લિઙ્ગપુરાણમ્

ન્યસેન્મન્ત્રાણિ તત્તોયે સદ્યોજાતાદિકાનિ તુ સુવર્ણકલશેનાથ તથા વૈ રાજતેન વા

એ પાણીમાં સદ્યોજાતથી શરૂ થતા મંત્રોનું નિમજ્જન કરવું, સુવર્ણ કે ચાંદીના પાત્રમાં.

તામ્રેણ પદ્મપત્રેણ પાલાશેન દલેન વા શંખેન મૃન્મયેનાથ શોધિતેન શુભેન વા

અથવા તાંબાના પાત્ર, કમળની પાંખડી, પલાશની પાંખડી, શંખ કે શુદ્ધ માટીના શુભ પાત્ર વડે પણ કરી શકાય.

સકૂર્ચેન સપુષ્પેણ સ્નાપયેન્મન્ત્રપૂર્વકમ્ મન્ત્રાણિ તે પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સર્વાર્થસિદ્ધયે

કુશ અને ફૂલો સાથે યોગ્ય મંત્રો બોલી સ્નાન કરાવવું; હવે હું એ મંત્રો કહું છું, સર્વ સિદ્ધિ માટે સાંભળો.

યૈર્લિઙ્ગં સકૃદપ્યેવં સ્નાપ્ય મુચ્યેત માનવઃ પવમાનેન મન્ત્રજ્ઞાઃ તથા વામીયકેન ચ

આ મંત્રોથી એકવાર પણ લિંગને સ્નાન કરાવવાથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે; પવમાન મંત્ર અને વામીયક મંત્રથી પણ.

રુદ્રેણ નીલરુદ્રેણ શ્રીસૂક્તેન શુભેન ચ રજનીસૂક્તકેનૈવ ચમકેન શુભેન ચ

રુદ્ર, નિલરુદ્ર, શુભ શ્રીસૂક્ત, રજનીસૂક્ત અને શુભ ચમક મંત્રથી પણ.

હોતારેણાથ શિરસા અથર્વેણ શુભેન ચ શાન્ત્યા ચાથ પુનઃ શાન્ત્યા ભારુણ્ડેનારુણેન ચ

હોતાર, શિરસ, શુભ અથર્વ, શાંતિ અને ફરી શાંતિ, ભારુંડ અને અરુણ મંત્રથી પણ.

વારુણેન ચ જ્યેષ્ઠેન તથા વેદવ્રતેન ચ તથાન્તરેણ પુણ્યેન સૂક્તેન પુરુષેણ ચ

વારુણ, જ્યેષ્ઠ, વેદવ્રત, બીજું પવિત્ર સૂક્ત અને પુરુષ સૂક્તથી પણ.

ત્વરિતેનૈવ રુદ્રેણ કપિના ચ કપર્દિના આવોસજેતિ સામ્ના તુ બૃહચ્ચન્દ્રેણ વિષ્ણુના

પછી, જટાવાળા રુદ્ર અને વાનરમુખી સાથે, વિશાળ ચંદ્ર જેવા વિષ્ણુએ સામગાનથી 'સ્થાપિત થાઓ' એમ બોલી વિધિ શરૂ કરી.

વિરૂપાક્ષેણ સ્કન્દેન શતઋગ્ભિઃ શિવૈસ્ તથા પઞ્ચબ્રહ્મૈશ્ ચ સૂત્રેણ કેવલપ્રણવેન ચ

વિરૂપાક્ષ, સ્કંદ, અનેક શિવો અને પાંચ બ્રહ્માઓએ પણ સૂત્ર અને શુદ્ધ પ્રણવથી એ જ રીતે આહ્વાન કર્યું.

સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં સર્વપાપપ્રશાન્તયે વસ્ત્રં શિવોપવીતં ચ તથા હ્યાચમનીયકમ્

બધા પાપો શાંત થાય એ માટે દેવોના સ્વામીનું અભિષેક કરવું, કપડું, શિવનું યજ્ઞોપવીત અને આચમન માટેનું પાણી અર્પણ કરવું.

ગન્ધં પુષ્પં તથા ધૂપં દીપમન્નં ક્રમેણ તુ તોયં સુગન્ધિતં ચૈવ પુનરાચમનીયકમ્

પછી ક્રમશઃ સુગંધ, ફૂલ, ધૂપ, દીવો, ભોજન, ફરીથી સુગંધિત પાણી અને આચમન માટેનું પાણી અર્પણ કરવું.

મુકુટં ચ શુભં છન્નં તથા વૈ ભૂષણાનિ ચ દાપયેત્પ્રણવેનૈવ મુખવાસાદિકાનિ ચ

પછી સુંદર ઢાંકાયેલું મુકુટ, આભૂષણો અને પ્રણવથી મોઢામાં સુગંધ વગેરે પણ અર્પણ કરવું.

તતઃ સ્ફટિકસંકાશં દેવં નિષ્કલમક્ષરમ્ કારણં સર્વદેવાનાં સર્વલોકમયં પરમ્

પછી, સ્ફટિક જેવો તેજસ્વી, અખંડ, અવિનાશી, બધા દેવતાઓનો કારણ, સર્વત્ર વ્યાપક અને સર્વોચ્ચ એવા ભગવાનનું ધ્યાન કરવું.

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાદ્યૈર્ ઋષિદેવૈર્ અગોચરમ્ વેદવિદ્ભિર્ હિ વેદાન્તૈસ્ ત્વ્ અગોચરમિતિ શ્રુતિઃ

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને બીજા ઋષિ-દેવતાઓને પણ જે અગ્રાહ્ય છે, અને જે વેદ તથા વેદાંત જાણનારા માટે પણ અગ્રાહ્ય છે—એવું વેદ કહે છે.

આદિમધ્યાન્તરહિતં ભેષજં ભવરોગિણામ્ શિવતત્ત્વમિતિ ખ્યાતં શિવલિઙ્ગે વ્યવસ્થિતમ્

જેને આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી, જે ભવરૂપ રોગથી પીડિતો માટે ઔષધ છે, જે શિવતત્ત્વ તરીકે જાણીતી છે અને શિવલિંગમાં સ્થિર છે.

પ્રણવેનૈવ મન્ત્રેણ પૂજયેલ્લિઙ્ગમૂર્ધનિ સ્તોત્રં જપેચ્ચ વિધિના નમસ્કારં પ્રદક્ષિણમ્

પ્રણવ મંત્રથી લિંગના શિખર પર પૂજન કરવું, નિયમથી સ્તોત્ર જપવું અને વંદન તથા પ્રદક્ષિણ કરવી.

અર્ઘ્યં દત્ત્વાથ પુષ્પાણિ પાદયોસ્તુ વિકીર્ય ચ પ્રણિપત્ય ચ દેવેશમ્ આત્મન્યારોપયેચ્છિવમ્

અર્ઘ્ય અર્પણ કરી, પગ પાસે ફૂલ વિખેરી, ભગવાનને વંદન કરી, અંતરમાં શિવને સ્થિર માની ધ્યાન કરવું.

એવં સંક્ષિપ્ય કથિતં લિઙ્ગાર્ચનમનુત્તમમ્ આભ્યન્તરં પ્રવક્ષ્યામિ લિઙ્ગાર્ચનમિહાદ્ય તે

આ રીતે શ્રેષ્ઠ લિંગપૂજન સંક્ષિપ્તમાં કહ્યુ છે; હવે હું તને અહીં આંતરિક લિંગપૂજન સમજાવું છું.

આગ્નેયં સૌરમમૃતં બિમ્બં ભાવ્યં તતોપરિ ગુણત્રયં ચ હૃદયે તથા ચાત્મત્રયં ક્રમાત્

આગ્નેય, સૌર અને અમૃત સ્વરૂપ ચક્રનું ધ્યાન કરવું, પછી હૃદયમાં ત્રણ ગુણો અને પછી ક્રમશઃ ત્રણ આત્માનું ધ્યાન કરવું.

તસ્યોપરિ મહાદેવં નિષ્કલં સકલાકૃતિમ્ કાન્તાર્ધરૂઢદેહં ચ પૂજયેદ્ધ્યાનવિદ્યયા

એના ઉપર ધ્યાનવિદ્યાથી મહાદેવનું, જે નિર્વિકાર પણ સર્વરૂપ છે અને અર્ધદેહમાં પ્રિયાને ધારણ કરે છે, એનું પૂજન કરવું.

તતો બહુવિધં પ્રોક્તં ચિન્ત્યં તત્રાસ્તિ ચેદ્યતઃ ચિન્તકસ્ય તતશ્ચિન્તા અન્યથા નોપપદ્યતે

પછી, ત્યાં જે-જે ધ્યાન કરવાનું છે એ અનેક રીતે વર્ણવાયું છે; ધ્યાન કરનાર માટે જેવું વિચારવું હોય એ પ્રમાણે જ વિચાર આવે છે, બીજું રીતે નહીં.

તસ્માદ્ધ્યેયં તથા ધ્યાનં યજમાનઃ પ્રયોજનમ્ સ્મરેત્તન્નાન્યથા જાતુ બુધ્યતે પુરુષસ્ય હ

એથી, યજમાનએ આવું ધ્યાન કરવું અને પોતાના ધ્યેયને યાદ કરવું, કેમ કે બીજું રીતે મનુષ્યને સાચું જ્ઞાન થતું નથી.

પુરે શેતે પુરં દેહં તસ્માત્પુરુષ ઉચ્યતે યાજ્યં યજ્ઞેન યજતે યજમાનસ્તુ સ સ્મૃતઃ

શરીર રૂપ શહેરમાં જે રહે છે તેને પુરુષ કહે છે; જેનું યજ્ઞથી પૂજન થાય છે તે યજ્ય છે અને પૂજક યજમાન કહેવાય છે.

ધ્યેયો મહેશ્વરો ધ્યાનં ચિન્તનં નિર્વૃતિઃ ફલમ્ પ્રધાનપુરુષેશાનં યાથાતથ્યં પ્રપદ્યતે

મહેશ્વરનું ધ્યાન કરવું, ધ્યાન એ ચિંતન છે અને તેનું ફળ મોક્ષ છે. મુખ્ય અને પુરુષના ઈશ્વરની સાચી સ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય છે.

ઇહ ષડ્વિંશકો ધ્યેયો ધ્યાતા વૈ પઞ્ચવિંશકઃ ચતુર્વિંશકમ્ અવ્યક્તં મહદાદ્યાસ્તુ સપ્ત ચ

અહીં છવીસમો ધ્યાન કરવાનો છે, ધ્યાન કરનાર પચ્ચીસમો છે; અવ્યક્ત ચોવીસમો છે અને મહતથી શરૂ થતા સાત તત્વો છે.

મહાંસ્ તથા ત્વહઙ્કારં તન્માત્રં પઞ્ચકં પુનઃ કર્મેન્દ્રિયાણિ પઞ્ચૈવ તથા બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ ચ

મહત્તત્વ, પછી અહંકાર, પછી પાંચ સૂક્ષ્મ તત્વો, પછી પાંચ કર્મેન્દ્રિય અને પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિય—આ બધું છે.

મનશ્ ચ પઞ્ચ ભૂતાનિ શિવઃ ષડ્વિંશકસ્તતઃ સ એવ ભર્તા કર્તા ચ વિધેરપિ મહેશ્વરઃ

પછી મન અને પાંચ ભૂતો—આ રીતે છવીસમો શિવ છે. એ જ સર્વનો પાલનહાર અને સર્જનહાર છે, બ્રહ્મા પણ એના અધિક છે.

હિરણ્યગર્ભં રુદ્રો ઽસૌ જનયામાસ શઙ્કરઃ વિશ્વાધિકશ્ ચ વિશ્વાત્મા વિશ્વરૂપ ઇતિ સ્મૃતઃ

શંકર રૂપ રુદ્રે હિરણ્યગર્ભને ઉત્પન્ન કર્યો. એ સર્વથી ઊંચો છે, સર્વમાં વ્યાપ્ત છે અને સર્વરૂપ છે એમ કહેવાય છે.

વિના યથા હિ પિતરં માતરં તનયાસ્ત્વિહ ન જાયન્તે તથા સોમં વિના નાસ્તિ જગત્ત્રયમ્

જેમ પિતા-માતા વિના સંતાન જન્મે નહીં, એમ સોમ વિના ત્રણેય લોક રહેતાં નથી.