લિઙ્ગપુરાણમ્

ગન્ધં પુષ્પં તથા ધૂપં દીપમન્નં ક્રમેણ તુ તોયં સુગન્ધિતં ચૈવ પુનરાચમનીયકમ્

પછી ક્રમશઃ સુગંધ, ફૂલ, ધૂપ, દીવો, ભોજન, ફરીથી સુગંધિત પાણી અને આચમન માટેનું પાણી અર્પણ કરવું.

મુકુટં ચ શુભં છન્નં તથા વૈ ભૂષણાનિ ચ દાપયેત્પ્રણવેનૈવ મુખવાસાદિકાનિ ચ

પછી સુંદર ઢાંકાયેલું મુકુટ, આભૂષણો અને પ્રણવથી મોઢામાં સુગંધ વગેરે પણ અર્પણ કરવું.

તતઃ સ્ફટિકસંકાશં દેવં નિષ્કલમક્ષરમ્ કારણં સર્વદેવાનાં સર્વલોકમયં પરમ્

પછી, સ્ફટિક જેવો તેજસ્વી, અખંડ, અવિનાશી, બધા દેવતાઓનો કારણ, સર્વત્ર વ્યાપક અને સર્વોચ્ચ એવા ભગવાનનું ધ્યાન કરવું.

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાદ્યૈર્ ઋષિદેવૈર્ અગોચરમ્ વેદવિદ્ભિર્ હિ વેદાન્તૈસ્ ત્વ્ અગોચરમિતિ શ્રુતિઃ

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને બીજા ઋષિ-દેવતાઓને પણ જે અગ્રાહ્ય છે, અને જે વેદ તથા વેદાંત જાણનારા માટે પણ અગ્રાહ્ય છે—એવું વેદ કહે છે.

આદિમધ્યાન્તરહિતં ભેષજં ભવરોગિણામ્ શિવતત્ત્વમિતિ ખ્યાતં શિવલિઙ્ગે વ્યવસ્થિતમ્

જેને આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી, જે ભવરૂપ રોગથી પીડિતો માટે ઔષધ છે, જે શિવતત્ત્વ તરીકે જાણીતી છે અને શિવલિંગમાં સ્થિર છે.

પ્રણવેનૈવ મન્ત્રેણ પૂજયેલ્લિઙ્ગમૂર્ધનિ સ્તોત્રં જપેચ્ચ વિધિના નમસ્કારં પ્રદક્ષિણમ્

પ્રણવ મંત્રથી લિંગના શિખર પર પૂજન કરવું, નિયમથી સ્તોત્ર જપવું અને વંદન તથા પ્રદક્ષિણ કરવી.

અર્ઘ્યં દત્ત્વાથ પુષ્પાણિ પાદયોસ્તુ વિકીર્ય ચ પ્રણિપત્ય ચ દેવેશમ્ આત્મન્યારોપયેચ્છિવમ્

અર્ઘ્ય અર્પણ કરી, પગ પાસે ફૂલ વિખેરી, ભગવાનને વંદન કરી, અંતરમાં શિવને સ્થિર માની ધ્યાન કરવું.

એવં સંક્ષિપ્ય કથિતં લિઙ્ગાર્ચનમનુત્તમમ્ આભ્યન્તરં પ્રવક્ષ્યામિ લિઙ્ગાર્ચનમિહાદ્ય તે

આ રીતે શ્રેષ્ઠ લિંગપૂજન સંક્ષિપ્તમાં કહ્યુ છે; હવે હું તને અહીં આંતરિક લિંગપૂજન સમજાવું છું.

આગ્નેયં સૌરમમૃતં બિમ્બં ભાવ્યં તતોપરિ ગુણત્રયં ચ હૃદયે તથા ચાત્મત્રયં ક્રમાત્

આગ્નેય, સૌર અને અમૃત સ્વરૂપ ચક્રનું ધ્યાન કરવું, પછી હૃદયમાં ત્રણ ગુણો અને પછી ક્રમશઃ ત્રણ આત્માનું ધ્યાન કરવું.

તસ્યોપરિ મહાદેવં નિષ્કલં સકલાકૃતિમ્ કાન્તાર્ધરૂઢદેહં ચ પૂજયેદ્ધ્યાનવિદ્યયા

એના ઉપર ધ્યાનવિદ્યાથી મહાદેવનું, જે નિર્વિકાર પણ સર્વરૂપ છે અને અર્ધદેહમાં પ્રિયાને ધારણ કરે છે, એનું પૂજન કરવું.

તતો બહુવિધં પ્રોક્તં ચિન્ત્યં તત્રાસ્તિ ચેદ્યતઃ ચિન્તકસ્ય તતશ્ચિન્તા અન્યથા નોપપદ્યતે

પછી, ત્યાં જે-જે ધ્યાન કરવાનું છે એ અનેક રીતે વર્ણવાયું છે; ધ્યાન કરનાર માટે જેવું વિચારવું હોય એ પ્રમાણે જ વિચાર આવે છે, બીજું રીતે નહીં.

તસ્માદ્ધ્યેયં તથા ધ્યાનં યજમાનઃ પ્રયોજનમ્ સ્મરેત્તન્નાન્યથા જાતુ બુધ્યતે પુરુષસ્ય હ

એથી, યજમાનએ આવું ધ્યાન કરવું અને પોતાના ધ્યેયને યાદ કરવું, કેમ કે બીજું રીતે મનુષ્યને સાચું જ્ઞાન થતું નથી.

પુરે શેતે પુરં દેહં તસ્માત્પુરુષ ઉચ્યતે યાજ્યં યજ્ઞેન યજતે યજમાનસ્તુ સ સ્મૃતઃ

શરીર રૂપ શહેરમાં જે રહે છે તેને પુરુષ કહે છે; જેનું યજ્ઞથી પૂજન થાય છે તે યજ્ય છે અને પૂજક યજમાન કહેવાય છે.

ધ્યેયો મહેશ્વરો ધ્યાનં ચિન્તનં નિર્વૃતિઃ ફલમ્ પ્રધાનપુરુષેશાનં યાથાતથ્યં પ્રપદ્યતે

મહેશ્વરનું ધ્યાન કરવું, ધ્યાન એ ચિંતન છે અને તેનું ફળ મોક્ષ છે. મુખ્ય અને પુરુષના ઈશ્વરની સાચી સ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

ઇહ ષડ્વિંશકો ધ્યેયો ધ્યાતા વૈ પઞ્ચવિંશકઃ ચતુર્વિંશકમ્ અવ્યક્તં મહદાદ્યાસ્તુ સપ્ત ચ

અહીં છવીસમો ધ્યાન કરવાનો છે, ધ્યાન કરનાર પચ્ચીસમો છે; અવ્યક્ત ચોવીસમો છે અને મહતથી શરૂ થતા સાત તત્વો છે.

મહાંસ્ તથા ત્વહઙ્કારં તન્માત્રં પઞ્ચકં પુનઃ કર્મેન્દ્રિયાણિ પઞ્ચૈવ તથા બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ ચ

મહત્તત્વ, પછી અહંકાર, પછી પાંચ સૂક્ષ્મ તત્વો, પછી પાંચ કર્મેન્દ્રિય અને પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિય—આ બધું છે.

મનશ્ ચ પઞ્ચ ભૂતાનિ શિવઃ ષડ્વિંશકસ્તતઃ સ એવ ભર્તા કર્તા ચ વિધેરપિ મહેશ્વરઃ

પછી મન અને પાંચ ભૂતો—આ રીતે છવીસમો શિવ છે. એ જ સર્વનો પાલનહાર અને સર્જનહાર છે, બ્રહ્મા પણ એના અધિક છે.

હિરણ્યગર્ભં રુદ્રો ઽસૌ જનયામાસ શઙ્કરઃ વિશ્વાધિકશ્ ચ વિશ્વાત્મા વિશ્વરૂપ ઇતિ સ્મૃતઃ

શંકર રૂપ રુદ્રે હિરણ્યગર્ભને ઉત્પન્ન કર્યો. એ સર્વથી ઊંચો છે, સર્વમાં વ્યાપ્ત છે અને સર્વરૂપ છે એમ કહેવાય છે.

વિના યથા હિ પિતરં માતરં તનયાસ્ત્વિહ ન જાયન્તે તથા સોમં વિના નાસ્તિ જગત્ત્રયમ્

જેમ પિતા-માતા વિના સંતાન જન્મે નહીં, એમ સોમ વિના ત્રણેય લોક રહેતાં નથી.

કર્તા યદિ મહાદેવઃ પરમાત્મા મહેશ્વરઃ તથા કારયિતા ચૈવ કુર્વતો ઽલ્પાત્મનસ્ તથા

મહાદેવ, પરમાત્મા, મહેશ્વર જો કર્તા છે, તો નાના આત્માવાળાઓના કર્મ પણ એના દ્વારા થાય છે.

નિત્યો વિશુદ્ધો બુદ્ધશ્ ચ નિષ્કલઃ પરમેશ્વરઃ ત્વયોક્તો મુક્તિદઃ કિં વા નિષ્કલશ્ચેત્કરોતિ કિમ્

પરમેશ્વર સદા શાશ્વત, પવિત્ર, જાગૃત અને નિર્વિકાર છે. તું કહે છે કે એ મુક્તિ આપે છે; પણ જો એ નિર્વિકાર છે તો એ શું કરે છે?

કાલઃ કરોતિ સકલં કાલં કલયતે સદા નિષ્કલં ચ મનઃ સર્વં મન્યતે સો ઽપિ નિષ્કલઃ

સમય બધું સર્જે છે; સમય પોતે સમયને માપે છે. મન બધું વિચારે છે—even નિર્વિકાર પણ—અને એ પણ નિર્વિકાર છે.

કર્મણા તસ્ય ચૈવેહ જગત્સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્ કિમત્ર દેવદેવસ્ય મૂર્ત્યષ્ટકમિદં જગત્

એના કર્મથી જ આ આખું જગત સ્થિર છે. તો દેવોના દેવની આ આઠમૂર્તિરૂપ જગત શું છે?

વિનાકાશં જગન્નૈવ વિના ક્ષ્માં વાયુના વિના તેજસા વારિણા ચૈવ યજમાનં તથા વિના

આકાશ વિના જગત નથી, પૃથ્વી વિના પણ નથી, વાયુ, અગ્નિ, જળ અને યજમાન વિના પણ નથી.

ભાનુના શશિના લોકસ્ તસ્યૈતાસ્તનવઃ પ્રભોઃ વિચારતસ્તુ રુદ્રસ્ય સ્થૂલમેતચ્ચરાચરમ્

સૂર્ય અને ચંદ્ર વિના જગત નથી. આ બધું પ્રભુના સ્વરૂપ છે; એમ વિચારીએ તો ચરાચર જગત રુદ્રનું જ સ્થૂળ રૂપ છે.

સૂક્ષ્મં વદન્તિ ઋષયો યન્ન વાચ્યં દ્વિજોત્તમાઃ યતો વાચો નિવર્તન્તે અપ્રાપ્ય મનસા સહ

મહાન ઋષિઓ એ સૂક્ષ્મ તત્વને કહે છે જે શબ્દથી કહી શકાય તેમ નથી, કારણ કે વાણી અને મન ત્યાં પહોંચી શકતા નથી.

આનન્દં બ્રહ્મણો વિદ્વાન્ ન બિભેતિ કુતશ્ચન ન ભેતવ્યં તથા તસ્માજ્ જ્ઞાત્વાનન્દં પિનાકિનઃ

જે બ્રહ્માનંદને જાણે છે એ ક્યારેય કોઈથી ડરે નહીં; એટલે પિનાકધારીના આનંદને જાણ્યા પછી કશી ભય રહેતું નથી.

વિભૂતયશ્ ચ રુદ્રસ્ય મત્વા સર્વત્ર ભાવતઃ સર્વં રુદ્ર ઇતિ પ્રાહુર્ મુનયસ્તત્ત્વદર્શિનઃ

રુદ્રના વિભૂતિઓ સર્વત્ર જાણી, તત્ત્વદર્શી મુનિઓ કહે છે કે સર્વેમાં રુદ્ર જ છે.

નમસ્કારેણ સતતં ગૌરવાત્પરમેષ્ઠિનઃ સર્વં તુ ખલ્વિદં બ્રહ્મ સર્વો વૈ રુદ્ર ઈશ્વરઃ

પરમેશ્વરને હંમેશા નમન અને માન આપવું જોઈએ; આ બધું બ્રહ્મ છે, અને સર્વેમાં રુદ્ર, ઈશ્વર જ છે.