લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રાપ્ય માહેશ્વરં યોગમ્ અમૃતત્વાય તે ગતાઃ ષડ્વિંશે પરિવર્તે તુ યદા વ્યાસઃ પરાશરઃ

મહેશ્વર યોગ પ્રાપ્ત કરીને, તેઓ અમરત્વને પામશે; અને છવ્વીસમા પરિવર્તનમાં, જ્યારે વ્યાસ પરાશર હશે,

તદાપ્યહં ભવિષ્યામિ સહિષ્ણુર્નામ નામતઃ પુરં ભદ્રવટં પ્રાપ્ય કલૌ તસ્મિન્ યુગાન્તિકે

ત્યારે પણ હું સહિષ્ણુ નામે, ભદ્રવટ શહેરમાં, કળીયુગના અંતે હાજર રહીશ.

તત્રાપિ મમ તે પુત્રા ભવિષ્યન્તિ સુધાર્મિકાઃ ઉલૂકો વિદ્યુતશ્ચૈવ શંબૂકો હ્યાશ્વલાયનઃ

ત્યાં પણ મારા પુત્રો સારા ધર્મવાળા હશે: ઉલૂક, વિદ્યુત, શંબુક અને આશ્વલાયન.

પ્રાપ્ય માહેશ્વરં યોગં રુદ્રલોકાય તે ગતાઃ સપ્તવિંશે પુનઃ પ્રાપ્તે પરિવર્તે ક્રમાગતે

મહેશ્વરનું શ્રેષ્ઠ યોગ પ્રાપ્ત કરીને, તેઓ રુદ્રલોકમાં ગયા; સત્તાવીસમો યુગચક્ર ફરી આવે ત્યારે,

જાતૂકર્ણ્યો યદા વ્યાસો ભવિષ્યતિ તપોધનઃ તદાપ્યહં ભવિષ્યામિ સોમશર્મા દ્વિજોત્તમઃ

જ્યારે જાતુકર્ણ વ્યાસ તરીકે, મહાન તપસ્વી બનશે, ત્યારે હું પણ સોમશર્મા નામે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ બનીશ.

પ્રભાસતીર્થમાસાદ્ય યોગાત્મા યોગવિશ્રુતઃ તત્રાપિ મમ તે શિષ્યા ભવિષ્યન્તિ તપોધનાઃ

પ્રભાસ તીર્થે, જ્યાં યોગ માટે પ્રસિદ્ધિ છે, ત્યાં પણ મારા શિષ્યો યોગથી યુક્ત તપસ્વી બનશે.

અક્ષપાદઃ કુમારશ્ ચ ઉલૂકો વત્સ એવ ચ યોગાત્માનો મહાત્માનો વિમલાઃ શુદ્ધબુદ્ધયઃ

અક્ષપાદ, કુમાર, ઉલૂક અને વત્સ — એ બધા મહાન આત્મા, શુદ્ધ અને સ્પષ્ટ બુદ્ધિવાળા, યોગમાં સ્થિર છે.

પ્રાપ્ય માહેશ્વરં યોગં રુદ્રલોકં તતો ગતાઃ અષ્ટાવિંશે પુનઃ પ્રાપ્તે પરિવર્તે ક્રમાગતે

મહેશ્વરનું શ્રેષ્ઠ યોગ પ્રાપ્ત કરીને, તેઓ પછી રુદ્રલોકમાં ગયા; અઠ્ઠાવીસમો યુગચક્ર ફરી આવે ત્યારે,

પરાશરસુતઃ શ્રીમાન્ વિષ્ણુર્લોકપિતામહઃ યદા ભવિષ્યતિ વ્યાસો નામ્ના દ્વૈપાયનઃ પ્રભુઃ

જ્યારે પરાશરપુત્ર, શ્રીમંત વિશ્વનાથ, જગતના પિતામહ, દ્વૈપાયન વ્યાસ તરીકે પ્રગટ થશે,

તદા ષષ્ઠેન ચાંશેન કૃષ્ણઃ પુરુષસત્તમઃ વસુદેવાદ્યદુશ્રેષ્ઠો વાસુદેવો ભવિષ્યતિ

ત્યારે, છઠ્ઠા ભાગથી, કૃષ્ણ, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ, વસુદેવના પુત્ર અને યદુઓમાં શ્રેષ્ઠ, વાસુદેવ બનશે.

તદાપ્યહં ભવિષ્યામિ યોગાત્મા યોગમાયયા લોકવિસ્મયનાર્થાય બ્રહ્મચારિશરીરકઃ

ત્યારે હું પણ યોગમાયાથી યોગી બનીશ, બ્રહ્મચારી રૂપ ધારણ કરી, જગતને આશ્ચર્યમાં મુકાશ માટે.

શ્મશાને મૃતમ્ ઉત્સૃષ્ટં દૃષ્ટ્વા કાયમ્ અનાથકમ્ બ્રાહ્મણાનાં હિતાર્થાય પ્રવિષ્ટો યોગમાયયા

શ્મશાનમાં, કોઈ અનાથ મૃતદેહને જોઈ, બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે, હું યોગમાયાથી તેમાં પ્રવેશીશ.

દિવ્યાં મેરુગુહાં પુણ્યાં ત્વયા સાર્ધં ચ વિષ્ણુના ભવિષ્યામિ તદા બ્રહ્મંલ્ લકુલી નામ નામતઃ

દિવ્ય અને પવિત્ર મેરુની ગુફામાં, તારી અને વિષ્ણુની સાથે, હું બ્રહ્મરૂપે, લકુલી નામે જાણીશ.

કાયાવતાર ઇત્યેવં સિદ્ધક્ષેત્રં ચ વૈ તદા ભવિષ્યતિ સુવિખ્યાતં યાવદ્ ભૂમિર્ ધરિષ્યતિ

આને કાયાવતાર કહેવાય છે; ત્યારે તે પવિત્ર સ્થાન, પૃથ્વી ટકી રહે ત્યાં સુધી, ખૂબ પ્રસિદ્ધ રહેશે.

તત્રાપિ મમ તે પુત્રા ભવિષ્યન્તિ તપસ્વિનઃ કુશિકશ્ ચૈવ ગર્ગશ્ ચ મિત્રઃ કૌરુષ્ય એવ ચ

ત્યાં પણ, મારા પુત્રો તપસ્વી બનશે: કુશિક, ગર્ગ, મિત્ર અને કૌરુષ્ય.

યોગાત્માનો મહાત્માનો બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ પ્રાપ્ય માહેશ્વરં યોગં વિમલા હ્યૂર્ધ્વરેતસઃ

યોગમાં સ્થિર, મહાન આત્મા, વેદોમાં પારંગત બ્રાહ્મણો, મહેશ્વરનું શ્રેષ્ઠ યોગ પ્રાપ્ત કરીને, શુદ્ધ અને ઊંચા તેજવાળા.

રુદ્રલોકં ગમિષ્યન્તિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ એતે પાશુપતાઃ સિદ્ધા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ

તેઓ રુદ્રલોકમાં જશે, જ્યાંથી પાછા ફરવું અઘરું છે; એ પાશુપત સાધુઓ, ભસ્મથી લિપ્ત શરીરવાળા.

લિઙ્ગાર્ચનરતા નિત્યં બાહ્યાભ્યન્તરતઃ સ્થિતાઃ ભક્ત્યા મયિ ચ યોગેન ધ્યાનનિષ્ઠા જિતેન્દ્રિયાઃ

જે હંમેશા લિંગની પૂજામાં તત્પર રહે છે, બહાર અને અંદરથી સ્થિર, ભક્તિ અને યોગથી મને સમર્પિત, ધ્યાનમાં સ્થિર અને ઇન્દ્રિયજિત છે.

સંસારબન્ધચ્છેદાર્થં જ્ઞાનમાર્ગપ્રકાશકમ્ સ્વરૂપજ્ઞાનસિદ્ધ્યર્થં યોગં પાશુપતં મહત્

સંસારના બંધન કાપવા, જ્ઞાનમાર્ગ પ્રકાશિત કરવા અને સ્વરૂપજ્ઞાન પ્રાપ્ત કરવા માટે મહાન પાશુપત યોગ છે.

યોગમાર્ગા અનેકાશ્ ચ જ્ઞાનમાર્ગાસ્ ત્વ્ અનેકશઃ ન નિવૃત્તિમુપાયાન્તિ વિના પઞ્ચાક્ષરીં ક્વચિત્

યોગના અનેક માર્ગો છે, જ્ઞાનના પણ અનેક માર્ગો છે, પણ પાંચ અક્ષરી મંત્ર વિના ક્યાંય મુક્તિ મળતી નથી.

યદાચરેત્તપશ્ચાયં સર્વદ્વન્દ્વવિવર્જિતમ્ તદા સ મુક્તો મન્તવ્યઃ પક્વં ફલમિવ સ્થિતઃ

જ્યારે કોઈ સર્વદ્વંદ્વથી મુક્ત તપ કરે છે, ત્યારે તે મુક્ત ગણાય છે, જેમ પક્વ ફળ ઝાડે ટકેલું હોય તેમ.

એકાહં યઃ પુમાન્સમ્યક્ ચરેત્પાશુપતવ્રતમ્ ન સાંખ્યે પઞ્ચરાત્રે વા ન પ્રાપ્નોતિ ગતિં કદા

જે પુરુષ એક દિવસ પણ સાચી રીતે પાશુપત વ્રતનું પાલન કરે છે, તે સંખ્ય યા પંચરાત્ર પ્રમાણે ક્યારેય એવાં ફળને પ્રાપ્ત કરી શકતો નથી.

ઇત્યેતદ્વૈ મયા પ્રોક્તમ્ અવતારેષુ લક્ષણમ્ મન્વાદિકૃષ્ણપર્યન્તમ્ અષ્ટાવિંશદ્ યુગક્રમાત્

હું હવે મનુથી લઈને કૃષ્ણ સુધી, અઠ્ઠાવીસ યુગોની ક્રમવાર અવતારોના લક્ષણો સમજાવ્યાં છે.

તત્ર શ્રુતિસમૂહાનાં વિભાગો ધર્મલક્ષણઃ ભવિષ્યતિ તદા કલ્પે કૃષ્ણદ્વૈપાયનો યદા

તે સમયે, જ્યારે કૃષ્ણદ્વૈપાયન એ કલ્પમાં પ્રગટ થશે, ત્યારે શાસ્ત્રોના વિભાગ જ ધર્મનું લક્ષણ બનશે.

નિશમ્યૈવં મહાતેજા મહાદેવેન કીર્તિતમ્ રુદ્રાવતારં ભગવાન્ પ્રણિપત્ય મહેશ્વરમ્

મહાદેવ દ્વારા રુદ્રના અવતારનું મહિમા સાંભળી, ભગવાને મહેશ્વરને વંદન કર્યું.

તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિઃ પુનઃ પ્રાહ ચ શઙ્કરમ્ સર્વે વિષ્ણુમયા દેવાઃ સર્વે વિષ્ણુમયા ગણાઃ

પછી તેણે મનગમતા શબ્દોથી સ્તુતિ કરી અને ફરી શંકરજીને કહ્યું: 'બધા દેવતાઓમાં અને બધાં ગણોમાં વિષ્ણુ વ્યાપક છે.'

ન હિ વિષ્ણુસમા કાચિદ્ ગતિરન્યા વિધીયતે ઇત્યેવં સતતં વેદા ગાયન્તિ નાત્ર સંશયઃ

વિષ્ણુ સમાન બીજું કોઈ માર્ગ નથી, એ જ રીતે વેદો હંમેશાં ગાયન કરે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

સ દેવદેવો ભગવાંસ્ તવ લિઙ્ગાર્ચને રતઃ તવ પ્રણામપરમઃ કથં દેવો હ્યભૂત્પ્રભુઃ

હે દેવદેવ, ભગવાન, જે તારો લિંગ પૂજન કરે છે અને તને વંદન કરવાનું સર્વોપરી માને છે—એવો દેવ કેવી રીતે પ્રમુખ બન્યો?

નિશમ્ય વચનં તસ્ય બ્રહ્મણઃ પરમેષ્ઠિનઃ પ્રપિબન્નિવ ચક્ષુર્ભ્યાં પ્રીતસ્તત્પ્રશ્નગૌરવાત્

પરમેશ્વર બ્રહ્માના વચન સાંભળી, એ પ્રશ્નની ગંભીરતા જોઈ, આનંદથી તેની આંખે આંખ મિલાવી.