દિવસની રચના થાય છે અને સૂર્ય ધીમી ગતિથી આગળ વધે છે. રાત્રિ દરમિયાન, સૂર્ય બાર અને અડધી નક્ષત્રો જેટલા મુહૂર્તમાં પસાર થાય છે, જ્યારે દિવસ દરમિયાન તે અઢાર નક્ષત્રો પાર કરે છે. પછી, નાભિ પર ચક્ર વધુ ધીમી ગતિથી ફરે છે, જેમકે કુંભારીયાનો ચકડો મધ્યમાં સ્થિર ધરીથી માટી ફરવે છે. પ્રાચીન માર્ગો જાણનારા કહે છે કે એક દિવસ અને રાતમાં ત્રીસ મુહૂર્તો હોય છે, કારણ કે ચક્ર બંને છેડા વચ્ચે ફરતા રહે છે. જેમ કુંભારીયાના ચકડાનું હબ મધ્યમાં સ્થિર રહે છે, તેમ ઉત્તાનપાદ પણ ગ્રહો સાથે ફરે છે અને મુખ્ય છે. જ્યોતિષમાં નિપુણ ઋષિ કહે છે કે તેની મન પણ ગ્રહો સાથે ચાલે છે; તેની સ્થાપનાથી સૂર્ય પોતાની જગ્યાએ સ્થિર રહે છે. સૂર્ય ભગવાન પોતાની કિરણો અને પવન સાથે સર્વત્રથી પાણી ખેંચે છે; ઉત્તાનપાદની કૃપાથી તેની સ્થિરતા સતત જાળવાય છે. વિષ્ણુના ઉત્તાનપાદથી, પિતાને માટે, સૂર્ય પાણી ખેંચે છે અને પછી તે ધીરે ધીરે ચંદ્ર તરફ જાય છે. ચંદ્રથી, પાણી અનુક્રમમાં વાદળોમાં પહોંચે છે, અને પવનથી આઘાતિત પાણીધારકો પાણી છોડે છે. સૂર્ય તેની તેજ સાથે પૃથ્વી પર સર્જન કરે છે; પાણીનો નાશ નથી, કારણ કે તે સતત ફરતા રહે છે. સર્વ જીવોના કલ્યાણ માટે, શર્વાએ આ ચક્ર સ્થાપિત કર્યું: પૃથ્વી, વાતાવરણ, આકાશ, પાણી, અન્ન અને અમરત્વ. પાણી ખરેખર વિશ્વનો પ્રાણ છે, જીવો અને લોકનો; વધુ શું કહેવું? આખું જગત, ચલ અને અચલ, એવું જ છે. ભગવાન શિવ પાણીના શાસક તરીકે સ્થાપિત છે; ભગવાન ભવને પાણીના ભગવાન તરીકે ઘોષિત કરવામાં આવ્યા છે. આખું જગત ભવોના સ્વરૂપનું છે—અજાયબ શું છે? નારાયણ, હરિની દિવ્યતા પણ પાણીથી સ્થાપિત છે, અને વિષ્ણુ વિશ્વોના આધાર છે, પાણી તેનો આધાર છે. જ્યારે ચલ અને અચલ જીવો દહાય છે, તેમાંથી જે ઘઉંના દાણા બને છે, પવનથી ઉપર જાય છે; અને આગ અને પવનથી વાદળ બની જાય છે. ધૂમ, અગ્નિ અને પવનના સંયોજનને વાદળ કહેવામાં આવે છે. આ વાદળ, જેના ભગવાને હજાર આંખો છે, પાણી વરસાવે છે. યજ્ઞના ધૂમથી ઉદ્ભવતા વાદળો દ્વિજના હિત માટે ફાયદાકારક હોય છે; જંગલ અગ્નિના ધૂમથી વાદળો જંગલ માટે લાભદાયી ગણાય છે. મૃતદેહના ધૂમથી ઉદ્ભવતા વાદળો દુર્ભાગ્ય લાવે છે; અને ટોણા-મંત્રના અગ્નિના ધૂમથી બનેલા વાદળો જીવોના વિનાશ માટે હોય છે. આ રીતે, ધૂમના પ્રકારથી, જગતના હિત-અહિત નક્કી થાય છે. તેથી, ટોણા-મંત્રના ધૂમને આવરી લેવું જોઈએ. જો દ્વિજ એ ધૂમને આવરી લેતો નથી, તો તે જગતના વિનાશનું કારણ બને છે. હે સજ્જનો, પાણીના ખજાના વાદળો પવનના આજ્ઞાથી અહીં છ મહિના સુધી જગતના હિત માટે વરસાદ કરે છે. અહીં તડિત, પવન અને અગ્નિથી ત્રણ પ્રકારના ગર્જન હોય છે; વાદળોના ત્રણ પ્રકારના મૂળ એ છે, હે શ્રેષ્ઠ ઋષિ. વાદળો પૃથ્વી પર પડતા નથી, તેથી 'મેઘ' કહેવાય છે. વાદળોના પાંખ, જે લાકડાં વહે છે, વિવિધ પ્રકારના છે અને બ્રહ્માના કહેવાય છે. ઘી અને લાકડાંના સંયોજનથી અગ્નિમાંથી ધૂમ ઊપજે છે; બીજું બ્રહ્માના શ્વાસથી ઊપજે છે. પછી, ઈન્દ્ર દ્વારા કાપેલા પર્વતોના પાંખથી, શુભ અગ્નિ વાદળો પોતાના સ્થાન પર જાય છે. બ્રહ્માના શ્વાસથી જન્મેલા, પવનના શાખાઓમાંથી, અને પાંખમાંથી જન્મેલા પુષ્કર વગેરે વાદળો સમય આવે ત્યારે વરસાદ વરસાવે છે. મૂક, અવાજવાળા અને અશુદ્ધ વાદળો ક્રમબદ્ધ રીતે કાર્ય કરે છે; ઠંડા પવનવાળા વાદળો લાંબા સમય સુધી ઓછી વરસાદ આપે છે. 'જીવક' વાદળો, જે નબળા અને ગર્જનવિહિન છે, પૃથ્વીથી એક ક્રોશ દૂર રહે છે. બધા પર્વતવાસી વાદળો અડધા ક્રોશ દૂર રહે છે, જ્યારે વધુ વરસાદ આપનારા વાદળો તેમની શ્રેષ્ઠતાથી એક યોજન દૂર રહે છે. પૃથ્વી પરથી, વીજળીવાળા ગુણવંત વાદળો મળે છે; તેમનો વરસાદ ત્રણ પ્રકારનો છે. પાંખ અને કલ્પ વૃક્ષથી જન્મેલા વાદળો પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ છે; કલ્પના અંતે, તેઓ શરદ ઋતુના વિનાશ માટે રાત્રે વરસાદ કરે છે. જ્યારે પક્ષી, કમળ અને અન્ય પાણી વરસાવે છે, ત્યારે આખો મહાસાગર ભરાય છે, અને ત્યાં અનન્ય ભગવાન વિશ્રાંતિ કરે છે. હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, અગ્નિ, શ્વાસ, પક્ષી અને વાદળોનું ધૂમ હંમેશાં પોષણ તરીકે ઓળખાય છે. પુન્દ્ર પ્રદેશમાં વરસાદ વીજળીથી જન્મે છે, ઠંડક અને વધુ પાક લાવે છે; ત્યાં પડતી શીત અને તુશાર સર્પોના બિંદુઓ છે. ગંગા, ગંગાના પાણીથી જન્મી છે, વરસાદ અને પર્વતની નદીઓથી ભરાય છે, પર્વતની નદીઓ અને દિશાના હાથીઓથી ભીંયાય છે. વાદળમાંથી અલગ થયેલું પાણી, મોટાભાગે પવન પરાવહા દ્વારા વહે છે, જે તેને અંબિકા ના ગુરુ પાસે લાવે છે. હે દ્વિજ, મેના ભગવાનને પાર કરીને, બાકી વરસાદ ભારતભૂમિમાં પશ્ચિમ પ્રદેશના વૃદ્ધિ માટે આવે છે. આજે, વૃદ્ધિ માટે વરસાદના બે પ્રકાર વર્ણવાયા છે; હવે હું સંક્ષિપ્તમાં, મારી સમજ મુજબ, પાકના બે પ્રકાર સમજાવું છું. સર્જક, મહા તેજસ્વી સૂર્ય, સર્વજ્ઞ, વ્યાપક—તે જ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, સાચા પરમ ભગવાન શિવ છે. એ જ શક્તિ, તેજ, બળ, હે બ્રાહ્મણો, યશ, આંખ, કાન, મન, મૃત્યુ, આત્મા, ક્રોધ, દિશાઓ અને દિશા છે. એ જ સત્ય, ઋત, પવન, આકાશ અને આકાશમાં ચાલનાર છે; એ જ જગતના રક્ષક, હરિ, બ્રહ્મા, રુદ્ર—ખરેખર મહાન ભગવાન છે.