લિઙ્ગપુરાણમ્

નારદો ઽભ્યર્ચ્ય શૈલેશે શઙ્કરં સઙ્ગમેશ્વરે હિરણ્યગર્ભે સ્વર્લીને હ્ય્ અવિમુક્તે મહાલયે

નારદે શૈલેશ, શંકર, સંગમેશ્વર, હિરણ્યગર્ભ, સ્વરલીન અને અવિમુક્ત મહાલયમાં પૂજા કરી હતી.

રૌદ્રે ગોપ્રેક્ષકે ચૈવ શ્રેષ્ઠે પાશુપતે તથા વિઘ્નેશ્વરે ચ કેદારે તથા ગોમાયુકેશ્વરે

રૌદ્ર, ગોપ્રેક્ષક, શ્રેષ્ઠ પાશુપત, વિઘ્નેશ્વર, કેદાર અને ગોમાયુકેશ્વર ખાતે પણ તેમણે પૂજા કરી.

હિરણ્યગર્ભે ચન્દ્રેશે ઈશાન્યે ચ ત્રિવિષ્ટપે શુક્રેશ્વરે યથાન્યાયં નૈમિષં પ્રયયૌ મુનિઃ

હિરણ્યગર્ભ, ચંદ્રેશ, ત્રિવિષ્ટપમાં ઈશાન્ય અને યોગ્ય ક્રમથી શુક્રેશ્વર ખાતે પૂજા કરીને, મુનિ નૈમિષ તરફ ગયા.

નૈમિષેયાસ્તદા દૃષ્ટ્વા નારદં હૃષ્ટમાનસાઃ સમભ્યર્ચ્યાસનં તસ્મૈ તદ્યોગ્યં સમકલ્પયન્

નૈમિષના રહેવાસીઓએ નારદને જોઈને આનંદથી ભરાયા, તેમને પૂજ્યા અને યોગ્ય આસન તૈયાર કર્યું.

સો ઽપિ હૃષ્ટો મુનિવરૈર્ દત્તં ભેજે તદાસનમ્ સમ્પૂજ્યમાનો મુનિભિઃ સુખાસીનો વરાસને

એમને પણ મુનિશ્રેષ્ઠોએ આપેલું આસન આનંદથી સ્વીકાર્યું, અને તેમની પૂજા થઈ, પછી એ શ્રેષ્ઠ આસન પર આરામથી બેઠા.

ચક્રે કથાં વિચિત્રાર્થાં લિઙ્ગમાહાત્મ્યમાશ્રિતામ્ એતસ્મિન્નેવકાલે તુ સૂતઃ પૌરાણિકઃ સ્વયમ્

ત્યારે તેમણે લિંગના મહિમા વિષે અદ્ભુત અર્થસભર વાર્તા શરૂ કરી; એ જ સમયે, પૌરાણિક સૂત પોતે ત્યાં આવ્યા.

જગામ નૈમિષં ધીમાન્ પ્રણામાર્થં તપસ્વિનામ્ તસ્મૈ સામ ચ પૂજાં ચ યથાવચ્ચક્રિરે તદા

વિદ્વાન સૂત નૈમિષમાં તપસ્વીઓને વંદન કરવા આવ્યા; તેમને ત્યાં યોગ્ય રીતે આદર અને પૂજા અપાઈ.

નૈમિષેયાસ્તુ શિષ્યાય કૃષ્ણદ્વૈપાયનસ્ય તુ અથ તેષાં પુરાણસ્ય શુશ્રૂષા સમપદ્યત

નૈમિષના રહેવાસીઓ, કૃષ્ણદ્વૈપાયનના શિષ્યો, પછી સૂત પાસેથી પૌરાણિક કથા સાંભળવાની ઈચ્છા રાખી.

દૃષ્ટ્વા તમ્ અતિવિશ્વસ્તં વિદ્વાંસં રોમહર્ષણમ્ અપૃચ્છંશ્ચ તતઃ સૂતમ્ ઋષિં સર્વે તપોધનાઃ

રોહિતકન, જે વિદ્વાન અને સર્વે વિશ્વાસપાત્ર હતા, તેમને જોઈને બધા તપસ્વીઓએ સૂત ઋષિ પાસેથી પ્રશ્નો પૂછ્યા.

પુરાણસંહિતાં પુણ્યાં લિઙ્ગમાહાત્મ્યસંયુતામ્ ત્વયા સૂત મહાબુદ્ધે કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ

લિંગના મહિમા યુક્ત પવિત્ર પૌરાણિક સંહિતા, હે વિદ્વાન સૂત, કૃષ્ણદ્વૈપાયન મુનિએ તમને આપી હતી.

ઉપાસિતઃ પુરાણાર્થં લબ્ધા તસ્માચ્ચ સંહિતા તસ્માદ્ભવન્તં પૃચ્છામઃ સૂત પૌરાણિકોત્તમમ્

પૌરાણિક અર્થ મેળવવા માટે તમે તેમની સેવા કરી અને એ સંહિતા મેળવી; તેથી, હે શ્રેષ્ઠ પૌરાણિક સૂત, અમે તમારે પ્રશ્ન કરીએ છીએ.

પુરાણસંહિતાં દિવ્યાં લિઙ્ગમાહાત્મ્યસંયુતામ્ નારદો ઽપ્યસ્ય દેવસ્ય રુદ્રસ્ય પરમાત્મનઃ

લિંગના મહિમા યુક્ત દિવ્ય પૌરાણિક સંહિતા, દેવરૂપ રુદ્ર પરમાત્મા વિષે, નારદે પણ પ્રાપ્ત કરી હતી.

ક્ષેત્રાણ્યાસાદ્ય ચાભ્યર્ચ્ય લિઙ્ગાનિ મુનિપુઙ્ગવઃ ઇહ સંનિહિતઃ શ્રીમાન્ નારદો બ્રહ્મણઃ સુતઃ

પવિત્ર સ્થળોએ જઈ લિંગોની પૂજા કરીને, બ્રહ્માના પુત્ર શ્રીમાન નારદ અહીં હાજર છે.

ભવભક્તો ભવાંશ્ચૈવ વયં વૈ નારદસ્તથા અસ્યાગ્રતો મુનેઃ પુણ્યં પુરાણં વક્તુમર્હસિ

અમે અને નારદ, બંને ભવાની ભક્ત છીએ; આ મુનિ સમક્ષ તમે પવિત્ર પૌરાણિક કથા કહો.

સફલં સાધિતં સર્વં ભવતા વિદિતં ભવેત્ એવમુક્તઃ સ હૃષ્ટાત્મા સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ

તમારા દ્વારા બધું સફળ અને જાણીતા થયું છે; એમ કહેતાં પૌરાણિક શ્રેષ્ઠ સૂત આનંદિત થયા.

અભિવાદ્યાગ્રતો ધીમાન્ નારદં બ્રહ્મણઃ સુતમ્ નૈમિષેયાંશ્ચ પુણ્યાત્મા પુરાણં વ્યાજહાર સઃ

વિદ્વાન સૂતે બ્રહ્માના પુત્ર નારદ અને નૈમિષના રહેવાસીઓને વંદન કરીને પવિત્ર પૌરાણિક કથા કહેવાનું શરૂ કર્યું.

નમસ્કૃત્ય મહાદેવં બ્રહ્માણં ચ જનાર્દનમ્ મુનીશ્વરં તથા વ્યાસં વક્તું લિઙ્ગં સ્મરામ્યહમ્

મહાદેવ, બ્રહ્મા, જનાર્દન અને મુનિશ્રેષ્ઠ વ્યાસને વંદન કરીને, હું લિંગનું સ્મરણ કરીને કથા કહેવા તૈયાર છું.

શબ્દં બ્રહ્મતનું સાક્ષાચ્ છબ્દબ્રહ્મપ્રકાશકમ્ વર્ણાવયવમ્ અવ્યક્તલક્ષણં બહુધા સ્થિતમ્

શબ્દ એ બ્રહ્માનું સ્વરૂપ છે, જે સીધા જ શબ્દબ્રહ્મને પ્રકાશિત કરે છે; તે અક્ષરોના સંયોજનથી બનેલું છે, અવ્યક્તની ઓળખ ધરાવે છે અને અનેક રૂપોમાં સ્થિત છે.

અકારોકારમકારં સ્થૂલં સૂક્ષ્મં પરાત્પરમ્ ઓઙ્કારરૂપમ્ ઋગ્વક્ત્રં સમજિહ્વાસમન્વિતમ્

અ, ઉ અને મ — સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને સર્વોચ્ચ — ઓમનું સ્વરૂપ ધારણ કરે છે, જેમાં ઋગ્વેદનું મુખ છે અને સમાન જીભો સાથે જોડાયેલ છે.

યજુર્વેદમહાગ્રીવમ્ અથર્વહૃદયં વિભુમ્ પ્રધાનપુરુષાતીતં પ્રલયોત્પત્તિવર્જિતમ્

યજુરવેદની ગરદન, અથર્વવેદનું હૃદય, સર્વવ્યાપક, પ્રધાન અને પુરુષથી પણ ઉપર, જે પ્રલય અને ઉત્પત્તિથી રહિત છે.

તમસા કાલરુદ્રાખ્યં રજસા કનકાણ્ડજમ્ સત્ત્વેન સર્વગં વિષ્ણું નિર્ગુણત્વે મહેશ્વરમ્

તમસથી તેને કાળરુદ્ર કહે છે; રજસથી તે સોનાના અંડામાંથી જન્મે છે; સત્ત્વથી તે સર્વવ્યાપી વિષ્ણુ છે; અને ગુણરહિત અવસ્થામાં તે મહેશ્વર છે.

પ્રધાનાવયવં વ્યાપ્ય સપ્તધાધિષ્ઠિતં ક્રમાત્ પુનઃ ષોડશધા ચૈવ ષડ્વિંશકમ્ અજોદ્ભવમ્

પ્રધાનના અંગોમાં વ્યાપી, સાત પ્રકારમાં સ્થિત, પછી ફરીથી સોળ પ્રકારમાં, અને છવીસ પ્રકારમાં, જે અજન્મા છે.

સર્ગપ્રતિષ્ઠાસંહારલીલાર્થં લિઙ્ગરૂપિણમ્ પ્રણમ્ય ચ યથાન્યાયં વક્ષ્યે લિઙ્ગોદ્ભવં શુભમ્

સર્જન, સ્થાપન અને સંહારની લિલા માટે લિંગરૂપ ધારણ કરીને, યોગ્ય રીતે નમન કરી, હવે હું લિંગની શુભ ઉત્પત્તિ કહું છું.

ઈશાનકલ્પવૃત્તાન્તમ્ અધિકૃત્ય મહાત્મના બ્રહ્મણા કલ્પિતં પૂર્વં પુરાણં લૈઙ્ગમ્ ઉત્તમમ્

ઈશાન કલ્પના વર્તાંત વિશે, મહાન આત્મા બ્રહ્માએ પહેલાં લિંગનું શ્રેષ્ઠ પુરાણ રચ્યું હતું.

ગ્રન્થકોટિપ્રમાણં તુ શતકોટિપ્રવિસ્તરે ચતુર્લક્ષેણ સંક્ષિપ્તે વ્યાસૈઃ સર્વાન્તરેષુ વૈ

તેનું પ્રમાણ ગ્રંથોની સીમા સુધી, શતકોટિ સુધી વિસ્તરેલું હતું; વ્યાસે તેને ચાર લાખમાં સંક્ષિપ્ત કર્યું હતું, જે સર્વયુગોમાં છે.

વ્યસ્તેષ્ટા દશધા ચૈવ બ્રહ્માદૌ દ્વાપરાદિષુ લિઙ્ગમેકાદશં પ્રોક્તં મયા વ્યાસાચ્છ્રુતં ચ તત્

દસ ભાગમાં વિભાજિત, બ્રહ્મા અને પછીના યુગોમાં, દ્વાપર વગેરેમાં, મેં લિંગના અગિયાર ભાગ શીખવ્યા અને તે વ્યાસ પાસેથી સાંભળ્યા.

અસ્યૈકાદશસાહસ્રે ગ્રન્થમાનમિહ દ્વિજાઃ તસ્માત્સંક્ષેપતો વક્ષ્યે ન શ્રુતં વિસ્તરેણ યત્

અહીં, દ્વિજજનો, ગ્રંથમાં અગિયાર હજાર શ્લોકો છે; તેથી હું સંક્ષેપમાં એ કહું છું, જે વિગતે સાંભળ્યું નથી.

ચતુર્લક્ષેણ સંક્ષિપ્તે કૃષ્ણદ્વૈપાયનેન તુ અત્રૈકાદશસાહસ્રૈઃ કથિતો લિઙ્ગસમ્ભવઃ

કૃષ્ણ દ્વૈપાયન દ્વારા ચાર લાખમાં સંક્ષિપ્ત, અહીં લિંગની ઉત્પત્તિ અગિયાર હજાર શ્લોકોમાં વર્ણવાઈ છે.

સર્ગઃ પ્રાધાનિકઃ પશ્ચાત્ પ્રાકૃતો વૈકૃતાનિ ચ અણ્ડસ્યાસ્ય ચ સમ્ભૂતિર્ અણ્ડસ્યાવરણાષ્ટકમ્

પ્રથમ પ્રાધાનિક સૃષ્ટિ, પછી પ્રાકૃત અને વૈકૃત, આ અંડની ઉત્પત્તિ અને તેના આઠ આવરણો.