લિઙ્ગપુરાણમ્

સર્વજ્ઞત્વં તથૈશાન્યં કર્ણિકા સોમ ઉચ્યતે સોમસ્યાધસ્ તથા સૂર્યસ્ તસ્યાધઃ પાવકઃ સ્વયમ્

ઉત્તરપૂર્વ દિશામાં સર્વજ્ઞતા છે અને મધ્યમાં સોમ છે; સોમના નીચે સૂર્ય છે અને તેના નીચે અગ્નિ છે.

ધર્માદયો વિદિક્ષ્વેતે ત્વ્ અનન્તં કલ્પયેત્ક્રમાત્ અવ્યક્તાદિચતુર્દિક્ષુ સોમસ્યાન્તે ગુણત્રયમ્

ધર્મ અને અન્ય ગુણો આડદિશાઓમાં છે; અવ્યક્તથી શરૂ કરીને ચાર મુખ્ય અને ચાર આડદિશાઓમાં અનંતને કલ્પવું જોઈએ; સોમના અંતે ત્રણ ગુણો છે.

આત્મત્રયં તતશ્ચોર્ધ્વં તસ્યાન્તે શિવપીઠિકા સદ્યોજાતં પ્રપદ્યામીત્ય્ આવાહ્ય પરમેશ્વરમ્

પછી એના ઉપર આત્માના ત્રણ સ્વરૂપો છે અને તેમના અંતે શિવનું પીઠ છે; 'સદ્યોજાતને હું શરણું જઉં' એમ મંત્રથી પરમેશ્વરને આવાહન કરવું.

વામદેવેન મન્ત્રેણ સ્થાપયેદાસનોપરિ સાન્નિધ્યં રુદ્રગાયત્ર્યા અઘોરેણ નિરુધ્ય ચ

વામદેવ મંત્રથી આસન પર સ્થાપવું, રુદ્ર ગાયત્રીથી હાજરી બોલાવવી અને અઘોર મંત્રથી નિયંત્રણ કરવું.

ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનામ્ ઇતિ મન્ત્રેણ પૂજયેત્ પાદ્યમાચમનીયં ચ વિભોશ્ચાર્ઘ્યં પ્રદાપયેત્

'ઈશાનઃ સર્વવિદ્યાનાં' મંત્રથી પૂજા કરવી, પગ ધોવા માટેનું પાણી, આચમન માટેનું પાણી અને અર્ઘ્ય અર્પણ કરવું.

સ્નાપયેદ્વિધિના રુદ્રં ગન્ધચન્દનવારિણા પઞ્ચગવ્યવિધાનેન ગૃહ્ય પાત્રે ઽભિમન્ત્ર્ય ચ

વિધિ પ્રમાણે રુદ્રને ચંદન અને સુગંધિત પાણીથી, ગૌના પાંચ પદાર્થો વડે, પાત્રમાં લઈ મંત્રથી અભિમંત્રિત કરીને સ્નાન કરાવવું.

પ્રણવેનૈવ ગવ્યૈસ્તુ સ્નાપયેચ્ચ યથાવિધિ આજ્યેન મધુના ચૈવ તથા ચેક્ષુરસેન ચ

પ્રણવ મંત્રથી ગૌના પદાર્થોથી નિયમ પ્રમાણે સ્નાન કરાવવું, અને એ જ રીતે ઘી, મધ અને ઈખના રસથી પણ સ્નાન કરાવવું.

પુણ્યૈર્દ્રવ્યૈર્મહાદેવં પ્રણવેનાભિષેચયેત્ જલભાણ્ડૈઃ પવિત્રૈસ્તુ મન્ત્રૈસ્તોયં ક્ષિપેત્તતઃ

પવિત્ર દ્રવ્યો વડે મહાદેવને પ્રણવ મંત્રથી અભિષેક કરવો, પછી શુદ્ધ પાત્રો અને પવિત્ર મંત્રોથી પાણી ચડાવવું.

શુદ્ધિં કૃત્વા યથાન્યાયં સિતવસ્ત્રેણ સાધકઃ કુશાપામાર્ગકર્પૂરજાતિપુષ્પકચમ્પકૈઃ

વિધિ પ્રમાણે શુદ્ધિ કરીને, સાધકએ સફેદ વસ્ત્ર પહેરી, કુશ, આપામારગ, કપૂર, જાતી અને ચંપક ફૂલોનો ઉપયોગ કરવો.

કરવીરૈઃ સિતૈશ્ચૈવ મલ્લિકાકમલોત્પલૈઃ આપૂર્ય પુષ્પૈઃ સુશુભૈઃ ચન્દનાદ્યૈશ્ ચ તજ્જલમ્

સફેદ કરવીર, મલ્લિકા, કમળ અને ઉટપલ ફૂલો, સુંદર ફૂલો અને ચંદનથી એ પાણી ભરી લેવું.

ન્યસેન્મન્ત્રાણિ તત્તોયે સદ્યોજાતાદિકાનિ તુ સુવર્ણકલશેનાથ તથા વૈ રાજતેન વા

એ પાણીમાં સદ્યોજાતથી શરૂ થતા મંત્રોનું નિમજ્જન કરવું, સુવર્ણ કે ચાંદીના પાત્રમાં.

તામ્રેણ પદ્મપત્રેણ પાલાશેન દલેન વા શંખેન મૃન્મયેનાથ શોધિતેન શુભેન વા

અથવા તાંબાના પાત્ર, કમળની પાંખડી, પલાશની પાંખડી, શંખ કે શુદ્ધ માટીના શુભ પાત્ર વડે પણ કરી શકાય.

સકૂર્ચેન સપુષ્પેણ સ્નાપયેન્મન્ત્રપૂર્વકમ્ મન્ત્રાણિ તે પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ સર્વાર્થસિદ્ધયે

કુશ અને ફૂલો સાથે યોગ્ય મંત્રો બોલી સ્નાન કરાવવું; હવે હું એ મંત્રો કહું છું, સર્વ સિદ્ધિ માટે સાંભળો.

યૈર્લિઙ્ગં સકૃદપ્યેવં સ્નાપ્ય મુચ્યેત માનવઃ પવમાનેન મન્ત્રજ્ઞાઃ તથા વામીયકેન ચ

આ મંત્રોથી એકવાર પણ લિંગને સ્નાન કરાવવાથી મનુષ્ય મુક્ત થાય છે; પવમાન મંત્ર અને વામીયક મંત્રથી પણ.

રુદ્રેણ નીલરુદ્રેણ શ્રીસૂક્તેન શુભેન ચ રજનીસૂક્તકેનૈવ ચમકેન શુભેન ચ

રુદ્ર, નિલરુદ્ર, શુભ શ્રીસૂક્ત, રજનીસૂક્ત અને શુભ ચમક મંત્રથી પણ.

હોતારેણાથ શિરસા અથર્વેણ શુભેન ચ શાન્ત્યા ચાથ પુનઃ શાન્ત્યા ભારુણ્ડેનારુણેન ચ

હોતાર, શિરસ, શુભ અથર્વ, શાંતિ અને ફરી શાંતિ, ભારુંડ અને અરુણ મંત્રથી પણ.

વારુણેન ચ જ્યેષ્ઠેન તથા વેદવ્રતેન ચ તથાન્તરેણ પુણ્યેન સૂક્તેન પુરુષેણ ચ

વારુણ, જ્યેષ્ઠ, વેદવ્રત, બીજું પવિત્ર સૂક્ત અને પુરુષ સૂક્તથી પણ.

ત્વરિતેનૈવ રુદ્રેણ કપિના ચ કપર્દિના આવોસજેતિ સામ્ના તુ બૃહચ્ચન્દ્રેણ વિષ્ણુના

પછી, જટાવાળા રુદ્ર અને વાનરમુખી સાથે, વિશાળ ચંદ્ર જેવા વિષ્ણુએ સામગાનથી 'સ્થાપિત થાઓ' એમ બોલી વિધિ શરૂ કરી.

વિરૂપાક્ષેણ સ્કન્દેન શતઋગ્ભિઃ શિવૈસ્ તથા પઞ્ચબ્રહ્મૈશ્ ચ સૂત્રેણ કેવલપ્રણવેન ચ

વિરૂપાક્ષ, સ્કંદ, અનેક શિવો અને પાંચ બ્રહ્માઓએ પણ સૂત્ર અને શુદ્ધ પ્રણવથી એ જ રીતે આહ્વાન કર્યું.

સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં સર્વપાપપ્રશાન્તયે વસ્ત્રં શિવોપવીતં ચ તથા હ્યાચમનીયકમ્

બધા પાપો શાંત થાય એ માટે દેવોના સ્વામીનું અભિષેક કરવું, કપડું, શિવનું યજ્ઞોપવીત અને આચમન માટેનું પાણી અર્પણ કરવું.

ગન્ધં પુષ્પં તથા ધૂપં દીપમન્નં ક્રમેણ તુ તોયં સુગન્ધિતં ચૈવ પુનરાચમનીયકમ્

પછી ક્રમશઃ સુગંધ, ફૂલ, ધૂપ, દીવો, ભોજન, ફરીથી સુગંધિત પાણી અને આચમન માટેનું પાણી અર્પણ કરવું.

મુકુટં ચ શુભં છન્નં તથા વૈ ભૂષણાનિ ચ દાપયેત્પ્રણવેનૈવ મુખવાસાદિકાનિ ચ

પછી સુંદર ઢાંકાયેલું મુકુટ, આભૂષણો અને પ્રણવથી મોઢામાં સુગંધ વગેરે પણ અર્પણ કરવું.

તતઃ સ્ફટિકસંકાશં દેવં નિષ્કલમક્ષરમ્ કારણં સર્વદેવાનાં સર્વલોકમયં પરમ્

પછી, સ્ફટિક જેવો તેજસ્વી, અખંડ, અવિનાશી, બધા દેવતાઓનો કારણ, સર્વત્ર વ્યાપક અને સર્વોચ્ચ એવા ભગવાનનું ધ્યાન કરવું.

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાદ્યૈર્ ઋષિદેવૈર્ અગોચરમ્ વેદવિદ્ભિર્ હિ વેદાન્તૈસ્ ત્વ્ અગોચરમિતિ શ્રુતિઃ

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને બીજા ઋષિ-દેવતાઓને પણ જે અગ્રાહ્ય છે, અને જે વેદ તથા વેદાંત જાણનારા માટે પણ અગ્રાહ્ય છે—એવું વેદ કહે છે.

આદિમધ્યાન્તરહિતં ભેષજં ભવરોગિણામ્ શિવતત્ત્વમિતિ ખ્યાતં શિવલિઙ્ગે વ્યવસ્થિતમ્

જેને આરંભ, મધ્ય કે અંત નથી, જે ભવરૂપ રોગથી પીડિતો માટે ઔષધ છે, જે શિવતત્ત્વ તરીકે જાણીતી છે અને શિવલિંગમાં સ્થિર છે.

પ્રણવેનૈવ મન્ત્રેણ પૂજયેલ્લિઙ્ગમૂર્ધનિ સ્તોત્રં જપેચ્ચ વિધિના નમસ્કારં પ્રદક્ષિણમ્

પ્રણવ મંત્રથી લિંગના શિખર પર પૂજન કરવું, નિયમથી સ્તોત્ર જપવું અને વંદન તથા પ્રદક્ષિણ કરવી.

અર્ઘ્યં દત્ત્વાથ પુષ્પાણિ પાદયોસ્તુ વિકીર્ય ચ પ્રણિપત્ય ચ દેવેશમ્ આત્મન્યારોપયેચ્છિવમ્

અર્ઘ્ય અર્પણ કરી, પગ પાસે ફૂલ વિખેરી, ભગવાનને વંદન કરી, અંતરમાં શિવને સ્થિર માની ધ્યાન કરવું.

એવં સંક્ષિપ્ય કથિતં લિઙ્ગાર્ચનમનુત્તમમ્ આભ્યન્તરં પ્રવક્ષ્યામિ લિઙ્ગાર્ચનમિહાદ્ય તે

આ રીતે શ્રેષ્ઠ લિંગપૂજન સંક્ષિપ્તમાં કહ્યુ છે; હવે હું તને અહીં આંતરિક લિંગપૂજન સમજાવું છું.

આગ્નેયં સૌરમમૃતં બિમ્બં ભાવ્યં તતોપરિ ગુણત્રયં ચ હૃદયે તથા ચાત્મત્રયં ક્રમાત્

આગ્નેય, સૌર અને અમૃત સ્વરૂપ ચક્રનું ધ્યાન કરવું, પછી હૃદયમાં ત્રણ ગુણો અને પછી ક્રમશઃ ત્રણ આત્માનું ધ્યાન કરવું.