લિઙ્ગપુરાણમ્

ષષ્ટિશ્ચૈવ સહસ્રાણિ સંખ્યાતાનિ તુ સંખ્યયા દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ પ્રાહુઃ સંખ્યાવિદો જનાઃ

સાઠ હજાર ગણવામાં આવે છે; સંખ્યાના જાણકારો એક હજાર દિવ્ય વર્ષ કહે છે.

દિવ્યેનૈવ પ્રમાણેન યુગસંખ્યાપ્રકલ્પનમ્ પૂર્વં કૃતયુગં નામ તતસ્ત્રેતા વિધીયતે

દિવ્ય માપ પ્રમાણે, યુગોની સંખ્યા ગણવામાં આવે છે; પહેલા કૃત યુગ આવે છે, પછી ત્રેતા યુગ થાય છે.

દ્વાપરશ્ચ કલિશ્ચૈવ યુગાન્યેતાનિ સુવ્રતાઃ અથ સંવત્સરા દૃષ્ટા માનુષેણ પ્રમાણતઃ

પછી દ્વાપર અને કળિયુગ, એ યુગો છે, સુવ્રતો; અને વર્ષો માનવ માપ પ્રમાણે ગણાય છે.

કૃતસ્યાદ્યસ્ય વિપ્રેન્દ્રા દિવ્યમાનેન કીર્તિતમ્ સહસ્રાણાં શતાન્યાસંશ્ ચતુર્દશ ચ સંખ્યયા

હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, કૃતયુગનો સમય દેવો મુજબ જણાવવામાં આવ્યો છે: તે ચૌદ લાખ વર્ષ છે, જે હજારો અને સૈંકડો વર્ષોની ગણતરીમાં આવે છે.

ચત્વારિંશત્સહસ્રાણિ તથાન્યાનિ કૃતં યુગમ્ તથા દશસહસ્રાણાં વર્ષાણાં શતસંખ્યયા

કૃતયુગમાં ચાળીસ હજાર વર્ષ છે, અને એમાં દસ હજાર વર્ષોનું સૈંકડો ગણતરી પણ આવે છે.

અશીતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલસ્ત્રેતાયુગસ્ય ચ સપ્તૈવ નિયુતાન્યાહુર્ વર્ષાણાં માનુષાણિ તુ

ત્રેતાયુગનો સમય એંસી હજાર વર્ષ છે, અને માનવ વર્ષોમાં તે સાત લાખ વર્ષ ગણાય છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલસ્તુ દ્વાપરસ્ય ચ તથા શતસહસ્રાણિ વર્ષાણાં ત્રીણિ સંખ્યયા

દ્વાપરયુગનો સમય વીસ હજાર વર્ષ છે, અને કુલ ત્રણ લાખ વર્ષ ગણાય છે.

ષષ્ટિશ્ચૈવ સહસ્રાણિ કાલઃ કલિયુગસ્ય તુ એવં ચતુર્યુગઃ કાલ ઋતે સંધ્યાંશકાત્સ્મૃતઃ

કળિયુગનો સમય સાઠ હજાર વર્ષ છે; આ રીતે ચારેય યુગોનો સમય, સંધ્યાકાળના ભાગો સિવાય, યાદ કરવામાં આવ્યો છે.

નિયુતાન્યેવ ષટ્ત્રિંશન્ નિરંશાનિ તુ તાનિ વૈ ચત્વારિંશત્તથા ત્રીણિ નિયુતાનીહ સંખ્યયા

સંધ્યાકાળના ભાગો સિવાય, છત્રીસ લાખ વર્ષ થાય છે, અને અહીં કુલ ગણતરીમાં ત્રેંસઠ લાખ વર્ષ આવે છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ સંધ્યાંશશ્ ચ ચતુર્યુગઃ એવં ચતુર્યુગાખ્યાનાં સાધિકા હ્યેકસપ્તતિઃ

ચારેય યુગોના સંધ્યાકાળના ભાગો વીસ હજાર વર્ષ છે; આ રીતે સંધ્યાકાળ સહિત ચારેય યુગોનું કુલ ગણતરી એકત્રીસ લાખ વર્ષ થાય છે.

કૃતત્રેતાદિયુક્તાનાં મનોરન્તરમુચ્યતે મન્વન્તરસ્ય સંખ્યા ચ વર્ષાગ્રેણ પ્રકીર્તિતા

કૃતા, ત્રેતા અને અન્ય યુગો સાથે મળીને જે સમય થાય છે, તેને મન્વંતર કહેવામાં આવે છે; મન્વંતરનો સમય વર્ષના આરંભે જણાવવામાં આવ્યો છે.

ત્રિંશત્કોટ્યસ્તુ વર્ષાણાં માનુષેણ દ્વિજોત્તમાઃ સપ્તષષ્ટિસ્તથાન્યાનિ નિયુતાન્યધિકાનિ તુ

હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, મન્વંતરમાં ત્રીસ કરોડ માનવ વર્ષો હોય છે, અને એમાં વધુ સડસઠ લાખ વર્ષ ઉમેરાય છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલો ઽયમ્ અધિકં વિના મન્વન્તરસ્ય સંખ્યૈષા લૈઙ્ગે ઽસ્મિન્કીર્તિતા દ્વિજાઃ

મન્વંતરનો વધારાનો સમય વીસ હજાર વર્ષ છે, જે બહાર રાખવામાં આવ્યો છે; મન્વંતરનો આ ગણતરી લિંગ શાસ્ત્રમાં જણાવવામાં આવ્યો છે, હે બ્રાહ્મણો.

ચતુર્યુગસ્ય ચ તથા વર્ષસંખ્યા પ્રકીર્તિતા ચતુર્યુગસહસ્રં વૈ કલ્પશ્ચૈકો દ્વિજોત્તમાઃ

આ રીતે ચારેય યુગોના વર્ષોની ગણતરી જણાવવામાં આવી છે; ચારેય યુગોના હજાર ચક્રો એક કલ્પ બને છે, હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ.

નિશાન્તે સૃજતે લોકાન્ નશ્યન્તે નિશિ જન્તવઃ તત્ર વૈમાનિકાનાં તુ અષ્ટાવિંશતિકોટયઃ

રાતના અંતે લોકોની રચના થાય છે; રાત દરમિયાન જીવો નાશ પામે છે. ત્યાં દેવો માટે અઠ્ઠાવીસ કરોડ ગણાય છે.

મન્વન્તરેષુ વૈ સંખ્યા સાન્તરેષુ યથાતથા ત્રીણિ કોટિશતાન્યાસન્ કોટ્યો દ્વિનવતિસ્ તથા

મન્વંતરોમાં ગણતરી આ રીતે છે: ત્રણસો કરોડ, અને બાવન કરોડ પણ હોય છે.

કલ્પે ઽતીતે તુ વૈ વિપ્રાઃ સહસ્રાણાં તુ સપ્તતિઃ પુનસ્તથાષ્ટસાહસ્રં સર્વત્રૈવ સમાસતઃ

હે બ્રાહ્મણો, ગયા કલ્પમાં સત્તર હજાર હતા, અને ફરીથી સર્વત્ર આઠ હજારનો સરવાળો થાય છે.

કલ્પાવસાનિકાંસ્ત્યક્ત્વા પ્રલયે સમુપસ્થિતે મહર્લોકાત્ પ્રયાન્ત્યેતે જનલોકં જનાસ્તતઃ

કલ્પના અંતે, જ્યારે પ્રલય આવે છે, ત્યારે મહર્લોકમાંથી આ જીવો જનલોકમાં જાય છે.

કોટીનાં દ્વે સહસ્રે તુ અષ્ટૌ કોટિશતાનિ તુ દ્વિષષ્ટિશ્ ચ તથા કોટ્યો નિયુતાનિ ચ સપ્તતિઃ

બે હજાર કરોડ, આઠસો કરોડ સૈંકડો, બાસઠ કરોડ અને સત્તર લાખ ગણાય છે.

કલ્પાર્ધસંખ્યા દિવ્યા વૈ કલ્પમેવં તુ કલ્પયેત્ કલ્પાનાં વૈ સહસ્રં તુ વર્ષમેકમજસ્ય તુ

કલ્પના અર્ધનો દૈવી ગણતરી આ રીતે થાય છે; હજાર કલ્પો અજના એક વર્ષ બને છે.

વર્ષાણામષ્ટસાહસ્રં બ્રાહ્મં વૈ બ્રહ્મણો યુગમ્ સવનં યુગસાહસ્રં સર્વદેવોદ્ભવસ્ય તુ

આઠ હજાર વર્ષ બ્રહ્મા યુગ છે, એટલે કે બ્રહ્માનો યુગ; સવના યુગોના હજાર ચક્રો સર્વ દેવોના ઉત્પત્તિ માટે છે.

સવનાનાં સહસ્રં તુ ત્રિવિધં ત્રિગુણં તથા બ્રહ્મણસ્તુ તથા પ્રોક્તઃ કાલઃ કાલાત્મનઃ પ્રભો

હજારો યજ્ઞ ત્રણ પ્રકારના અને ત્રણ ગુણવાળા કહેવાયા છે; એ જ રીતે, સમયના સ્વરૂપ બ્રહ્માનું સમય પણ આ રીતે જણાવાયું છે, હે પ્રભુ.

ભવોદ્ભવસ્તપશ્ચૈવ ભવ્યો રમ્ભઃ ક્રતુઃ પુનઃ ઋતુર્વહ્નિર્હવ્યવાહઃ સાવિત્રઃ શુદ્ધ એવ ચ

સૃષ્ટિ, ઉત્પત્તિ અને તપ છે; પછી, જે થવાનું છે, ફૂલવું, ફરી યજ્ઞ, ઋતુ, અગ્નિ, હવ્યવાહક, સાવિત્રી અને શુદ્ધ પણ છે.

ઉશિકઃ કુશિકશ્ચૈવ ગાન્ધારો મુનિસત્તમાઃ ઋષભશ્ ચ તથા ષડ્જો મજ્જાલીયશ્ ચ મધ્યમઃ

ઉશિક, કુશિક અને ગાંધાર, હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, ઋષભ, પછી ષડ્જ, મજ્જાલીય અને મધ્યમ પણ છે.

વૈરાજો વૈ નિષાદશ્ ચ મુખ્યો વૈ મેઘવાહનઃ પઞ્ચમશ્ચિત્રકશ્ચૈવ આકૂતિર્ જ્ઞાન એવ ચ

વૈરાજ, નિષાદ, મુખ્ય મેઘવાહક, પાંચમો ચિત્રક, અને આકૂતિ, જ્ઞાન પણ છે.

મનઃ સુદર્શો બૃંહશ્ ચ તથા વૈ શ્વેતલોહિતઃ રક્તશ્ ચ પીતવાસાશ્ ચ અસિતઃ સર્વરૂપકઃ

મન, સુદર્શન, બૃંહ, અને એ જ રીતે શ્વેતલોહિત, રક્ત, પીળા વસ્ત્રધારી, અસિત અને સર્વરૂપવાળા પણ છે.

એવં કલ્પાસ્તુ સંખ્યાતા બ્રહ્મણો ઽવ્યક્તજન્મનઃ કોટિકોટિસહસ્રાણિ કલ્પાનાં મુનિસત્તમાઃ

આ રીતે, અવ્યક્ત જન્મવાળા બ્રહ્માના કલ્પો ગણવામાં આવ્યા છે; હે શ્રેષ્ઠ મુનિ, અબજ અબજ કલ્પો છે.

ગતાનિ તાવચ્છેષાણિ અહર્નિશ્યાનિ વૈ પુનઃ પરાન્તે વૈ વિકારાણિ વિકારં યાન્તિ વિશ્વતઃ

એટલા બધા દિવસ-રાતો પસાર થઈ ગયા છે; પરમ સમયના અંતે, સર્વે પરિવર્તન ફરી પોતાના મૂળમાં જાય છે.

વિકારસ્ય શિવસ્યાજ્ઞાવશેનૈવ તુ સંહૃતિઃ સંહૃતે તુ વિકારે ચ પ્રધાને ચાત્મનિ સ્થિતે

શિવની આજ્ઞાથી જ પરિવર્તનનો વિલય થાય છે; જ્યારે પરિવર્તન વિલય પામે છે, ત્યારે પ્રધાન અને આત્મા સ્થિર રહે છે.