લિઙ્ગપુરાણમ્

અપ્રસંખ્યેયતત્ત્વસ્ય યથા વિદ્મઃ સ્વશક્તિતઃ કીર્તિતં તવ માહાત્મ્યમ્ અપારસ્ય મહાત્મનઃ

અમે જેટલું જાણીએ છીએ અને જેટલી શક્તિએ શક્ય છે, એટલું તમારી અપરંપાર મહિમાનું વર્ણન કર્યું છે, હે મહાન આત્મા.

શિવો નો ભવ સર્વત્ર યો ઽસિ સો ઽસિ નમો ઽસ્તુ તે ય ઇદં કીર્તયેદ્ભક્ત્યા બ્રહ્મનારાયણસ્તવમ્

હે શિવ, તમે સર્વત્ર અમારે કૃપાળુ રહો; તમે જે છો એ જ છો—તમને વંદન છે! જે ભક્તિપૂર્વક બ્રહ્મનારાયણ સ્તોત્રનું પઠન કરે છે—

શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાન્ વિદ્વાન્ શૃણુયાદ્વા સમાહિતઃ અશ્વમેધાયુતં કૃત્વા યત્ફલં તદવાપ્નુયાત્

અથવા જે વિદ્વાન બ્રાહ્મણોને સંભળાવે છે, અથવા એકાગ્ર ચિત્તે સાંભળે છે, તેને દસ હજાર અશ્વમેઘ યજ્ઞના ફળ જેટલું ફળ મળે છે.

પાપાચારો ઽપિ યો મર્ત્યઃ શૃણુયાચ્છિવસન્નિધૌ જપેદ્વાપિ વિનિર્મુક્તો બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ

પાપી જીવન જીવતો માણસ પણ જો શિવની હાજરીમાં આ સાંભળે કે જપે, તો તે બંધનમુક્ત થઈ બ્રહ્મલોકમાં જાય છે.

શ્રાદ્ધે વા દૈવિકે કાર્યે યજ્ઞે વાવભૃથાન્તિકે કીર્તયેદ્વા સતાં મધ્યે સ યાતિ બ્રહ્મણો ઽન્તિકમ્

શ્રાદ્ધ, દૈવી કાર્ય, યજ્ઞ કે અવભૃથ સ્નાનના અંતે, જે સજ્જનોની વચ્ચે આનું પઠન કરે છે, તે બ્રહ્માની નજીક પહોંચે છે.

અત્યન્તાવનતૌ દૃષ્ટ્વા મધુપિઙ્ગાયતેક્ષણઃ પ્રહૃષ્ટવદનો ઽત્યર્થમ્ અભવત્સત્યકીર્તનાત્

અતિશય વિનમ્રતા જોઈને, મધ અને તાંબાના રંગ જેવી આંખો ધરાવતા, તેમના ચહેરા પર સાચી પ્રશંસાથી ખૂબ આનંદ છલકાયો.

ઉમાપતિર્વિરૂપાક્ષો દક્ષયજ્ઞવિનાશનઃ પિનાકી ખણ્ડપરશુઃ સુપ્રીતસ્તુ ત્રિલોચનઃ

ઉમાપતિ, ત્રણ આંખો ધરાવનાર, દક્ષના યજ્ઞનો વિનાશક, પિનાકધારી, તૂટી ગયેલી કુહાડીવાળો, વિરૂપાક્ષ, ખૂબ પ્રસન્ન થયા.

તતઃ સ ભગવાન્દેવઃ શ્રુત્વા વાગમૃતં તયોઃ જાનન્નપિ મહાદેવઃ ક્રીડાપૂર્વમથાબ્રવીત્

પછી તે ભગવાને, બંનેના અમૃતસમાન વચનો સાંભળી, બધું જાણતાં છતાં મહાદેવે રમતમાં બોલ્યા.

કૌ ભવન્તૌ મહાત્માનૌ પરસ્પરહિતૈષિણૌ સમેતાવંબુજાભક્ષાવ્ અસ્મિન્ ઘોરે મહાપ્લવે

તમે બંને કોણ છો, મહાન આત્માઓ, એકબીજાના કલ્યાણની ઈચ્છા રાખતાં, અહીં ભયાનક મહાપ્લવમાં એકઠા થયેલા કમળભક્ષક?

તાવૂચતુર્મહાત્માનૌ સંનિરીક્ષ્ય પરસ્પરમ્ ભગવાન્ કિં તુ યત્તે ઽદ્ય ન વિજ્ઞાનં ત્વયા વિભો

બન્ને મહાન આત્માઓએ એકબીજાને નિહાળી કહ્યું: 'હે ભગવાન, આજે એવું શું છે કે તમે જાણતા નથી, હે મહાશક્તિશાળી?'

વિભો રુદ્ર મહામાય ઇચ્છયા વાં કૃતૌ ત્વયા તયોસ્તદ્વચનં શ્રુત્વા અભિનન્દ્યાભિમાન્ય ચ

હે મહાન રુદ્ર, તમારી ઈચ્છાથી જ આ બધું થયું છે; તેમના વચનો સાંભળી, તેમણે આનંદપૂર્વક અને ગૌરવથી તેમનું સ્વાગત કર્યું.

ઉવાચ ભગવાન્દેવો મધુરં શ્લક્ષ્ણયા ગિરા ભો ભો હિરણ્યગર્ભ ત્વાં ત્વાં ચ કૃષ્ણ બ્રવીમ્યહમ્

ભગવાને મધુર અને કોમળ વાણીથી કહ્યું: 'હે હિરણ્યગર્ભ, અને હે કૃષ્ણ, હું તમ beggeને કહું છું.'

પ્રીતો ઽહમનયા ભક્ત્યા શાશ્વતાક્ષરયુક્તયા ભવન્તૌ હૃદયસ્યાસ્ય મમ હૃદ્યતરાવુભૌ

આ શાશ્વત અક્ષરોથી જોડાયેલી ભક્તિથી હું પ્રસન્ન છું; તમે બંને મારા હૃદયને ખૂબ જ પ્રિય છો.

યુવાભ્યાં કિં દદામ્યદ્ય વરાણાં વરમીપ્સિતમ્ અથોવાચ મહાભાગો વિષ્ણુર્ભવમિદં વચઃ

આજે હું તમને કયો ઇચ્છિત વરદાન આપું? ત્યારે મહાભાગ્યશાળી વિષ્ણુએ ભવને આ શબ્દ કહ્યા.

સર્વં મમ કૃતં દેવ પરિતુષ્ટો ઽસિ મે યદિ ત્વયિ મે સુપ્રતિષ્ઠા તુ ભક્તિર્ભવતુ શઙ્કરઃ

હે દેવ, મારા માટે બધું થઈ ગયું છે; જો તમે મારે પર પ્રસન્ન હોવ તો, મારી ભક્તિ તુંમાં મજબૂતપણે સ્થિર રહે, હે શંકર.

એવમુક્તસ્તુ વિજ્ઞાય સંભાવયત કેશવમ્ પ્રદદૌ ચ મહાદેવો ભક્તિં નિજપદાંબુજે

આ રીતે સંબોધન કરીને, કેશવનું માન આપી, મહાદેવે પોતાના પદકમળમાં ભક્તિનું વરદાન આપ્યું.

ભવાન્સર્વસ્ય લોકસ્ય કર્તા ત્વમધિદૈવતમ્ તદેવં સ્વસ્તિ તે વત્સ ગમિષ્યામ્યંબુજેક્ષણ

તમે સર્વ લોકના સર્જનહાર છો, તમે સર્વોચ્ચ દેવતા છો; આમ, તને આશીર્વાદ, વત્સ, હવે હું જાઉં છું, હે કમળને જેવી આંખવાળા.

એવમુક્ત્વા તુ ભગવાન્ બ્રહ્માણં ચાપિ શઙ્કરઃ અનુગૃહ્યાસ્પૃશદ્દેવો બ્રહ્માણં પરમેશ્વરઃ

આ રીતે બોલીને, ભગવાન શંકરે બ્રહ્માને આશીર્વાદ આપી, પરમેશ્વરે બ્રહ્માને સ્પર્શ કર્યો.

કરાભ્યાં સુશુભાભ્યાં ચ પ્રાહ હૃષ્ટતરઃ સ્વયમ્ મત્સમસ્ત્વં ન સંદેહો વત્સ ભક્તશ્ ચ મે ભવાન્

પોતાની સુંદર બંને હાથે, અત્યંત આનંદિત થઈ, કહ્યું: 'તું મારા જેવો જ છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી, વત્સ, અને તું મારો ભક્ત છે.'

સ્વસ્ત્યસ્તુ તે ગમિષ્યામિ સંજ્ઞા ભવતુ સુવ્રત એવમુક્ત્વા તુ ભગવાંસ્ તતો ઽન્તર્ધાનમીશ્વરઃ

તને શુભકામના, હવે હું જાઉં છું; સમજણ તને પ્રાપ્ત થાય, હે સદાચારવાળા. આમ કહીને ભગવાન અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ગતવાન્ ગણપો દેવઃ સર્વદેવનમસ્કૃતઃ અવાપ્ય સંજ્ઞાં ગોવિન્દાત્ પદ્મયોનિઃ પિતામહઃ

સર્વ દેવો દ્વારા પૂજિત દેવોના સ્વામી ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા; અને કમળમાંથી જન્મેલા પિતામહે, ગોવિંદ પાસેથી સમજણ મેળવી.

પ્રજાઃ સ્રષ્ટુમનાશ્ચક્રે તપ ઉગ્રં પિતામહઃ તસ્યૈવં તપ્યમાનસ્ય ન કિંચિત્ સમવર્તત

પિતામહે જીવોની રચના કરવા મનમાં નક્કી કરીને, કઠિન તપ શરૂ કર્યું; પણ તેમનું તપ ચાલુ હતું છતાં કશું જ સર્જાયું નહીં.

તતો દીર્ઘેણ કાલેન દુઃખાત્ક્રોધો હ્યજાયત ક્રોધાવિષ્ટસ્ય નેત્રાભ્યાં પ્રાપતન્નશ્રુબિન્દવઃ

પછી લાંબા સમય પછી, દુઃખથી તેમને ક્રોધ આવ્યો; અને ક્રોધથી ભરાયેલા, તેમની આંખોમાંથી આંસુની બૂંદો પડી.

તતસ્તેભ્યો ઽશ્રુબિન્દુભ્યો વાતપિત્તકફાત્મકાઃ મહાભાગા મહાસત્ત્વાઃ સ્વસ્તિકૈરપ્યલંકૃતાઃ

પછી, એ અશ્રુના ટીપાંમાંથી, પવન, પિત્ત અને કફના ગુણ ધરાવતા, મહાન ભાગ્યશાળી અને શક્તિશાળી જીવો ઉત્પન્ન થયા, અને તેઓ શુભ ચિહ્નોથી પણ શોભાયમાન હતા.

પ્રકીર્ણકેશાઃ સર્પાસ્તે પ્રાદુર્ભૂતા મહાવિષાઃ સર્પાંસ્તાનગ્રજાન્દૃષ્ટ્વા બ્રહ્માત્માનમ્ અનિન્દયત્

એ સમયે, વાળ વિખેરાયેલા અને ભારે વિષ ધરાવતા સાપો પ્રગટ થયા; એ વડીલ સાપોને જોઈને બ્રહ્માએ પોતાને દોષ આપ્યો.

અહો ધિક્ તપસો મહ્યં ફલમીદૃશકં યદિ લોકવૈનાશિકી જજ્ઞે આદાવેવ પ્રજા મમ

હાય! મારા તપનું આવું ફળ હોય તો શરમજનક છે, કેમ કે મારી પ્રથમ રચનાએ જ જગતના વિનાશનું કારણ ઊભું કર્યું છે.

તસ્ય તીવ્રાભવન્મૂર્ચ્છા ક્રોધામર્ષસમુદ્ભવા મૂર્ચ્છાભિપરિતાપેન જહૌ પ્રાણાન્પ્રજાપતિઃ

પછી, ક્રોધ અને અપમાનથી ઊપજેલી ભારે ચક્કરથી પીડાઈને, પ્રજાપતિએ એ બેભાનીમાં પોતાનો પ્રાણ ત્યાગ કર્યો.

તસ્યાપ્રતિમવીર્યસ્ય દેહાત્કારુણ્યપૂર્વકમ્ અથૈકાદશ તે રુદ્રા રુદન્તો ઽભ્યક્રમંસ્ તથા

એ અનન્ય શક્તિ ધરાવનારા દેવના દેહમાંથી, દયા સાથે, પછી અગિયાર રુદ્રો રડતાં રડતાં પ્રગટ થયા.

રોદનાત્ખલુ રુદ્રત્વં તેષુ વૈ સમજાયત યે રુદ્રાસ્તે ખલુ પ્રાણા યે પ્રાણાસ્તે તદાત્મકાઃ

તેમના રડવાને કારણે તેમને 'રુદ્ર' નામ મળ્યું; એ રુદ્રો જ પ્રાણ છે અને એ પ્રાણોનું સ્વરૂપ પણ રુદ્રો છે.