લિઙ્ગપુરાણમ્

અનેન વિધિના સ્નાત્વા સકૃત્પૂજ્ય ચ શઙ્કરમ્ બ્રહ્મકૂર્ચં ચ પીત્વા તુ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે

આ રીતથી સ્નાન કરીને, એકવાર શંકરજીની પૂજા કરીને અને બ્રહ્મકૂર્ચ પીવાથી, માણસ બધાં પાપોથી છૂટકારો પામે છે.

ત્રિવિધં સ્નાનમાખ્યાતં દેવદેવેન શંભુના હિતાય બ્રાહ્મણાદ્યાનાં ચતુર્મુખસુતોત્તમ

દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શંભુએ, બ્રાહ્મણો અને બીજાં બધાના હિત માટે, ત્રણ પ્રકારના સ્નાન જણાવ્યાં છે, હે ચતુરાનનના ઉત્તમ પુત્ર.

વારુણં પુરતઃ કૃત્વા તતશ્ચાગ્નેયમુત્તમમ્ મન્ત્રસ્નાનં તતઃ કૃત્વા પૂજયેત્પરમેશ્વરમ્

પહેલા વારુણ સ્નાન કરો, પછી શ્રેષ્ઠ અગ્નેય સ્નાન, ત્યારબાદ મંત્રસ્નાન કરો; પછી પરમેશ્વરની પૂજા કરવી.

ભાવદુષ્ટો ઽમ્ભસિ સ્નાત્વા ભસ્મના ચ ન શુધ્યતિ ભાવશુદ્ધશ્ચરેચ્છૌચમ્ અન્યથા ન સમાચરેત્

જો મન દુષિત હોય તો પાણીમાં સ્નાન કરીને કે ભસ્મ લગાડીને પણ શુદ્ધિ થતી નથી; મન શુદ્ધ રાખવું જોઈએ, નહિ તો શુદ્ધિ ના કરવી.

સરિત્સરસ્તડાગેષુ સર્વેષ્વ્ આ પ્રલયં નરઃ સ્નાત્વાપિ ભાવદુષ્ટશ્ચેન્ ન શુધ્યતિ ન સંશયઃ

મન દુષિત હોય તો માણસે બધા નદીઓ, સરોવરો અને તળાવોમાં અનંત વખત સ્નાન કર્યું હોય, તો પણ શુદ્ધિ થતી નથી—આમાં કોઈ શંકા નથી.

નૃણાં હિ ચિત્તકમલં પ્રબુદ્ધમભવદ્યદા પ્રસુપ્તં તમસા જ્ઞાનભાનોર્ભાસા તદા શુચિઃ

જ્યારે માણસના મનનું કમળ જાગૃત થાય છે ત્યારે તે શુદ્ધ બને છે; પણ જ્યારે તે અંધકારમાં સુતેલું હોય, ત્યારે જ્ઞાનના પ્રકાશથી જ તે શુદ્ધ થાય છે.

મૃચ્છકૃત્તિલપુષ્પં ચ સ્નાનાર્થં ભસિતં તથા આદાય તીરે નિઃક્ષિપ્ય સ્નાનતીર્થે કુશાનિ ચ

સ્નાન માટે માટી, ગાયનું છાણ, ફૂલ અને ભસ્મ લઈ, કિનારે મૂકો અને સ્નાનસ્થળે કુશા ઘાસ પણ રાખો.

પ્રક્ષાલ્યાચમ્ય પાદૌ ચ મલં દેહાદ્વિશોધ્ય ચ દ્રવ્યૈસ્તુ તીરદેશસ્થૈસ્ તતઃ સ્નાનં સમાચરેત્

પગ ધોઈને, આચમન કરીને, શરીર પરની મેલ કિનારે મળતા પદાર્થોથી સાફ કરીને, પછી સ્નાન કરવું.

ઉદ્ધૃતાસીતિમન્ત્રેણ પુનર્દેહં વિશોધયેત્ મૃદાદાય તતશ્ચાન્યદ્ વસ્ત્રં સ્નાત્વા હ્યનુલ્બણમ્

'ઉદ્ધૃતાસી' મંત્રથી ફરી શરીર શુદ્ધ કરો, પછી માટી લો, પછી બીજું સ્વચ્છ વસ્ત્ર પહેરીને, અશુદ્ધ વસ્તુઓથી દૂર રહીને સ્નાન કરો.

ગન્ધદ્વારાં દુરાધર્ષામ્ ઇતિ મન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્ કપિલાગોમયેનૈવ ખસ્થેનૈવ તુ લેપયેત્

'ગંધદ્વારાં દુરાધર્ષાં' મંત્ર બોલીને, મંત્ર જાણનારો માણસ, કપિલા ગાયના છાણથી, માત્ર જમીન પર પડેલું જ લઈ, શરીરે લગાડે.

પુનઃ સ્નાત્વા પરિત્યજ્ય તદ્વસ્ત્રં મલિનં તતઃ શુક્લવસ્ત્રપરીધાનો ભૂત્વા સ્નાનં સમાચરેત્

પછી ફરી સ્નાન કરીને, જૂનું મેલું વસ્ત્ર ઉતારી, સફેદ વસ્ત્ર પહેરીને, પછી સ્નાન કરવું.

સર્વપાપવિશુદ્ધ્યર્થમ્ આવાહ્ય વરુણં તથા સમ્પૂજ્ય મનસા દેવં ધ્યાનયજ્ઞેન વૈ ભવમ્

બધાં પાપોથી સંપૂર્ણ શુદ્ધ થવા માટે, પહેલા વરુણને બોલાવી, મનથી દેવતાની પૂજા કરીને, ધ્યાનરૂપ યજ્ઞ કરો.

આચમ્ય ત્રિસ્તદા તીર્થે હ્ય્ અવગાહ્ય ભવં સ્મરન્ પુનરાચમ્ય વિધિવદ્ અભિમન્ત્ર્ય મહાજલમ્

ત્રણ વખત આચમન કરીને, તીર્થમાં ડૂબકી લગાવી ભવને સ્મરણ કરો, પછી વિધિ પ્રમાણે ફરી આચમન કરીને, પવિત્ર જળને મંત્રથી શুদ্ধ કરો.

અવગાહ્ય પુનસ્તસ્મિન્ જપેદ્વૈ ચાઘમર્ષણમ્ તત્તોયે ભાનુસોમાગ્નિમણ્ડલં ચ સ્મરેદ્વશી

પછી ફરી ડૂબકી લગાવી, 'અઘમર્ષણ' સ્તોત્ર બોલો; એ જળમાં, સૂર્ય, ચંદ્ર અને અગ્નિના મંડળનું સ્મરણ કરો.

આચમ્ય ચ પુનસ્તસ્માજ્ જલાદુત્તીર્ય મન્ત્રવિત્ પ્રવિશ્ય તીર્થમધ્યે તુ પુનઃ પુણ્યવિવૃદ્ધયે

ફરી આચમન કરીને, પાણીમાંથી બહાર આવી, મંત્ર જાણનારો તીર્થના મધ્યમાં ફરી પ્રવેશી, પુણ્ય વધારવા માટે સ્નાન કરે.

શૃઙ્ગેણ પર્ણપુટકૈઃ પાલાશૈઃ ક્ષાલિતૈસ્ તથા સકુશેન સપુષ્પેણ જલેનૈવાભિષેચયેત્

હરણના શિંગથી, સારી રીતે ધોઈલા પાલાશના પાન, કુશા ઘાસ અને ફૂલો સાથે, એ જળથી અભિષેક કરો.

રુદ્રેણ પવમાનેન ત્વરિતાખ્યેન મન્ત્રવિત્ તરત્સમન્દીવર્ગાદ્યૈસ્ તથા શાન્તિદ્વયેન ચ

મંત્ર જાણનારો માણસ, રુદ્ર, પવમાન, ત્વરિત, તરત્સમંદી વર્ગ અને બંને શાંતિમંત્રોનો ઉપયોગ કરે.

શાન્તિધર્મેણ ચૈકેન પઞ્ચબ્રહ્મપવિત્રકૈઃ તત્તન્મન્ત્રાધિદેવાનાં સ્વરૂપં ચ ઋષીન્ સ્મરન્

એક શાંતિવિધિ અને પાંચ બ્રહ્મપવિત્રોથી, તે મંત્રોના દેવતાઓ અને તેમના ઋષિઓના સ્વરૂપનું સ્મરણ કરીને,

એવં હિ ચાભિષિચ્યાથ સ્વમૂર્ધ્નિ પયસા દ્વિજાઃ ધ્યાયેચ્ચ ત્ર્યમ્બકં દેવં હૃદિ પઞ્ચાસ્યમ્ ઈશ્વરમ્

પછી પોતાનાં માથા પર પાણી ચાંપી, દ્વિજોએ હૃદયમાં ત્ર્યંબક દેવ અને પાંચ મુખવાળા ઈશ્વરનું ધ્યાન કરવું.

આચમ્યાચમનં કુર્યાત્ સ્વસૂત્રોક્તં સમીક્ષ્ય ચ પવિત્રહસ્તઃ સ્વાસીનઃ શુચૌ દેશે યથાવિધિ

પોતાના સૂત્ર મુજબ આચમન કરીને, શુદ્ધ હાથથી, શુદ્ધ જગ્યાએ બેસી, યોગ્ય રીતે આચમન કરવું.

અભ્યુક્ષ્ય સકુશં ચાપિ દક્ષિણેન કરેણ તુ પિબેત્પ્રક્ષિપ્ય ત્રિસ્તોયં ચક્રી ભૂત્વા હ્યતન્દ્રિતઃ

પાણી છાંટી, જમણા હાથમાં કુશ રાખી, ત્રણ વખત ધ્યાનપૂર્વક પાણી પીવું અને વર્તુળ બનાવવું.

પ્રદક્ષિણં તતઃ કુર્યાદ્ ધિંસાપાપપ્રશાન્તયે એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તં સ્નાનાચમનમુત્તમમ્

પછી પાપ અને હિંસા શાંત થાય તે માટે પ્રદક્ષિણ કરવી; આ રીતે સંક્ષિપ્તમાં શ્રેષ્ઠ સ્નાન અને આચમન વિધિ કહી.

સર્વેષાં બ્રાહ્મણાનાં તુ હિતાર્થે દ્વિજસત્તમાઃ

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો, આ બધું બધા બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે છે.

આવાહયેત્તતો દેવીં ગાયત્રીં વેદમાતરમ્ આયાતુ વરદા દેવીત્ય્ અનેનૈવ મહેશ્વરીમ્

પછી ગાયત્રી દેવી, જે વેદોની માતા છે, અને મહેશ્વરીને બોલાવી, 'કૃપા કરીને આવો, વર્દાયિની દેવી' એમ બોલવું.

પાદ્યમાચમનીયં ચ તસ્યાશ્ચાર્ઘ્યં પ્રદાપયેત્ પ્રાણાયામત્રયં કૃત્વા સમાસીનઃ સ્થિતો ઽપિ વા

પગ ધોવા માટેનું પાણી, આચમન અને અર્ઘ્ય પણ દેવીને અર્પણ કરવું; બેઠા હોય કે ઊભા, ત્રણ પ્રકારનું પ્રાણાયામ કરવું.

સહસ્રં વા તદર્ધં વા શતમષ્ટોત્તરં તુ વા ગાયત્રીં પ્રણવેનૈવ ત્રિવિધેષ્વેકમાચરેત્

પ્રણવ સાથે ગાયત્રીનું હજાર વખત, કે અડધું, અથવા એકસો આઠ વાર જાપ કરવું; ત્રણેય રીતે એક-એક વાર કરવું.

અર્ઘ્યં દત્ત્વા સમભ્યર્ચ્ય પ્રણમ્ય શિરસા સ્વયમ્ ઉત્તમે શિખરે દેવીત્ય્ ઉક્ત્વોદ્વાસ્ય ચ માતરમ્

અર્ઘ્ય આપી, પૂજા કરીને, માથું ઝૂકી, 'ઉત્તમ શિખરે વસતી દેવી' એમ બોલી, માતાને વિદાય આપવી.

પ્રાચ્યાલોક્યાભિવન્દ્યેશાં ગાયત્રીં વેદમાતરમ્ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાર્થયેદ્ભાસ્કરં તથા

પૂર્વ દિશા તરફ જોઈ, વેદમાતા ગાયત્રીને વંદન કરીને, હાથ જોડીને, પછી ભાસ્કર દેવને પણ પ્રાર્થના કરવી.

ઉદુત્યં ચ તથા ચિત્રં જાતવેદસમેવ ચ અભિવન્દ્ય પુનઃ સૂર્યં બ્રહ્માણં ચ વિધાનતઃ

ઉગતા સૂર્ય, તેજસ્વી અને જાતવેદસને વંદન કરી, પછી નિયમ પ્રમાણે ફરીથી સૂર્ય અને બ્રહ્માને વંદન કરવું.