને વચન આપ્યું હતું.

સુવ્રતે સુભ્રુ સુભગે શૃણુ સર્વં પ્રયત્નતઃ ત્વયા વૈ નાવમન્તવ્યા ગૃહે હ્યતિથયઃ સદા

સુવ્રતે, સુંદર ભ્રૂવાળી અને ભાગ્યશાળી સ્ત્રી, બધી વાત ધ્યાનથી સાંભળ. ઘરમાં ક્યારેય પણ અતિથિનું અવમાન કરવું નહીં.

સર્વ એવ સ્વયં સાક્ષાદ્ અતિથિર્યત્પિનાકધૃક્ તસ્માદતિથયે દત્ત્વા આત્માનમપિ પૂજય

દરેક અતિથિ ખરેખર પિનાકધારી ભગવાનનો સ્વરૂપ છે. એટલે અતિથિને આપ્યા પછી તેને પોતાને જેવું જ માન આપવું જોઈએ.

એવમુક્ત્વાથ સંતપ્તા વિવશા સા પતિવ્રતા પતિમાહ રુદન્તી ચ કિમુક્તં ભવતા પ્રભો

આ રીતે કહ્યા પછી, દુઃખી અને બેભાન થયેલી તે પતિવ્રતા સ્ત્રી રડતી રડતી પતિને પૂછે છે: 'પ્રભુ, તમે શું કહ્યુ છે?''

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પુનઃ પ્રાહ સુદર્શનઃ દેયં સર્વં શિવાયાર્યે શિવ એવાતિથિઃ સ્વયમ્

પત્નીના શબ્દો સાંભળીને સુદર્શન ફરી બોલ્યા: 'હે આર્યે, બધું જ શિવને અર્પણ કરવું જોઈએ, કારણ કે શિવ પોતે અતિથિ રૂપે આવે છે.'

તસ્માત્સર્વે પૂજનીયાઃ સર્વે ઽપ્યતિથયઃ સદા એવમુક્તા તદા ભર્ત્રા ભાર્યા તસ્ય પતિવ્રતા

એથી બધા અતિથિઓનું હંમેશા સન્માન કરવું જોઈએ. પતિએ આવી today સમજ આપતાં પતિવ્રતા પત્નીએ...

શેષામિવાજ્ઞામાદાય મૂર્ધ્ના સા પ્રાચરત્તદા પરીક્ષિતું તથા શ્રદ્ધાં તયોઃ સાક્ષાદ્ દ્વિજોત્તમાઃ

પતિની આજ્ઞાને પ્રસાદ સમજીને, તે સ્ત્રીએ એ પ્રમાણે વર્તન કર્યું. હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એમ બંનેની શ્રદ્ધા કસોટી કરવા માટે એમણે આવું કર્યું.

ધર્મો દ્વિજોત્તમો ભૂત્વા જગામાથ મુનેર્ગૃહમ્ તં દૃષ્ટ્વા ચાર્ચયામાસ સાર્ઘ્યાદ્યૈરનઘા દ્વિજમ્

ધર્મ દેવતા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બનીને મુનિના ઘેર ગયા. તેને જોઈને નિર્દોષ પત્નીએ પાદ્યાદિથી બ્રાહ્મણનું યથાવિધિ પૂજન કર્યું.

સમ્પૂજિતસ્તયા તાં તુ પ્રાહ ધર્મો દ્વિજઃ સ્વયમ્ ભદ્રે કુતઃ પતિર્ધીમાંસ્ તવ ભર્તા સુદર્શનઃ

પત્નીએ પૂજન કર્યા પછી, ધર્મ સ્વયં બ્રાહ્મણ રૂપે બોલ્યા: 'હે સુખી સ્ત્રી, તારો બુદ્ધિશાળી પતિ સુદર્શન ક્યાં છે?'

અન્નાદ્યૈરલમદ્યાર્યે સ્વં દાતુમિહ ચાર્હસિ સા ચ લજ્જાવૃતા નારી સ્મરન્તી કથિતં પુરા

હે આર્ય સ્ત્રી, તું અતિથિને પૂરતું અન્ન-પાન આપ અને પોતાને પણ અર્પણ કર. પણ તે સ્ત્રી, લજ્જાથી ઢંકાયેલી, અગાઉ પતિએ કહેલું યાદ કરે છે.

ભર્ત્રા ન્યમીલયન્નેત્રે ચચાલ ચ પતિવ્રતા કિંચેત્યાહ પુનસ્તં વૈ ધર્મે ચક્રે ચ સા મતિમ્

પતિએ આંખે ઈશારો કરતાં પતિવ્રતા સ્ત્રી કાંપવા લાગી. પછી શું કરવું એ વિચારી, તેણે ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને ફરી બોલી.

નિવેદિતું કિલાત્માનં તસ્મૈ પત્યુરિહાજ્ઞયા એતસ્મિન્નન્તરે ભર્તા તસ્યા નાર્યાઃ સુદર્શનઃ

પતિની આજ્ઞાથી તે પોતાને અતિથિને અર્પણ કરવા તૈયાર થઈ. એ જ સમયે, તેનો પતિ સુદર્શન...

ગૃહદ્વારં ગતો ધીમાંસ્ તામુવાચ મહામુનિઃ એહ્યેહિ ક્વ ગતા ભદ્રે તમુવાચાતિથિઃ સ્વયમ્

મહાન ઋષિ સુદર્શન ઘરના દ્વારે આવીને બોલ્યા: 'આવ, આવ, હે સુખી સ્ત્રી, તું ક્યાં ગઈ?' ત્યારે અતિથિએ પોતે જ તેને સંબોધન કર્યું.

ભાર્યયા ત્વનયા સાર્ધં મૈથુનસ્થો ઽહમદ્ય વૈ સુદર્શન મહાભાગ કિં કર્તવ્યમિહોચ્યતામ્

'હે સુદર્શન, ધન્ય છે તું! આજે હું તારી પત્ની સાથે મિલન માટે અહીં છું. હવે શું કરવું, એ મને કહો.'

સુરતાન્તસ્તુ વિપ્રેન્દ્ર સંતુષ્ટો ઽહં દ્વિજોત્તમ સુદર્શનસ્તતઃ પ્રાહ સુપ્રહૃષ્ટો દ્વિજોત્તમઃ

'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મિલન પૂર્ણ થયું છે, હું સંતોષ પામ્યો છું,' એમ બ્રાહ્મણએ કહ્યું. પછી સુદર્શન ખૂબ આનંદથી શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણને બોલ્યા.

ભુઙ્ક્ષ્વ ચૈનાં યથાકામં ગમિષ્યે ઽહં દ્વિજોત્તમ હૃષ્ટો ઽથ દર્શયામાસ સ્વાત્માનં ધર્મરાટ્ સ્વયમ્

'તમે ઇચ્છા મુજબ તેને ભોગવી શકો છો; હવે હું જાઉં છું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.' પછી ધર્મરાજ આનંદથી પોતાનું સાચું સ્વરૂપ બતાવ્યું.

પ્રદદૌ ચેપ્સિતં સર્વં તમાહ ચ મહાદ્યુતિઃ એષા ન ભુક્તા વિપ્રેન્દ્ર મનસાપિ સુશોભના

ધર્મરાજે ઇચ્છિત બધું આપ્યું અને તેજથી ચમકી બોલ્યા: 'હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, મેં તેને મનથી પણ સ્પર્શી નથી.'

મયા ચૈષા ન સંદેહઃ શ્રદ્ધાં જ્ઞાતુમિહાગતઃ જિતો વૈ યસ્ત્વયા મૃત્યુર્ ધર્મેણૈકેન સુવ્રત

'મારા તરફથી કોઈ સંશય નથી; હું તો તમારી શ્રદ્ધા કસવા આવ્યો હતો. હે સુવ્રતે, તું માત્ર ધર્મથી મૃત્યુને જીત્યો છે.'

અહો ઽસ્ય તપસો વીર્યમ્ ઇત્યુક્ત્વા પ્રયયૌ ચ સઃ તસ્માત્તથા પૂજનીયાઃ સર્વે હ્યતિથયઃ સદા

'આહ, કેટલું મહાન છે તેનું તપ! એમ કહી ધર્મ દેવતા ચાલ્યા ગયા. તેથી, બધા અતિથિઓનું હંમેશા આ રીતે સન્માન કરવું જોઈએ.'

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ભાગ્યહીના દ્વિજોત્તમાઃ તમેવ શરણં તૂર્ણં ગન્તુમર્હથ શઙ્કરમ્

હવે વધારે શું કહું, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો? જેમના ભાગ્યમાં સુખ નથી, તેમને તો તરત જ શંકર ભગવાનનો આશરો લેવો જોઈએ.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણો બ્રાહ્મણર્ષભાઃ બ્રહ્માણમભિવન્દ્યાર્તાઃ પ્રોચુરાકુલિતેક્ષણાઃ

બ્રહ્માજીના આ વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો દુઃખી મનથી અને ચિંતિત આંખે બ્રહ્માજીને વંદન કરીને બોલ્યા:

નાપેક્ષિતં મહાભાગ જીવિતં વિકૃતાઃ સ્ત્રિયઃ દૃષ્ટો ઽસ્માભિર્ મહાદેવો નિન્દિતો યસ્ત્વનિન્દિતઃ

હે મહાભાગ્યશાળી, હવે અમારે જીવવું કે નહી એનું કોઈ મૂલ્ય રહ્યું નથી. સ્ત્રીઓ પણ દુઃખી છે. અમારે મહાદેવને જોઈ લીધા છે અને નિર્દોષ હોવા છતાં તેમને અપમાન કર્યું છે.

શપ્તશ્ ચ સર્વગઃ શૂલી પિનાકી નીલલોહિતઃ અજ્ઞાનાચ્છાપજા શક્તિઃ કુણ્ઠિતાસ્યનિરીક્ષણાત્

જે સર્વત્ર વ્યાપક છે, ત્રિશૂલધારી છે, પિનાક ધરી છે, નિલા અને લાલ રંગના છે, એવા મહાદેવને અમારે શાપ આપ્યો છે; પણ અજ્ઞાનવશ, માત્ર તેમના દર્શનથી જ અમારા શાપની શક્તિ નિષ્ફળ થઈ ગઈ છે.