લિઙ્ગપુરાણમ્

કો ભવાનિતિ ચાહુસ્તં આસ્યતામિતિ ચાપરાઃ કુત્રેત્યથ પ્રસીદેતિ જજલ્પુઃ પ્રીતમાનસાઃ

કેટલીક સ્ત્રીઓએ પૂછ્યું, 'તમે કોણ છો?' બીજીએ કહ્યું, 'અહીં બેસો.' પછી આનંદભર્યા મનથી પૂછ્યું, 'તમે ક્યાંથી આવ્યા? કૃપા કરો ને.'

વિપરીતા નિપેતુર્વૈ વિસ્રસ્તાંશુકમૂર્ધજાઃ પતિવ્રતાઃ પતીનાં તુ સંનિધૌ ભવમાયયા

કેટલીક સ્ત્રીઓના વાળ અને વસ્ત્રો ઢીલા પડી ગયા અને તેઓ ગૂંચવણમાં પડી ગઈ; અહીં સુધી કે પોતાના પતિની હાજરીમાં પણ, ભવની માયાથી એમ થયું.

દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ભવસ્તાસાં ચેષ્ટાવાક્યાનિ ચાવ્યયઃ શુભં વાપ્યશુભં વાપિ નોક્તવાન્પરમેશ્વરઃ

ભવએ એ સ્ત્રીઓની ક્રિયાઓ અને વાણી જોઈ અને સાંભળી, શુભ કે અશુભ જે કંઈ હતું, પરમેશ્વરે કંઈ બોલ્યા નહીં.

દૃષ્ટ્વા નારીકુલં વિપ્રાસ્ તથાભૂતં ચ શઙ્કરમ્ અતીવ પરુષં વાક્યં જજલ્પુસ્તે મુનીશ્વરાઃ

બ્રાહ્મણોએ, એ સ્ત્રીઓના સમૂહ અને શંકરને એ હાલતમાં જોઈને, અત્યંત કઠોર શબ્દો કહ્યા, એ મહર્ષિઓએ.

તપાંસિ તેષાં સર્વેષાં પ્રત્યાહન્યન્ત શઙ્કરે યથાદિત્યપ્રકાશેન તારકા નભસિ સ્થિતાઃ

શંકરે તેમનો બધો તપ નષ્ટ કરી દીધો, જેમ આકાશમાં તારા, સૂર્યના પ્રકાશથી અદૃશ્ય થઈ જાય છે.

શ્રૂયતે ઋષિશાપેન બ્રહ્મણસ્તુ મહાત્મનઃ સમૃદ્ધશ્રેયસાં યોનિર્ યજ્ઞા વૈ નાશમાપ્તવાન્

કહવામાં આવે છે કે, ઋષિના શાપથી મહાત્મા બ્રહ્માજીનું સુખનું મૂળ નષ્ટ થયું અને યજ્ઞો પણ બરબાદ થઈ ગયા.

ભૃગોર્ અપિ ચ શાપેન વિષ્ણુઃ પરમવીર્યવાન્ પ્રાદુર્ભાવાન્દશ પ્રાપ્તો દુઃખિતશ્ ચ સદા કૃતઃ

ભૃગુના શાપથી પણ પરાક્રમી વિષ્ણુએ દસ અવતાર લીધા અને હંમેશા દુઃખી રહેવું પડ્યું.

ઇન્દ્રસ્યાપિ ચ ધર્મજ્ઞ છિન્નં સવૃષણં પુરા ઋષિણા ગૌતમેનોર્વ્યાં ક્રુદ્ધેન વિનિપાતિતમ્

અહીં સુધી કે ધર્મને જાણનારા ઇન્દ્રના પણ ગૌતમ ઋષિએ ગુસ્સામાં તેમના વૃષણ કાપી પૃથ્વી પર ફેંકી દીધા.

ગર્ભવાસો વસૂનાં ચ શાપેન વિહિતસ્ તથા ઋષીણાં ચૈવ શાપેન નહુષઃ સર્પતાં ગતઃ

શાપથી વસુઓએ ગર્ભમાં રહેવું પડ્યું અને ઋષિઓના શાપથી નહુષ પણ સાપ બની ગયો.

ક્ષીરોદશ્ ચ સમુદ્રો ઽસૌ નિવાસઃ સર્વદા હરેઃ દ્વિતીયશ્ચામૃતાધારો હ્ય્ અપેયો બ્રાહ્મણૈઃ કૃતઃ

દૂધના દરિયો હંમેશા હરિનું નિવાસસ્થાન છે; બીજો દરિયો, જેમાં અમૃત છે, તે બ્રાહ્મણો માટે મનાઈ કરેલો છે.

અવિમુક્તેશ્વરં પ્રાપ્ય વારાણસ્યાં જનાર્દનઃ ક્ષીરેણ ચાભિષિચ્યેશં દેવદેવં ત્રિયંબકમ્

વારાણસીમાં અવિમુક્તેશ્વર પાસે પહોંચીને જનાર્દને ભગવાન ત્ર્યંબક, દેવોના દેવને, દૂધથી અભિષેક કર્યો.

શ્રદ્ધયા પરયા યુક્તો દેહાશ્લેષામૃતેન વૈ નિષિક્તેન સ્વયં દેવઃ ક્ષીરેણ મધુસૂદનઃ

મધુસૂદને, ઊંચી શ્રદ્ધાથી, પોતાના શરીરના સંગમ રૂપ અમૃતથી અને દૂધથી ભગવાનને અભિષેક કર્યો.

સેચયિત્વાથ ભગવાન્ બ્રહ્મણા મુનિભિઃ સમમ્ ક્ષીરોદં પૂર્વવચ્ચક્રે નિવાસં ચાત્મનઃ પ્રભુઃ

પછી ભગવાને બ્રહ્મા અને ઋષિઓ સાથે મળીને દૂધ રેડ્યું અને પહેલાં જેવું, દૂધના દરિયાને પોતાનું નિવાસ બનાવ્યું.

ધર્મશ્ચૈવ તથા શપ્તો માણ્ડવ્યેન મહાત્મના વૃષ્ણયશ્ચૈવ કૃષ્ણેન દુર્વાસાદ્યૈર્મહાત્મભિઃ

ધર્મને મહાન આત્માવાળા માંડવ્યે શાપ આપ્યો હતો; અને વૃષ્ણિઓને કૃષ્ણ તથા દુર્વાસા જેવા મહાન ઋષિઓએ શાપ આપ્યો હતો.

રાઘવઃ સાનુજશ્ ચાપિ દુર્વાસેન મહાત્મના શ્રીવત્સશ્ ચ મુનેઃ પાદ પતનાત્તસ્ય ધીમતઃ

રાઘવ અને તેના ભાઈઓને મહાન દુર્વાસાએ શાપ આપ્યો હતો; અને શ્રીવત્સને, બુદ્ધિશાળી ઋષિના પગે પડવાને કારણે, શાપ મળ્યો હતો.

એતે ચાન્યે ચ બહવો વિપ્રાણાં વશમાગતાઃ વર્જયિત્વા વિરૂપાક્ષં દેવદેવમુમાપતિમ્

આ અને ઘણા બીજા પણ બ્રાહ્મણોના વશમાં આવી ગયા, પણ વિરૂપાક્ષ, દેવોના દેવ, ઉમાપતિને છોડીને.

એવં હિ મોહિતાસ્તેન નાવબુધ્યન્ત શઙ્કરમ્ અત્યુગ્રવચનં પ્રોચુશ્ ચોગ્રો ઽપ્યન્તરધીયત

એ રીતે, તેના મોહમાં પડીને, તેઓએ શંકરને ઓળખ્યા નહીં; તેઓએ બહુ કઠોર વચન કહ્યાં અને તે ભયાનક સ્વરૂપે હોવા છતાં અદૃશ્ય થઈ ગયા.

તે ઽપિ દારુવનાત્તસ્માત્ પ્રાતઃ સંવિગ્નમાનસાઃ પિતામહં મહાત્માનમ્ આસીનં પરમાસને

એ ઋષિઓ, મનમાં ચિંતિત થઈ, સવારે દારુવન છોડીને મહાન આત્માવાળા પિતામહ પાસે ગયા, જે ઉત્તમ આસન પર બેઠેલા હતા.

ગત્વા વિજ્ઞાપયામાસુઃ પ્રવૃત્તમખિલં વિભોઃ શુભે દારુવને તસ્મિન્ મુનયઃ ક્ષીણચેતસઃ

ત્યાં જઈને, મનથી થાકેલા ઋષિઓએ દારુવનમાં થયેલું બધું શુભઘટના ભગવાનને કહેલું.

સો ઽપિ સંચિન્ત્ય મનસા ક્ષણાદેવ પિતામહઃ તેષાં પ્રવૃત્તમખિલં પુણ્યે દારુવને પુરા

પિતામહે મનમાં વિચાર કરીને તરત જ, પવિત્ર દારુવનમાં પહેલેથી જે થયું હતું, તે બધું યાદ કર્યું.

ઉત્થાય પ્રાઞ્જલિર્ભૂત્વા પ્રણિપત્ય ભવાય ચ ઉવાચ સત્વરં બ્રહ્મા મુનીન્દારુવનાલયાન્

પિતામહ ઊભા થયા, હાથ જોડ્યા, ભવને વંદન કર્યા અને દારુવનમાં રહેતા ઋષિઓને ઝડપથી કહ્યું.

ધિગ્ યુષ્માન્ પ્રાપ્તનિધનાન્ મહાનિધિમ્ અનુત્તમમ્ વૃથાકૃતં યતો વિપ્રા યુષ્માભિર્ ભાગ્યવર્જિતૈઃ

અરે, તમારે શરમ આવવી જોઈએ કે તમે મહાન અને અનન્ય ખજાનો ગુમાવી દીધો; હે બ્રાહ્મણો, તમે ભાગ્યવિહિન બની નિષ્ફળ કાર્ય કર્યું.

યસ્તુ દારુવને તસ્મિંલ્ લિઙ્ગી દૃષ્ટો ઽપ્યલિઙ્ગિભિઃ યુષ્માભિર્ વિકૃતાકારઃ સ એવ પરમેશ્વરઃ

દારુવનમાં તમે જે લિંગધારીને જોયા, ભલે તે વિકૃત આકારમાં દેખાયા, એ જ પરમેશ્વર છે.

ગૃહસ્થૈશ્ ચ ન નિન્દ્યાસ્તુ સદા હ્યતિથયો દ્વિજાઃ વિરૂપાશ્ ચ સુરૂપાશ્ ચ મલિનાશ્ચાપ્યપણ્ડિતાઃ

ગૃહસ્થોએ ક્યારેય પણ મહેમાનોનું અપમાન કરવું નહીં, હે દ્વિજ, ભલે તેઓ વિકૃત, સુંદર, મેલાં કે અજ્ઞાન હોય.

સુદર્શનેન મુનિના કાલમૃત્યુરપિ સ્વયમ્ પુરા ભૂમૌ દ્વિજાગ્ર્યેણ જિતો હ્યતિથિપૂજયા

સુદર્શન નામના મહાન ઋષિએ મહેમાનોની પૂજાથી ભૂમિ પર કાળ અને મૃત્યુને પણ જીત્યા હતા.

અન્યથા નાસ્તિ સંતર્તું ગૃહસ્થૈશ્ ચ દ્વિજોત્તમૈઃ ત્યક્ત્વા ચાતિથિપૂજાં તામ્ આત્મનો ભુવિ શોધનમ્

બીજા કોઈ ઉપાયથી ગૃહસ્થ અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો માટે મોક્ષ નથી, જો તેઓ મહેમાનોની પૂજા, જે આત્માને પવિત્ર કરે છે, તેને છોડે.

ગૃહસ્થો ઽપિ પુરા જેતું સુદર્શન ઇતિ શ્રુતઃ પ્રતિજ્ઞામકરોજ્જાયાં ભાર્યામાહ પતિવ્રતામ્

કહવામાં આવે છે કે સુદર્શન ગૃહસ્થ હોવા છતાં, જયામાં પોતાની પતિવ્રતા પત્નીને વચન આપ્યું હતું.

સુવ્રતે સુભ્રુ સુભગે શૃણુ સર્વં પ્રયત્નતઃ ત્વયા વૈ નાવમન્તવ્યા ગૃહે હ્યતિથયઃ સદા

સુવ્રતે, સુંદર ભ્રૂવાળી અને ભાગ્યશાળી સ્ત્રી, બધી વાત ધ્યાનથી સાંભળ. ઘરમાં ક્યારેય પણ અતિથિનું અવમાન કરવું નહીં.

સર્વ એવ સ્વયં સાક્ષાદ્ અતિથિર્યત્પિનાકધૃક્ તસ્માદતિથયે દત્ત્વા આત્માનમપિ પૂજય

દરેક અતિથિ ખરેખર પિનાકધારી ભગવાનનો સ્વરૂપ છે. એટલે અતિથિને આપ્યા પછી તેને પોતાને જેવું જ માન આપવું જોઈએ.