લિઙ્ગપુરાણમ્

વર્ણાશ્રમવિનિર્મુક્તા વર્ણાશ્રમપરાયણૈઃ

જે લોકો વર્ણ અને આશ્રમથી મુક્ત છે અને જે લોકો વર્ણ અને આશ્રમમાં સ્થિર છે —

ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ પુરા દારુવને વિભો પ્રવૃત્તં તદ્વનસ્થાનાં તપસા ભાવિતાત્મનામ્

હવે, પ્રભુ, હું સાંભળવા ઇચ્છું છું કે પેહલા દારુવનમાં શું બન્યું હતું, જ્યાં તપથી આત્મા શુદ્ધ થયેલા વનવાસી ઋષિઓ રહેતા હતા.

કથં દારુવનં પ્રાપ્તો ભગવાન્નીલલોહિતઃ વિકૃતં રૂપમાસ્થાય ચોર્ધ્વરેતા દિગમ્બરઃ

ભગવાન નીલલોહિત કેવી રીતે એક અનોખું રૂપ ધારણ કરીને, ઉર્ધ્વરેત, દિશાઓને જ વસ્ત્ર બનાવીને, દારુવનમાં આવ્યા?

કિં પ્રવૃત્તં વને તસ્મિન્ રુદ્રસ્ય પરમાત્મનઃ વક્તુમર્હસિ તત્ત્વેન દેવદેવસ્ય ચેષ્ટિતમ્

એ વનમાં રુદ્ર, પરમાત્મા વિશે શું બન્યું? દેવોના દેવએ ત્યાં શું કર્યું, એ તમે સાચે કહો.

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા શ્રુતિસારવિદાં વરઃ શિલાદસૂનુર્ભગવાન્ પ્રાહ કિંચિદ્ભવં હસન્

આ શબ્દો સાંભળીને, શાસ્ત્રના સાર જાણનારા શ્રેષ્ઠ, શિલાદપુત્ર ભગવાને થોડું સ્મિત કરીને કહ્યું.

મુનયો દારુગહને તપસ્તેપુઃ સુદારુણમ્ તુષ્ટ્યર્થં દેવદેવસ્ય સદારતનયાગ્નયઃ

મુનિઓએ દારુવનમાં, પોતાના પત્ની, પુત્ર અને યજ્ઞાગ્નિ સાથે, દેવોના દેવને પ્રસન્ન કરવા માટે અત્યંત કઠિન તપ કર્યું.

તુષ્ટો રુદ્રો જગન્નાથશ્ ચેકિતાનો વૃષધ્વજઃ ધૂર્જટિઃ પરમેશાનો ભગવાન્નીલલોહિતઃ

રુદ્ર, જગન્નાથ, બુદ્ધિમાન, વૃષધ્વજ, જટાધારી, પરમેશ્વર અને નીલલોહિત ભગવાન પ્રસન્ન થયા.

પ્રવૃત્તિલક્ષણં જ્ઞાનં જ્ઞાતું દારુવનૌકસામ્ પરીક્ષાર્થં જગન્નાથઃ શ્રદ્ધયા ક્રીડયા ચ સઃ

દારુવનના રહેવાસીઓમાં કર્મથી ઉદ્ભવતા જ્ઞાનને જાણવા માટે, જગન્નાથ ભગવાને શ્રદ્ધા અને રમણિયતાથી તેમનું પરીક્ષણ કરવા ઇચ્છ્યું.

નિવૃત્તિલક્ષણજ્ઞાનપ્રતિષ્ઠાર્થં ચ શઙ્કરઃ દેવદારુવનસ્થાનાં પ્રવૃત્તિજ્ઞાનચેતસામ્

અને શંકરે, દૈવી દારુવનમાં રહેલા, કર્મજ્ઞાનમાં મન લગાવનારાઓમાં નિવૃત્તિથી ઉદ્ભવતા જ્ઞાનની સ્થાપના કરવા ઇચ્છી.

વિકૃતં રૂપમાસ્થાય દિગ્વાસા વિષમેક્ષણઃ મુગ્ધો દ્વિહસ્તઃ કૃષ્ણાઙ્ગો દિવ્યં દારુવનં યયૌ

અનોખું રૂપ ધારણ કરીને, દિશાઓને વસ્ત્ર બનાવી, એક આંખ મોટી એક નાની, મૂર્છિત જેવો, બે હાથવાળો, કાળાં અંગવાળો, એ દિવ્ય દારુવનમાં ગયા.

મન્દસ્મિતં ચ ભગવાન્ સ્ત્રીણાં મનસિજોદ્ભવમ્ ભ્રૂવિલાસં ચ ગાનં ચ ચકારાતીવ સુંદરઃ

ભગવાને અત્યંત સુંદરતા સાથે, હળવી સ્મિત, ભ્રૂકુટિની લિલા અને ગીત દ્વારા, સ્ત્રીઓના મનમાં કામદેવથી ઉદ્ભવેલા ભાવ પ્રગટાવ્યા.

સંપ્રોક્ષ્ય નારીવૃન્દં વૈ મુહુર્મુહુરનઙ્ગહા અનઙ્ગવૃદ્ધિમ્ અકરોદ્ અતીવ મધુરાકૃતિઃ

આ અનંગહારે વારંવાર સ્ત્રીઓના સમૂહ પર પવિત્ર પાણી છાંટ્યું અને તેમની કામના વધુ વધારી, કારણ કે તેની રૂપ ખુબ જ મોહક હતી.

વને તં પુરુષં દૃષ્ટ્વા વિકૃતં નીલલોહિતમ્ સ્ત્રિયઃ પતિવ્રતાશ્ચાપિ તમેવાન્વયુરાદરાત્

જ્યારે વનમાં એ અજીબ અને નીલાલાલ રંગના પુરુષને જોઈ, ત્યારે સ્ત્રીઓ, અહીં સુધી કે પોતાના પતિને સમર્પિત પણ, શ્રદ્ધાથી તેની પાછળ ચાલવા લાગી.

વનોટજદ્વારગતાશ્ ચ નાર્યો વિસ્રસ્તવસ્ત્રાભરણા વિચેષ્ટાઃ લબ્ધ્વા સ્મિતં તસ્ય મુખારવિન્દાદ્ દ્રુમાલયસ્થાસ્ તમ્ અથાન્વયુસ્તાઃ

જંગલના ઝોપડાંના દરવાજા પર ઊભેલી સ્ત્રીઓ, જેમના વસ્ત્ર અને આભૂષણ ઢીલા પડી ગયા હતા, બેચેન થઈને હલવા લાગી; જ્યારે તેના કમળ જેવા ચહેરા પરથી સ્મિત મળ્યું, ત્યારે વૃક્ષોમાં રહેતી એ સ્ત્રીઓ પણ તેની પાછળ ચાલવા લાગી.

દૃષ્ટ્વા કાશ્ચિદ્ભવં નાર્યો મદઘૂર્ણિતલોચનાઃ વિલાસબાહ્યાસ્તાશ્ચાપિ ભ્રૂવિલાસં પ્રચક્રિરે

કેટલીક સ્ત્રીઓએ જ્યારે ભવને જોયો, ત્યારે તેમની આંખો મદમાં લોભાઈ ગઈ અને તેઓ શરમ ભૂલીને ભ્રૂભંગથી ઇશારો કરવા લાગી.

અથ દૃષ્ટ્વાપરા નાર્યઃ કિંચિત્ પ્રહસિતાનનાઃ કિંચિદ્ વિસ્રસ્તવસનાઃ સ્રસ્તકાઞ્ચીગુણા જગુઃ

પછી બીજી સ્ત્રીઓએ તેને જોઈ, થોડું સ્મિત કર્યું, ચહેરા પર આનંદ છલકાયો; કેટલીક સ્ત્રીઓના વસ્ત્રો ઢળી ગયા, કમરપટ્ટા ઢીલા પડી ગયા અને તેઓ ગાવા લાગી.

કાશ્ચિત્તદા તં વિપિને તુ દૃષ્ટ્વા વિપ્રાઙ્ગનાઃ સ્રસ્તનવાંશુકં વા સ્વાન્સ્વાન્વિચિત્રાન્ વલયાન્પ્રવિધ્ય મદાન્વિતા બન્ધુજનાંશ્ ચ જગ્મુઃ

કેટલીક બ્રાહ્મણ સ્ત્રીઓએ વનમાં તેને જોયા પછી, નવા રેશમી વસ્ત્રો ઢળી ગયા, ઉત્સાહમાં પોતાના રંગબેરંગી કાંગણ ફેંકી દીધા અને પોતાના પરિવારજનો પાસે ગઈ.

કાચિત્તદા તં ન વિવેદ દૃષ્ટ્વા વિવાસના સ્રસ્તમહાંશુકા ચ શાખાવિચિત્રાન્ વિટપાન્પ્રસિદ્ધાન્ મદાન્વિતા બન્ધુજનાંસ્તથાન્યાઃ

કેટલીક સ્ત્રીઓએ ત્યારે તેને જોઈને ઓળખી શકી નહીં, વસ્ત્રો પડી ગયા, મોટું ચાદર પણ ઢીલું પડી ગયું; મદમાં આવી, જાણીતા ઝાડની ડાળીઓ પાસે ગઈ, અને અન્ય પરિવારજનો પણ એમ જ ગયા.

કાશ્ચિજ્જગુસ્તં નનૃતુર્ નિપેતુશ્ ચ ધરાતલે નિષેદુર્ગજવચ્ચાન્યા પ્રોવાચ દ્વિજપુઙ્ગવાઃ

કેટલીક સ્ત્રીઓએ તેના માટે ગીત ગાયા, કેટલીક નાચવા લાગી, કેટલીક જમીન પર પડી ગઈ; બીજી એજ રીતે બેઠી ગઈ જેમ હાથી બેસે, અને કેટલીક બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠને વાત કરી.

અન્યોન્યં સસ્મિતં પ્રેક્ષ્ય ચાલિલિઙ્ગુઃ સમન્તતઃ નિરુધ્ય માર્ગં રુદ્રસ્ય નૈપુણાનિ પ્રચક્રિરે

એ સ્ત્રીઓ એકબીજાને જોઈને સ્મિત સાથે ગળે મળવા લાગી, સર્વત્ર રસ્તો રોકી દીધો અને રુદ્રને પોતાની કળાઓ બતાવવા લાગી.

કો ભવાનિતિ ચાહુસ્તં આસ્યતામિતિ ચાપરાઃ કુત્રેત્યથ પ્રસીદેતિ જજલ્પુઃ પ્રીતમાનસાઃ

કેટલીક સ્ત્રીઓએ પૂછ્યું, 'તમે કોણ છો?' બીજીએ કહ્યું, 'અહીં બેસો.' પછી આનંદભર્યા મનથી પૂછ્યું, 'તમે ક્યાંથી આવ્યા? કૃપા કરો ને.'

વિપરીતા નિપેતુર્વૈ વિસ્રસ્તાંશુકમૂર્ધજાઃ પતિવ્રતાઃ પતીનાં તુ સંનિધૌ ભવમાયયા

કેટલીક સ્ત્રીઓના વાળ અને વસ્ત્રો ઢીલા પડી ગયા અને તેઓ ગૂંચવણમાં પડી ગઈ; અહીં સુધી કે પોતાના પતિની હાજરીમાં પણ, ભવની માયાથી એમ થયું.

દૃષ્ટ્વા શ્રુત્વા ભવસ્તાસાં ચેષ્ટાવાક્યાનિ ચાવ્યયઃ શુભં વાપ્યશુભં વાપિ નોક્તવાન્પરમેશ્વરઃ

ભવએ એ સ્ત્રીઓની ક્રિયાઓ અને વાણી જોઈ અને સાંભળી, શુભ કે અશુભ જે કંઈ હતું, પરમેશ્વરે કંઈ બોલ્યા નહીં.

દૃષ્ટ્વા નારીકુલં વિપ્રાસ્ તથાભૂતં ચ શઙ્કરમ્ અતીવ પરુષં વાક્યં જજલ્પુસ્તે મુનીશ્વરાઃ

બ્રાહ્મણોએ, એ સ્ત્રીઓના સમૂહ અને શંકરને એ હાલતમાં જોઈને, અત્યંત કઠોર શબ્દો કહ્યા, એ મહર્ષિઓએ.

તપાંસિ તેષાં સર્વેષાં પ્રત્યાહન્યન્ત શઙ્કરે યથાદિત્યપ્રકાશેન તારકા નભસિ સ્થિતાઃ

શંકરે તેમનો બધો તપ નષ્ટ કરી દીધો, જેમ આકાશમાં તારા, સૂર્યના પ્રકાશથી અદૃશ્ય થઈ જાય છે.

શ્રૂયતે ઋષિશાપેન બ્રહ્મણસ્તુ મહાત્મનઃ સમૃદ્ધશ્રેયસાં યોનિર્ યજ્ઞા વૈ નાશમાપ્તવાન્

કહવામાં આવે છે કે, ઋષિના શાપથી મહાત્મા બ્રહ્માજીનું સુખનું મૂળ નષ્ટ થયું અને યજ્ઞો પણ બરબાદ થઈ ગયા.

ભૃગોર્ અપિ ચ શાપેન વિષ્ણુઃ પરમવીર્યવાન્ પ્રાદુર્ભાવાન્દશ પ્રાપ્તો દુઃખિતશ્ ચ સદા કૃતઃ

ભૃગુના શાપથી પણ પરાક્રમી વિષ્ણુએ દસ અવતાર લીધા અને હંમેશા દુઃખી રહેવું પડ્યું.

ઇન્દ્રસ્યાપિ ચ ધર્મજ્ઞ છિન્નં સવૃષણં પુરા ઋષિણા ગૌતમેનોર્વ્યાં ક્રુદ્ધેન વિનિપાતિતમ્

અહીં સુધી કે ધર્મને જાણનારા ઇન્દ્રના પણ ગૌતમ ઋષિએ ગુસ્સામાં તેમના વૃષણ કાપી પૃથ્વી પર ફેંકી દીધા.

ગર્ભવાસો વસૂનાં ચ શાપેન વિહિતસ્ તથા ઋષીણાં ચૈવ શાપેન નહુષઃ સર્પતાં ગતઃ

શાપથી વસુઓએ ગર્ભમાં રહેવું પડ્યું અને ઋષિઓના શાપથી નહુષ પણ સાપ બની ગયો.