લિઙ્ગપુરાણમ્

પાદાન્તં વિષ્ણુલોકં વૈ કૌમારં શાન્તમુત્તમમ્ ઔમં માહેશ્વરં ચૈવ તસ્માદ્દૃષ્ટા ચતુષ્પદા

પગનો અંત વિષ્ણુલોક છે, શાંત અને શ્રેષ્ઠ કુમારનું સ્થાન, ઔમાનું અને મહેશ્વરનું સ્થાન પણ; તેથી, ચાર પગવાળું રૂપ દેખાયું છે.

તસ્માત્તુ પશવઃ સર્વે ભવિષ્યન્તિ ચતુષ્પદાઃ તતશ્ચૈષાં ભવિષ્યન્તિ ચત્વારસ્તે પયોધરાઃ

આથી, બધા પશુઓ ચાર પગવાળા થશે અને તેમના ચાર સ્તન હશે.

સોમશ્ ચ મન્ત્રસંયુક્તો યસ્માન્મમ મુખાચ્ચ્યુતઃ જીવઃ પ્રાણભૃતાં બ્રહ્મન્ પુનઃ પીતસ્તનાઃ સ્મૃતાઃ

મંત્ર સાથે સંયુક્ત સોમ, મારા મુખમાંથી નીકળ્યો; શ્વાસ લેતા જીવ, હે બ્રહ્મન, ફરીથી સ્તનપાન કરનારા કહેવાય છે.

તસ્માત્સોમમયં ચૈવ અમૃતં જીવસંજ્ઞિતમ્ ચતુષ્પાદા ભવિષ્યન્તિ શ્વેતત્વં ચાસ્ય તેન તત્

આથી, સોમમય અમૃતને જ જીવ કહેવાય છે; તેઓ ચાર પગવાળા બનશે અને તેથી તેમનું વર્ણ ધોળું રહેશે.

યસ્માચ્ચૈવ ક્રિયા ભૂત્વા દ્વિપદા ચ મહેશ્વરી દૃષ્ટા પુનસ્તથૈવૈષા સાવિત્રી લોકભાવિની

અને કારણ કે ક્રિયા થઈ, મહેશ્વરી બે પગવાળી દેવી ફરીથી દેખાઈ, એ જ રીતે આ સાવિત્રી, લોક સર્જનારી છે.

તસ્માચ્ચ દ્વિપદાઃ સર્વે દ્વિસ્તનાશ્ ચ નરાઃ શુભાઃ તસ્માચ્ચેયમજા ભૂત્વા સર્વવર્ણા મહેશ્વરી

આથી, બધા મનુષ્યો બે પગવાળા અને બે સ્તનવાળા છે; અને આ અજન્મા મહેશ્વરી સર્વ વર્ણમાં પ્રગટ થઈ.

યા વૈ દૃષ્ટા મહાસત્ત્વા સર્વભૂતધરા ત્વયા તસ્માચ્ચ વિશ્વરૂપત્વં પ્રજાનાં વૈ ભવિષ્યતિ

જે મહાસત્તાવાળી, સર્વ જીવોને ધારણ કરનારી દેવી તું જોઈ, તેથી સર્વ પ્રજાઓમાં વિશ્વરૂપતા આવશે.

અજશ્ચૈવ મહાતેજા વિશ્વરૂપો ભવિષ્યતિ અમોઘરેતાઃ સર્વત્ર મુખે ચાસ્ય હુતાશનઃ

અજન્મા અને મહાન તેજવાળા ભગવાન આખા જગતરૂપ બની જશે; તેમનું વંશ ક્યારેય ખૂટશે નહીં અને તેમના મુખમાં હમેશા અગ્નિ રહેશે.

તસ્માત્સર્વગતો મેધ્યઃ પશુરૂપી હુતાશનઃ તપસા ભાવિતાત્માનો યે માં દ્રક્ષ્યન્તિ વૈ દ્વિજાઃ

આથી, સર્વત્ર વ્યાપક અને પવિત્ર, પશુરૂપે, અગ્નિમુખવાળા, જે દ્વિજાતિઓ તપથી શુદ્ધ થયેલા મનથી મને જોઈ શકે છે—

ઈશિત્વે ચ વશિત્વે ચ સર્વગં સર્વતઃ સ્થિતમ્ રજસ્તમોભ્યાં નિર્મુક્તાસ્ ત્યક્ત્વા માનુષ્યકં વપુઃ

પ્રભુત્વ અને સંયમમાં, સર્વત્ર રહેલા, બધામાં સ્થિત, રજ અને તમથી મુક્ત, માનવ દેહ ત્યાગી—

મત્સમીપમુપેષ્યન્તિ પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્ ઇત્યેવમુક્તો ભગવાન્ બ્રહ્મા રુદ્રેણ વૈ દ્વિજાઃ

એવા લોકો મારા નજીક આવી પહોંચશે, જ્યાંથી પાછા ફરવું અઘરું છે. આ રીતે ભગવાન બ્રહ્માએ રુદ્રને કહ્યું, હે દ્વિજાતિઓ.

પ્રણમ્ય પ્રયતો ભૂત્વા પુનરાહ પિતામહઃ ય એવં ભગવાન્ વિદ્વાન્ ગાયત્ર્યા વૈ મહેશ્વરમ્

પ્રણામ કરીને, એકાગ્ર થઈ, પિતામહે ફરી કહ્યું: 'જે ભગવાનને ગાયત્રી દ્વારા જાણે છે—'

વિશ્વાત્માનં હિ સર્વં ત્વાં ગાયત્ર્યાસ્તવ ચેશ્વર તસ્ય દેહિ પરં સ્થાનં તથાસ્ત્વિતિ ચ સો ઽબ્રવીત્

'હે ઈશ્વર, તમે સર્વના આત્મા છો, બધું જ તમે છો, તમારી ગાયત્રી દ્વારા. તેને સર્વોચ્ચ અવસ્થાનું દાન આપો.' એમ તેમણે કહ્યું.

તસ્માદ્વિદ્વાન્ હિ વિશ્વત્વમ્ અસ્યાશ્ચાસ્ય મહાત્મનઃ સ યાતિ બ્રહ્મસાયુજ્યં વચનાદ્ બ્રહ્મણઃ પ્રભોઃ

આથી, જે વિદ્વાન આ મહાત્માનું સર્વવ્યાપક સ્વરૂપ જાણે છે, તે ભગવાન બ્રહ્માના વચનથી બ્રહ્મસાયુજ્ય પામે છે.

શ્રુત્વૈવમખિલં બ્રહ્મા રુદ્રેણ પરિભાષિતમ્ પુનઃ પ્રણમ્ય દેવેશં રુદ્રમાહ પ્રજાપતિઃ

આ બધું સાંભળી, રુદ્રના વચનો પછી, બ્રહ્માએ ફરી દેવોના દેવને પ્રણામ કર્યા અને પ્રજાપતિએ રુદ્રને કહ્યું.

ભગવન્દેવદેવેશ વિશ્વરૂપં મહેશ્વર ઉમાધવ મહાદેવ નમો લોકાભિવન્દિત

'હે ભગવાન, દેવોના દેવ, વિશ્વરૂપ, મહેશ્વર, ઉમાના પતિ, મહાદેવ, જગતપૂજિત, તમને વંદન.'

વિશ્વરૂપ મહાભાગ કસ્મિન્કાલે મહેશ્વર યા ઇમાસ્તે મહાદેવ તનવો લોકવન્દિતાઃ

'હે વિશ્વરૂપ, મહાભાગ્યશાળી, કયા સમયે, હે મહાદેવ, તમારી આ જગતપૂજિત મૂર્તિઓ પ્રગટ થાય છે?'

કસ્યાં વા યુગસંભૂત્યાં દ્રક્ષ્યન્તીહ દ્વિજાતયઃ કેન વા તપસા દેવ ધ્યાનયોગેન કેન વા

'કયા યુગના આરંભે દ્વિજાતિઓ અહીં તમારી મૂર્તિઓ જોઈ શકે છે? કયા તપથી, કે કયા ધ્યાનયોગથી, હે દેવ?'

નમસ્તે વૈ મહાદેવ શક્યો દ્રષ્ટું દ્વિજાતિભિઃ તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા શર્વઃ સમ્પ્રેક્ષ્ય તં પુરઃ

'હે મહાદેવ, તમને વંદન—શું દ્વિજાતિઓ તમને જોઈ શકે છે?' એ વચન સાંભળી, શર્વે સામે જોઈને કહ્યું.

સ્મયન્પ્રાહ મહાદેવ ઋગ્યજુઃસામસંભવઃ તપસા નૈવ વૃત્તેન દાનધર્મફલેન ચ

મહાદેવ સ્મિત સાથે બોલ્યા: 'ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ અને સામવેદમાંથી જન્મેલા હું, તપથી, સારા વર્તનથી કે દાન-ધર્મના ફળથી પણ નહીં—'

ન તીર્થફલયોગેન ક્રતુભિર્ વાપ્તદક્ષિણૈઃ ન વેદાધ્યયનૈર્વાપિ ન વિત્તેન ન વેદનૈઃ

'તીર્થના ફળથી, યજ્ઞ અને દાનથી, વેદ અધ્યયનથી, ધનથી કે જ્ઞાનથી પણ મને જોઈ શકાતું નથી—'

ન શક્યં માનવૈર્દ્રષ્ટુમ્ ઋતે ધ્યાનાદહં ત્વિહ સપ્તમે ચૈવ વારાહે તતસ્તસ્મિન્પિતામહ

'મને અહીં માનવો માત્ર ધ્યાનથી જ જોઈ શકે છે, બીજાં કોઈ ઉપાયથી નહીં. અને સાતમા વરાહ કલ્પમાં, હે પિતામહ—'

કલ્પેશ્વરો ઽથ ભગવાન્ સર્વલોકપ્રકાશનઃ મનુર્વૈવસ્વતશ્ચૈવ તવ પૌત્રો ભવિષ્યતિ

'એ કલ્પમાં ભગવાન, સર્વલોકને પ્રકાશ આપનાર, અને વૈવસ્વત મનુ, તમારા પૌત્ર થશે.'

તદા ચતુર્યુગાવસ્થે તસ્મિન્કલ્પે યુગાન્તિકે અનુગ્રહાર્થં લોકાનાં બ્રાહ્મણાનાં હિતાય ચ

'ત્યારે ચતુરયુગની અવસ્થામાં, એ કલ્પના અંતે, લોકોએ અનુકંપા મળે અને બ્રાહ્મણોના હિત માટે—'

ઉત્પત્સ્યામિ તદા બ્રહ્મન્ પુનર્ અસ્મિન્ યુગાન્તિકે યુગપ્રવૃત્ત્યા ચ તદા તસ્મિંશ્ ચ પ્રથમે યુગે

'હું, હે બ્રહ્મા, એ યુગના અંતે ફરી જન્મ લઈશ, યુગના આરંભે અને એ કલ્પના પ્રથમ યુગમાં.'

દ્વાપરે પ્રથમે બ્રહ્મન્ યદા વ્યાસઃ સ્વયં પ્રભુઃ તદાહં બ્રાહ્મણાર્થાય કલૌ તસ્મિન્ યુગાન્તિકે

હે બ્રાહ્મણ, પ્રથમ દ્વાપરયુગમાં જ્યારે વ્યાસ સ્વયં પ્રભુ રૂપે આવ્યા, ત્યારે હું બ્રાહ્મણોના કલ્યાણ માટે એ યુગના અંતે અવતર્યો હતો.

ભવિષ્યામિ શિખાયુક્તઃ શ્વેતો નામ મહામુનિઃ હિમવચ્છિખરે રમ્યે છાગલે પર્વતોત્તમે

હું શ્વેત નામે મહાન ઋષિ બની, શિખાવાળો, હિમાલયના સુંદર શિખરે, ચાગલ નામના ઉત્તમ પર્વત પર અવતરિશ.

તત્ર શિષ્યાઃ શિખાયુક્તા ભવિષ્યન્તિ તદા મમ શ્વેતઃ શ્વેતશિખશ્ચૈવ શ્વેતાસ્યઃ શ્વેતલોહિતઃ

ત્યાં મારા શિષ્યો પણ શિખાવાળા હશે; ત્યારે તેમના નામ શ્વેત, શ્વેતશિખ, શ્વેતાસ્ય અને શ્વેતલોહિત હશે.

ચત્વારસ્તુ મહાત્માનો બ્રાહ્મણા વેદપારગાઃ તતસ્તે બ્રહ્મભૂયિષ્ઠા દૃષ્ટ્વા બ્રહ્મગતિં પરામ્

આ ચાર મહાન આત્માવાળા બ્રાહ્મણો, જે વેદોમાં પારંગત છે, તેઓ બ્રહ્મના શ્રેષ્ઠ માર્ગને જાણી, પરમ બ્રહ્મપદને પ્રાપ્ત કરશે.