લિઙ્ગપુરાણમ્

માનુષેણૈવ માનેન વર્ષાણાં યચ્છતં ભવેત્ પિતૄણાં ત્રીણિ વર્ષાણિ સંખ્યાતાનીહ તાનિ વૈ

માનવ માપ પ્રમાણે, માનવના એકસો વર્ષ પિતૃઓ માટે ત્રણ વર્ષ ગણાય છે; અહીં એ રીતે ગણવામાં આવે છે.

દશ વૈ દ્વ્યધિકા માસાઃ પિતૃસંખ્યેહ સંસ્મૃતા લૌકિકેનૈવ માનેન અબ્દો યો માનુષઃ સ્મૃતઃ

પિતૃઓની ગણતરીમાં, દસ અને બે મહિના એટલે બાર મહિના, એક વર્ષ ગણાય છે; અને એ જ બાર મહિના માનવ માટે પણ એક વર્ષ છે.

એતદ્દિવ્યમહોરાત્રમ્ ઇતિ લૈઙ્ગે ઽત્ર પઠ્યતે દિવ્યે રાત્ર્યહની વર્ષં પ્રવિભાગસ્તયોઃ પુનઃ

આ લિંગપુરાણમાં દિવ્ય દિવસ અને રાત કહેવાય છે; દિવ્ય લોકમાં, રાત અને દિવસ મળીને એક વર્ષ બને છે, અને એનું વિભાજન ફરીથી સમજાવવામાં આવે છે.

અહસ્તત્રોદગયનં રાત્રિઃ સ્યાદ્દક્ષિણાયનમ્ એતે રાત્ર્યહની દિવ્યે પ્રસંખ્યાતે વિશેષતઃ

ત્યાં, દિવસ એટલે ઉત્તરાયણ અને રાત એટલે દક્ષિણાયણ; એ દિવ્ય દિવસ અને રાત ખાસ ગણવામાં આવે છે.

ત્રિંશદ્યાનિ તુ વર્ષાણિ દિવ્યો માસસ્તુ સ સ્મૃતઃ માનુષં તુ શતં વિપ્રા દિવ્યમાસાસ્ત્રયસ્તુ તે

ત્રીસ વર્ષ એક દિવ્ય મહિનો ગણાય છે; બ્રાહ્મણો, માનવના એકસો વર્ષ ત્રણ દિવ્ય મહિના થાય છે.

દશ ચૈવ તથાહાનિ દિવ્યો હ્યેષ વિધિઃ સ્મૃતઃ ત્રીણિ વર્ષશતાન્યેવ ષષ્ટિવર્ષાણિ યાનિ તુ

દસ દિવસ પણ દિવ્ય નિયમ છે; ત્રણસો વર્ષ અને સાઠ વર્ષ એ રીતે ગણાય છે.

દિવ્યઃ સંવત્સરો હ્યેષ માનુષેણ પ્રકીર્તિતઃ ત્રીણિ વર્ષસહસ્રાણિ માનુષાણિ પ્રમાણતઃ

આ દિવ્ય વર્ષ માનવ ગણતરી પ્રમાણે કહેવાય છે; ત્રણ હજાર માનવ વર્ષ એનું માપ છે.

ત્રિંશદન્યાનિ વર્ષાણિ મતઃ સપ્તર્ષિવત્સરઃ નવ યાનિ સહસ્રાણિ વર્ષાણાં માનુષાણિ તુ

બીજા ત્રીસ વર્ષ સપ્તર્ષિ વર્ષ ગણાય છે; નવ હજાર માનવ વર્ષ ગણાય છે.

અન્યાનિ નવતીશ્ચૈવ ધ્રૌવઃ સંવત્સરસ્તુ સઃ ષટ્ત્રિંશત્તુ સહસ્રાણિ વર્ષાણાં માનુષાણિ તુ

બીજા નવ્વે વર્ષ ધ્રુવ વર્ષ કહેવાય છે; છત્રીસ હજાર માનવ વર્ષ ગણાય છે.

વર્ષાણાં તચ્છતં જ્ઞેયં દિવ્યો હ્યેષ વિધિઃ સ્મૃતઃ ત્રીણ્યેવ નિયુતાન્યાહુર્ વર્ષાણાં માનુષાણિ તુ

એકસો વર્ષ દિવ્ય નિયમ ગણાય છે; ત્રણ લાખ માનવ વર્ષ કહેવાય છે.

ષષ્ટિશ્ચૈવ સહસ્રાણિ સંખ્યાતાનિ તુ સંખ્યયા દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તુ પ્રાહુઃ સંખ્યાવિદો જનાઃ

સાઠ હજાર ગણવામાં આવે છે; સંખ્યાના જાણકારો એક હજાર દિવ્ય વર્ષ કહે છે.

દિવ્યેનૈવ પ્રમાણેન યુગસંખ્યાપ્રકલ્પનમ્ પૂર્વં કૃતયુગં નામ તતસ્ત્રેતા વિધીયતે

દિવ્ય માપ પ્રમાણે, યુગોની સંખ્યા ગણવામાં આવે છે; પહેલા કૃત યુગ આવે છે, પછી ત્રેતા યુગ થાય છે.

દ્વાપરશ્ચ કલિશ્ચૈવ યુગાન્યેતાનિ સુવ્રતાઃ અથ સંવત્સરા દૃષ્ટા માનુષેણ પ્રમાણતઃ

પછી દ્વાપર અને કળિયુગ, એ યુગો છે, સુવ્રતો; અને વર્ષો માનવ માપ પ્રમાણે ગણાય છે.

કૃતસ્યાદ્યસ્ય વિપ્રેન્દ્રા દિવ્યમાનેન કીર્તિતમ્ સહસ્રાણાં શતાન્યાસંશ્ ચતુર્દશ ચ સંખ્યયા

હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ, કૃતયુગનો સમય દેવો મુજબ જણાવવામાં આવ્યો છે: તે ચૌદ લાખ વર્ષ છે, જે હજારો અને સૈંકડો વર્ષોની ગણતરીમાં આવે છે.

ચત્વારિંશત્સહસ્રાણિ તથાન્યાનિ કૃતં યુગમ્ તથા દશસહસ્રાણાં વર્ષાણાં શતસંખ્યયા

કૃતયુગમાં ચાળીસ હજાર વર્ષ છે, અને એમાં દસ હજાર વર્ષોનું સૈંકડો ગણતરી પણ આવે છે.

અશીતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલસ્ત્રેતાયુગસ્ય ચ સપ્તૈવ નિયુતાન્યાહુર્ વર્ષાણાં માનુષાણિ તુ

ત્રેતાયુગનો સમય એંસી હજાર વર્ષ છે, અને માનવ વર્ષોમાં તે સાત લાખ વર્ષ ગણાય છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલસ્તુ દ્વાપરસ્ય ચ તથા શતસહસ્રાણિ વર્ષાણાં ત્રીણિ સંખ્યયા

દ્વાપરયુગનો સમય વીસ હજાર વર્ષ છે, અને કુલ ત્રણ લાખ વર્ષ ગણાય છે.

ષષ્ટિશ્ચૈવ સહસ્રાણિ કાલઃ કલિયુગસ્ય તુ એવં ચતુર્યુગઃ કાલ ઋતે સંધ્યાંશકાત્સ્મૃતઃ

કળિયુગનો સમય સાઠ હજાર વર્ષ છે; આ રીતે ચારેય યુગોનો સમય, સંધ્યાકાળના ભાગો સિવાય, યાદ કરવામાં આવ્યો છે.

નિયુતાન્યેવ ષટ્ત્રિંશન્ નિરંશાનિ તુ તાનિ વૈ ચત્વારિંશત્તથા ત્રીણિ નિયુતાનીહ સંખ્યયા

સંધ્યાકાળના ભાગો સિવાય, છત્રીસ લાખ વર્ષ થાય છે, અને અહીં કુલ ગણતરીમાં ત્રેંસઠ લાખ વર્ષ આવે છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ સંધ્યાંશશ્ ચ ચતુર્યુગઃ એવં ચતુર્યુગાખ્યાનાં સાધિકા હ્યેકસપ્તતિઃ

ચારેય યુગોના સંધ્યાકાળના ભાગો વીસ હજાર વર્ષ છે; આ રીતે સંધ્યાકાળ સહિત ચારેય યુગોનું કુલ ગણતરી એકત્રીસ લાખ વર્ષ થાય છે.

કૃતત્રેતાદિયુક્તાનાં મનોરન્તરમુચ્યતે મન્વન્તરસ્ય સંખ્યા ચ વર્ષાગ્રેણ પ્રકીર્તિતા

કૃતા, ત્રેતા અને અન્ય યુગો સાથે મળીને જે સમય થાય છે, તેને મન્વંતર કહેવામાં આવે છે; મન્વંતરનો સમય વર્ષના આરંભે જણાવવામાં આવ્યો છે.

ત્રિંશત્કોટ્યસ્તુ વર્ષાણાં માનુષેણ દ્વિજોત્તમાઃ સપ્તષષ્ટિસ્તથાન્યાનિ નિયુતાન્યધિકાનિ તુ

હે દ્વિજોમાં શ્રેષ્ઠ, મન્વંતરમાં ત્રીસ કરોડ માનવ વર્ષો હોય છે, અને એમાં વધુ સડસઠ લાખ વર્ષ ઉમેરાય છે.

વિંશતિશ્ ચ સહસ્રાણિ કાલો ઽયમ્ અધિકં વિના મન્વન્તરસ્ય સંખ્યૈષા લૈઙ્ગે ઽસ્મિન્કીર્તિતા દ્વિજાઃ

મન્વંતરનો વધારાનો સમય વીસ હજાર વર્ષ છે, જે બહાર રાખવામાં આવ્યો છે; મન્વંતરનો આ ગણતરી લિંગ શાસ્ત્રમાં જણાવવામાં આવ્યો છે, હે બ્રાહ્મણો.

ચતુર્યુગસ્ય ચ તથા વર્ષસંખ્યા પ્રકીર્તિતા ચતુર્યુગસહસ્રં વૈ કલ્પશ્ચૈકો દ્વિજોત્તમાઃ

આ રીતે ચારેય યુગોના વર્ષોની ગણતરી જણાવવામાં આવી છે; ચારેય યુગોના હજાર ચક્રો એક કલ્પ બને છે, હે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ.

નિશાન્તે સૃજતે લોકાન્ નશ્યન્તે નિશિ જન્તવઃ તત્ર વૈમાનિકાનાં તુ અષ્ટાવિંશતિકોટયઃ

રાતના અંતે લોકોની રચના થાય છે; રાત દરમિયાન જીવો નાશ પામે છે. ત્યાં દેવો માટે અઠ્ઠાવીસ કરોડ ગણાય છે.

મન્વન્તરેષુ વૈ સંખ્યા સાન્તરેષુ યથાતથા ત્રીણિ કોટિશતાન્યાસન્ કોટ્યો દ્વિનવતિસ્ તથા

મન્વંતરોમાં ગણતરી આ રીતે છે: ત્રણસો કરોડ, અને બાવન કરોડ પણ હોય છે.

કલ્પે ઽતીતે તુ વૈ વિપ્રાઃ સહસ્રાણાં તુ સપ્તતિઃ પુનસ્તથાષ્ટસાહસ્રં સર્વત્રૈવ સમાસતઃ

હે બ્રાહ્મણો, ગયા કલ્પમાં સત્તર હજાર હતા, અને ફરીથી સર્વત્ર આઠ હજારનો સરવાળો થાય છે.

કલ્પાવસાનિકાંસ્ત્યક્ત્વા પ્રલયે સમુપસ્થિતે મહર્લોકાત્ પ્રયાન્ત્યેતે જનલોકં જનાસ્તતઃ

કલ્પના અંતે, જ્યારે પ્રલય આવે છે, ત્યારે મહર્લોકમાંથી આ જીવો જનલોકમાં જાય છે.

કોટીનાં દ્વે સહસ્રે તુ અષ્ટૌ કોટિશતાનિ તુ દ્વિષષ્ટિશ્ ચ તથા કોટ્યો નિયુતાનિ ચ સપ્તતિઃ

બે હજાર કરોડ, આઠસો કરોડ સૈંકડો, બાસઠ કરોડ અને સત્તર લાખ ગણાય છે.