લિઙ્ગપુરાણમ્

વિભો રુદ્ર મહામાય ઇચ્છયા વાં કૃતૌ ત્વયા તયોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા અભિનન્દ્યાભિમાન્ય ચ

હે મહાન રુદ્ર, તમારી ઈચ્છાથી જ આ બધું થયું છે; તેમના વચનો સાંભળી, તેમણે આનંદપૂર્વક અને ગૌરવથી તેમનું સ્વાગત કર્યું.

ઉવાચ ભગવાન્દેવો મધુરં શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ભો ભો હિરણ્યગર્ભ ત્વાં ત્વાં ચ કૃષ્ણ બ્રવીમ્યહમ્

ભગવાને મધુર અને કોમળ વાણીથી કહ્યું: 'હે હિરણ્યગર્ભ, અને હે કૃષ્ણ, હું તમ beggeને કહું છું.'

પ્રીતો ઽહમનયા ભક્ત્યા શાશ્વતાક્ષરયુક્તયા ભવન્તૌ હૃદયસ્યાસ્ય મમ હૃદ્યતરાવુભૌ

આ શાશ્વત અક્ષરોથી જોડાયેલી ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું; તમે બંને મારા હૃદયને ખૂબ જ પ્રિય છો.

યુવાભ્યાં કિં દદામ્યદ્ય વરાણાં વરમીપ્સિતમ્ અથોવાચ મહાભાગો વિષ્ણુર્ભવમિદં વચઃ

આજે હું તમને કયો ઇચ્છિત વરદાન આપું? ત્યારે મહાભાગ્યશાળી વિષ્ણુએ ભવને આ શબ્દ કહ્યા.

સર્વં મમ કૃતં દેવ પરિતુષ્ટો ઽસિ મે યદિ ત્વયિ મે સુપ્રતિષ્ઠા તુ ભક્તિર્ભવતુ શઙ્કરઃ

હે દેવ, મારા માટે બધું થઈ ગયું છે; જો તમે મારે પર પ્રસન્ન હોવ તો, મારી ભક્તિ તુંમાં મજબૂતપણે સ્થિર રહે, હે શંકર.

એવમુક્તસ્તુ વિજ્ઞાય સંભાવયત કેશવમ્ પ્રદદૌ ચ મહાદેવો ભક્તિં નિજપદાંબુજે

આ રીતે સંબોધન કરીને, કેશવનું માન આપી, મહાદેવે પોતાના પદકમળમાં ભક્તિનું વરદાન આપ્યું.

ભવાન્સર્વસ્ય લોકસ્ય કર્તા ત્વમધિદૈવતમ્ તદેવં સ્વસ્તિ તે વત્સ ગમિષ્યામ્યંબુજેક્ષણ

તમે સર્વ લોકના સર્જનહાર છો, તમે સર્વોચ્ચ દેવતા છો; આમ, તને આશીર્વાદ, વત્સ, હવે હું જાઉં છું, હે કમળને જેવી આંખવાળા.

એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્ બ્રહ્માણં ચાપિ શઙ્કરઃ અનુગૃહ્યાસ્પૃશદ્દેવો બ્રહ્માણં પરમેશ્વરઃ

આ રીતે બોલીને, ભગવાન શંકરે બ્રહ્માને આશીર્વાદ આપી, પરમેશ્વરે બ્રહ્માને સ્પર્શ કર્યો.

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ પ્રાહ હૃષ્ટતરઃ સ્વયમ્ મત્સમસ્ત્વં ન સંદેહો વત્સ ભક્તશ્ ચ મે ભવાન્

પોતાની સુંદર બંને હાથે, અત્યંત આનંદિત થઈ, કહ્યું: 'તું મારા જેવો જ છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી, વત્સ, અને તું મારો ભક્ત છે.'

સ્વસ્ત્યસ્તુ તે ગમિષ્યામિ સંજ્ઞા ભવતુ સુવ્રત એવમુક્ત્વા તુ ભગવાંસ્ તતો ઽન્તર્ધાનમીશ્વરઃ

તને શુભકામના, હવે હું જાઉં છું; સમજણ તને પ્રાપ્ત થાય, હે સદાચારવાળા. આમ કહીને ભગવાન અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ગતવાન્ ગણપો દેવઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ અવાપ્ય સંજ્ઞાં ગોવિન્દાત્ પદ્મયોનિઃ પિતામહઃ

સર્વ દેવો દ્વારા પૂજિત દેવોના સ્વામી ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; અને કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહે, ગોવિંદ પાસેથી સમજણ મેળવી.

પ્રજાઃ સ્રષ્ટુમનાશ્ચક્રે તપ ઉગ્રં પિતામહઃ તસ્યૈવં તપ્યમાનસ્ય ન કિંચિત્ સમવર્તત

પિતામહે જીવોની રચના કરવા મનમાં નક્કી કરીને, કઠિન તપ શરૂ કર્યું; પણ તેમનું તપ ચાલુ હતું છતાં કશું જ સર્જાયું નહીં.

તતો દીર્ઘેણ કાલેન દુઃખાત્ક્રોધો હ્યજાયત ક્રોધાવિષ્ટસ્ય નેત્રાભ્યાં પ્રાપતન્નશ્રુબિન્દવઃ

પછી લાંબા સમય પછી, દુઃખથી તેમને ક્રોધ આવ્યો; અને ક્રોધથી ભરાયેલા, તેમની આંખોમાંથી આંસુની બૂંદો પડી.

તતસ્તેભ્યો ઽશ્રુબિન્દુભ્યો વાતપિત્તકફાત્મકાઃ મહાભાગા મહાસત્ત્વાઃ સ્વસ્તિકૈરપ્યલંકૃતાઃ

પછી, એ અશ્રુના ટીપાંમાંથી, પવન, પિત્ત અને કફના ગુણ ધરાવતા, મહાન ભાગ્યશાળી અને શક્તિશાળી જીવો ઉત્પન્ન થયા, અને તેઓ શુભ ચિહ્નોથી પણ શોભાયમાન હતા.

પ્રકીર્ણકેશાઃ સર્પાસ્તે પ્રાદુર્ભૂતા મહાવિષાઃ સર્પાંસ્તાનગ્રજાન્દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માત્માનમ્ અનિન્દયત્

એ સમયે, વાળ વિખેરાયેલા અને ભારે વિષ ધરાવતા સાપો પ્રગટ થયા; એ વડીલ સાપોને જોઈને બ્રહ્માએ પોતાને દોષ આપ્યો.

અહો ધિક્ તપસો મહ્યં ફલમીદૃશકં યદિ લોકવૈનાશિકી જજ્ઞે આદાવેવ પ્રજા મમ

હાય! મારા તપનું આવું ફળ હોય તો શરમજનક છે, કેમ કે મારી પ્રથમ રચનાએ જ જગતના વિનાશનું કારણ ઊભું કર્યું છે.

તસ્ય તીવ્રાભવન્મૂર્ચ્છા ક્રોધામર્ષસમુદ્ભવા મૂર્ચ્છાભિપરિતાપેન જહૌ પ્રાણાન્પ્રજાપતિઃ

પછી, ક્રોધ અને અપમાનથી ઊપજેલી ભારે ચક્કરથી પીડાઈને, પ્રજાપતિએ એ બેભાનીમાં પોતાનો પ્રાણ ત્યાગ કર્યો.

તસ્યાપ્રતિમવીર્યસ્ય દેહાત્કારુણ્યપૂર્વકમ્ અથૈકાદશ તે રુદ્રા રુદન્તો ઽભ્યક્રમંસ્ તથા

એ અનન્ય શક્તિ ધરાવનારા દેવના દેહમાંથી, દયા સાથે, પછી અગિયાર રુદ્રો રડતાં રડતાં પ્રગટ થયા.

રોદનાત્ખલુ રુદ્રત્વં તેષુ વૈ સમજાયત યે રુદ્રાસ્તે ખલુ પ્રાણા યે પ્રાણાસ્તે તદાત્મકાઃ

તેમના રડવાને કારણે તેમને 'રુદ્ર' નામ મળ્યું; એ રુદ્રો જ પ્રાણ છે અને એ પ્રાણોનું સ્વરૂપ પણ રુદ્રો છે.

પ્રાણાઃ પ્રાણવતાં જ્ઞેયાઃ સર્વભૂતેષ્વવસ્થિતાઃ અત્યુગ્રસ્ય મહત્ત્વસ્ય સાધુરાચરિતસ્ય ચ

પ્રાણો દરેક જીવમાં વસે છે, અને એ પ્રાણો અત્યંત શક્તિશાળી, મહાન અને સારા વર્તનવાળા છે.

પ્રાણાંસ્તસ્ય દદૌ ભૂયસ્ ત્રિશૂલી નીલલોહિતઃ લબ્ધ્વાસૂન્ ભગવાન્બ્રહ્મ દેવદેવમુમાપતિમ્

ત્રિશૂળધારી, નીલલોહિત દેવએ ફરીથી તેને પ્રાણ આપ્યા; પ્રાણ મળતાં, પવિત્ર બ્રહ્માએ દેવી ઉમાના પતિ, દેવોના દેવને જોયા.

પ્રણમ્ય સંસ્થિતો ઽપશ્યદ્ ગાયત્ર્યા વિશ્વમીશ્વરમ્ સર્વલોકમયં દેવં દૃષ્ટ્વા સ્તુત્વા પિતામહઃ

નમન કરીને, તે ઊભો રહ્યો અને ગાયત્રી સાથે સર્વવિશ્વના ઈશ્વરને જોયા; બધા લોકમાં વ્યાપેલા એ દેવને જોઈને પિતામહે સ્તુતિ કરી.

તતો વિસ્મયમાપન્નઃ પ્રણિપત્ય મુહુર્મુહુઃ ઉવાચ વચનં શર્વં સદ્યાદિત્વં કથં વિભો

પછી, આશ્ચર્યથી ભરાઈને, વારંવાર નમન કરીને, તેણે શર્વને પૂછ્યું: 'હે મહાન, તમે શરૂઆતમાં કેવી રીતે પ્રગટ થયા?'

તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા બ્રહ્મણો ભગવાન્ ભવઃ બ્રહ્મરૂપી પ્રબોધાર્થં બ્રહ્માણં પ્રાહ સસ્મિતમ્

બ્રહ્માના એ વચન સાંભળી, ભગવાન ભવએ, બ્રહ્માનું રૂપ ધારણ કરીને, જ્ઞાન આપવા માટે સ્મિત સાથે બ્રહ્માને કહ્યું.

શ્વેતકલ્પો યદા હ્યાસીદ્ અહમેવ તદાભવમ્ શ્વેતોષ્ણીષઃ શ્વેતમાલ્યઃ શ્વેતાંબરધરઃ સિતઃ

જ્યારે શ્વેતયુગ હતું, ત્યારે હું એકલો હતો; શ્વેતમુકુટ, સફેદ માળા, સફેદ વસ્ત્ર અને ચમકતા સફેદ રૂપમાં.

શ્વેતાસ્થિઃ શ્વેતરોમા ચ શ્વેતાસૃક્ શ્વેતલોહિતઃ તેન નામ્ના ચ વિખ્યાતઃ શ્વેતકલ્પસ્તદા હ્યસૌ

મારા હાડકાં, વાળ, લોહી અને લાલિમા બધું સફેદ હતું; તેથી એ યુગને 'શ્વેતયુગ' તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું.

મત્પ્રસૂતા ચ દેવેશી શ્વેતાઙ્ગા શ્વેતલોહિતા શ્વેતવર્ણા તદા હ્યાસીદ્ ગાયત્રી બ્રહ્મસંજ્ઞિતા

મારી પાસેથી ઉત્પન્ન થયેલી દેવી પણ સફેદ અંગવાળી, સફેદ લાલિમાવાળી અને સફેદ રંગની હતી; ત્યારે ગાયત્રી, જેને બ્રહ્મા કહે છે, હતી.

તસ્માદહં ચ દેવેશ ત્વયા ગુહ્યેન વૈ પુનઃ વિજ્ઞાતઃ સ્વેન તપસા સદ્યોજાતત્વમાગતઃ

એથી, હે દેવોના સ્વામી, તારી ગુપ્ત તપસ્યાથી હું ફરી ઓળખાયો છું અને તરત જ સદ્યોજાત અવસ્થામાં આવી ગયો છું.

સદ્યોજાતેતિ બ્રહ્મૈતદ્ ગુહ્યં ચૈતત્પ્રકીર્તિતમ્ તસ્માદ્ગુહ્યત્વમાપન્નં યે વેત્સ્યન્તિ દ્વિજાતયઃ

'સદ્યોજાત' એ બ્રહ્માનું નામ છે અને આ રહસ્ય કહેવાય છે; તેથી તેને ગુપ્ત માનવામાં આવે છે અને જે દ્વિજાતિઓ તેને જાણે છે—