લિઙ્ગપુરાણમ્

અવિમુક્તેશ્વરં પ્રાપ્ય વારાણસ્યાં જનાર્દનઃ ક્ષીરેણ ચાભિષિચ્યેશં દેવદેવં ત્રિયંબકમ્

વારાણસીમાં અવિમુક્તેશ્વર પાસે પહોંચીને જનાર્દને ભગવાન ત્ર્યંબક, દેવોના દેવને, દૂધથી અભિષેક કર્યો.

શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તો દેહાશ્લેષામૃતેન વૈ નિષિક્તેન સ્વયં દેવઃ ક્ષીરેણ મધુસૂદનઃ

મધુસૂદને, ઊંચી શ્રદ્ધાથી, પોતાના શરીરના સંગમ રૂપ અમૃતથી અને દૂધથી ભગવાનને અભિષેક કર્યો.

સેચયિત્વાથ ભગવાન્ બ્રહ્મણા મુનિભિઃ સમમ્ ક્ષીરોદં પૂર્વવચ્ચક્રે નિવાસં ચાત્મનઃ પ્રભુઃ

પછી ભગવાને બ્રહ્મા અને ઋષિઓ સાથે મળીને દૂધ રેડ્યું અને પહેલાં જેવું, દૂધના દરિયાને પોતાનું નિવાસ બનાવ્યું.

ધર્મશ્ચૈવ તથા શપ્તો માણ્ડવ્યેન મહાત્મના વૃષ્ણયશ્ચૈવ કૃષ્ણેન દુર્વાસાદ્યૈર્મહાત્મભિઃ

ધર્મને મહાન આત્માવાળા માંડવ્યે શાપ આપ્યો હતો; અને વૃષ્ણિઓને કૃષ્ણ તથા દુર્વાસા જેવા મહાન ઋષિઓએ શાપ આપ્યો હતો.

રાઘવઃ સાનુજશ્ ચાપિ દુર્વાસેન મહાત્મના શ્રીવત્સશ્ ચ મુનેઃ પાદ પતનાત્તસ્ય ધીમતઃ

રાઘવ અને તેના ભાઈઓને મહાન દુર્વાસાએ શાપ આપ્યો હતો; અને શ્રીવત્સને, બુદ્ધિશાળી ઋષિના પગે પડવાને કારણે, શાપ મળ્યો હતો.

એતે ચાન્યે ચ બહવો વિપ્રાણાં વશમાગતાઃ વર્જયિત્વા વિરૂપાક્ષં દેવદેવમુમાપતિમ્

આ અને ઘણા બીજા પણ બ્રાહ્મણોના વશમાં આવી ગયા, પણ વિરૂપાક્ષ, દેવોના દેવ, ઉમાપતિને છોડીને.

એવં હિ મોહિતાસ્તેન નાવબુધ્યન્ત શઙ્કરમ્ અત્યુગ્રવચનં પ્રોચુશ્ ચોગ્રો ઽપ્યન્તરધીયત

એ રીતે, તેના મોહમાં પડીને, તેઓએ શંકરને ઓળખ્યા નહીં; તેઓએ બહુ કઠોર વચન કહ્યાં અને તે ભયાનક સ્વરૂપે હોવા છતાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.

તે ઽપિ દારુવનાત્તસ્માત્ પ્રાતઃ સંવિગ્નમાનસાઃ પિતામહં મહાત્માનમ્ આસીનં પરમાસને

એ ઋષિઓ, મનમાં ચિંતિત થઈ, સવારે દારુવન છોડીને મહાન આત્માવાળા પિતામહ પાસે ગયા, જે ઉત્તમ આસન પર બેઠેલા હતા.

ગત્વા વિજ્ઞાપયામાસુઃ પ્રવૃત્તમખિલં વિભોઃ શુભે દારુવને તસ્મિન્ મુનયઃ ક્ષીણચેતસઃ

ત્યાં જઈને, મનથી થાકેલા ઋષિઓએ દારુવનમાં થયેલું બધું શુભઘટના ભગવાનને કહેલું.

સો ઽપિ સંચિન્ત્ય મનસા ક્ષણાદેવ પિતામહઃ તેષાં પ્રવૃત્તમખિલં પુણ્યે દારુવને પુરા

પિતામહે મનમાં વિચાર કરીને તરત જ, પવિત્ર દારુવનમાં પહેલેથી જે થયું હતું, તે બધું યાદ કર્યું.

ઉત્થાય પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા પ્રણિપત્ય ભવાય ચ ઉવાચ સત્વરં બ્રહ્મા મુનીન્દારુવનાલયાન્

પિતામહ ઊભા થયા, હાથ જોડ્યા, ભવને વંદન કર્યા અને દારુવનમાં રહેતા ઋષિઓને ઝડપથી કહ્યું.

ધિગ્ યુષ્માન્ પ્રાપ્તનિધનાન્ મહાનિધિમ્ અનુત્તમમ્ વૃથાકૃતં યતો વિપ્રા યુષ્માભિર્ ભાગ્યવર્જિતૈઃ

અરે, તમારે શરમ આવવી જોઈએ કે તમે મહાન અને અનન્ય ખજાનો ગુમાવી દીધો; હે બ્રાહ્મણો, તમે ભાગ્યવિહિન બની નિષ્ફળ કાર્ય કર્યું.

યસ્તુ દારુવને તસ્મિંલ્ લિઙ્ગી દૃષ્ટો ઽપ્યલિઙ્ગિભિઃ યુષ્માભિર્ વિકૃતાકારઃ સ એવ પરમેશ્વરઃ

દારુવનમાં તમે જે લિંગધારીને જોયા, ભલે તે વિકૃત આકારમાં દેખાયા, એ જ પરમેશ્વર છે.

ગૃહસ્થૈશ્ ચ ન નિન્દ્યાસ્તુ સદા હ્યતિથયો દ્વિજાઃ વિરૂપાશ્ ચ સુરૂપાશ્ ચ મલિનાશ્ચાપ્યપણ્ડિતાઃ

ગૃહસ્થોએ ક્યારેય પણ મહેમાનોનું અપમાન કરવું નહીં, હે દ્વિજ, ભલે તેઓ વિકૃત, સુંદર, મેલાં કે અજ્ઞાન હોય.

સુદર્શનેન મુનિના કાલમૃત્યુરપિ સ્વયમ્ પુરા ભૂમૌ દ્વિજાગ્ર્યેણ જિતો હ્યતિથિપૂજયા

સુદર્શન નામના મહાન ઋષિએ મહેમાનોની પૂજાથી ભૂમિ પર કાળ અને મૃત્યુને પણ જીત્યા હતા.

અન્યથા નાસ્તિ સંતર્તું ગૃહસ્થૈશ્ ચ દ્વિજોત્તમૈઃ ત્યક્ત્વા ચાતિથિપૂજાં તામ્ આત્મનો ભુવિ શોધનમ્

બીજા કોઈ ઉપાયથી ગૃહસ્થ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો માટે મોક્ષ નથી, જો તેઓ મહેમાનોની પૂજા, જે આત્માને પવિત્ર કરે છે, તેને છોડે.

ગૃહસ્થો ઽપિ પુરા જેતું સુદર્શન ઇતિ શ્રુતઃ પ્રતિજ્ઞામકરોજ્જાયાં ભાર્યામાહ પતિવ્રતામ્

કહવામાં આવે છે કે સુદર્શન ગૃહસ્થ હોવા છતાં, જયામાં પોતાની પતિવ્રતા પત્નીને વચન આપ્યું હતું.

સુવ્રતે સુભ્રુ સુભગે શૃણુ સર્વં પ્રયત્નતઃ ત્વયા વૈ નાવમન્તવ્યા ગૃહે હ્યતિથયઃ સદા

સુવ્રતે, સુંદર ભ્રૂવાળી અને ભાગ્યશાળી સ્ત્રી, બધી વાત ધ્યાનથી સાંભળ. ઘરમાં ક્યારેય પણ અતિથિનું અવમાન કરવું નહીં.

સર્વ એવ સ્વયં સાક્ષાદ્ અતિથિર્યત્પિનાકધૃક્ તસ્માદતિથયે દત્ત્વા આત્માનમપિ પૂજય

દરેક અતિથિ ખરેખર પિનાકધારી ભગવાનનો સ્વરૂપ છે. એટલે અતિથિને આપ્યા પછી તેને પોતાને જેવું જ માન આપવું જોઈએ.

એવમુક્ત્વાથ સંતપ્તા વિવશા સા પતિવ્રતા પતિમાહ રુદન્તી ચ કિમુક્તં ભવતા પ્રભો

આ રીતે કહ્યા પછી, દુઃખી અને બેભાન થયેલી તે પતિવ્રતા સ્ત્રી રડતી રડતી પતિને પૂછે છે: 'પ્રભુ, તમે શું કહ્યુ છે?''

તસ્યાસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા પુનઃ પ્રાહ સુદર્શનઃ દેયં સર્વં શિવાયાર્યે શિવ એવાતિથિઃ સ્વયમ્

પત્નીના શબ્દો સાંભળીને સુદર્શન ફરી બોલ્યા: 'હે આર્યે, બધું જ શિવને અર્પણ કરવું જોઈએ, કારણ કે શિવ પોતે અતિથિ રૂપે આવે છે.'

તસ્માત્સર્વે પૂજનીયાઃ સર્વે ઽપ્યતિથયઃ સદા એવમુક્તા તદા ભર્ત્રા ભાર્યા તસ્ય પતિવ્રતા

એથી બધા અતિથિઓનું હંમેશા સન્માન કરવું જોઈએ. પતિએ આવી today સમજ આપતાં પતિવ્રતા પત્નીએ...

શેષામિવાજ્ઞામાદાય મૂર્ધ્ના સા પ્રાચરત્તદા પરીક્ષિતું તથા શ્રદ્ધાં તયોઃ સાક્ષાદ્ દ્વિજોત્તમાઃ

પતિની આજ્ઞાને પ્રસાદ સમજીને, તે સ્ત્રીએ એ પ્રમાણે વર્તન કર્યું. હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, એમ બંનેની શ્રદ્ધા કસોટી કરવા માટે એમણે આવું કર્યું.

ધર્મો દ્વિજોત્તમો ભૂત્વા જગામાથ મુનેર્ગૃહમ્ તં દૃષ્ટ્વા ચાર્ચયામાસ સાર્ઘ્યાદ્યૈરનઘા દ્વિજમ્

ધર્મ દેવતા શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બનીને મુનિના ઘેર ગયા. તેને જોઈને નિર્દોષ પત્નીએ પાદ્યાદિથી બ્રાહ્મણનું યથાવિધિ પૂજન કર્યું.

સમ્પૂજિતસ્તયા તાં તુ પ્રાહ ધર્મો દ્વિજઃ સ્વયમ્ ભદ્રે કુતઃ પતિર્ધીમાંસ્ તવ ભર્તા સુદર્શનઃ

પત્નીએ પૂજન કર્યા પછી, ધર્મ સ્વયં બ્રાહ્મણ રૂપે બોલ્યા: 'હે સુખી સ્ત્રી, તારો બુદ્ધિશાળી પતિ સુદર્શન ક્યાં છે?'

અન્નાદ્યૈરલમદ્યાર્યે સ્વં દાતુમિહ ચાર્હસિ સા ચ લજ્જાવૃતા નારી સ્મરન્તી કથિતં પુરા

હે આર્ય સ્ત્રી, તું અતિથિને પૂરતું અન્ન-પાન આપ અને પોતાને પણ અર્પણ કર. પણ તે સ્ત્રી, લજ્જાથી ઢંકાયેલી, અગાઉ પતિએ કહેલું યાદ કરે છે.

ભર્ત્રા ન્યમીલયન્નેત્રે ચચાલ ચ પતિવ્રતા કિંચેત્યાહ પુનસ્તં વૈ ધર્મે ચક્રે ચ સા મતિમ્

પતિએ આંખે ઈશારો કરતાં પતિવ્રતા સ્ત્રી કાંપવા લાગી. પછી શું કરવું એ વિચારી, તેણે ધર્મને ધ્યાનમાં રાખીને ફરી બોલી.

નિવેદિતું કિલાત્માનં તસ્મૈ પત્યુરિહાજ્ઞયા એતસ્મિન્નન્તરે ભર્તા તસ્યા નાર્યાઃ સુદર્શનઃ

પતિની આજ્ઞાથી તે પોતાને અતિથિને અર્પણ કરવા તૈયાર થઈ. એ જ સમયે, તેનો પતિ સુદર્શન...

ગૃહદ્વારં ગતો ધીમાંસ્ તામુવાચ મહામુનિઃ એહ્યેહિ ક્વ ગતા ભદ્રે તમુવાચાતિથિઃ સ્વયમ્

મહાન ઋષિ સુદર્શન ઘરના દ્વારે આવીને બોલ્યા: 'આવ, આવ, હે સુખી સ્ત્રી, તું ક્યાં ગઈ?' ત્યારે અતિથિએ પોતે જ તેને સંબોધન કર્યું.